Make an Appointment

(815) 555-5555

10 października

KALENDARZ LITURGICZNY

Wspomnienie dowolne – Błogosłowiona Maria Angela Truszkowska, felicjanka

Zofia Kamila Truszkowska, późniejsza bł. Maria Angela, przyszła na świat 16 maja 1825 r. w Kaliszu, w rodzinie o głębokich tradycjach religijnych. Od najmłodszych lat cechowała ją wrażliwość na potrzeby drugiego człowieka i silne pragnienie życia w bliskości Boga. Po latach nauki w Warszawie i Szwajcarii wróciła, aby opiekować się chorym ojcem i jednocześnie spieszyć z pomocą ubogim.

Momentem przełomowym jej drogi stało się wstąpienie w szeregi Stowarzyszenia św. Wincentego a Paulo. Z niezwykłą gorliwością odwiedzała chorych, wspierała potrzebujących i potrafiła pociągnąć do działalności charytatywnej wiele młodych kobiet. Właśnie wtedy zaczęło się konkretyzować jej życiowe powołanie: niesienie pociechy i duchowego wsparcia najbardziej opuszczonym.

Owocem tej wrażliwości było powstanie przytułku dla biednych dzieci i osób starszych, a następnie – wraz z krewną i dzięki wsparciu bł. Honorata Koźmińskiego – narodziny nowej wspólnoty zakonnej. 21 listopada 1855 r. Truszkowskie oddały swe dzieło Matce Bożej, co przyjęto jako początek zgromadzenia felicjanek. Maria Angela wkrótce stanęła na jego czele, kształtując duchowość opartą na franciszkańskim ubóstwie, modlitwie i bezinteresownej miłości.

Jej misją, której pozostała wierna aż do końca, było prowadzenie sióstr ku pełnemu zawierzeniu Maryi i umiłowaniu Eucharystii. Sama, mimo choroby i cierpień, przez lata była przykładem posłuszeństwa i ofiarności – wierzyła, że w cichej służbie i adoracji ukryty jest największy owoc apostolstwa. Podkreślała, że tylko miłość zakorzeniona w Chrystusie może naprawdę przemieniać świat.

Błogosławiona Maria Angela odeszła 10 października 1899 r. w Krakowie. Jej zgromadzenie, zatwierdzone przez papieża Leona XIII, rozwijało się dalej, kontynuując dzieło, które ona rozpoczęła z odwagą i ufnością. Św. Jan Paweł II, beatyfikując ją w 1993 r., nazwał jej życie „znaczonym miłością” – i to właśnie ta miłość, wyrażona w trosce o głodnych chleba, serca i prawdy, pozostaje jej największym dziedzictwem.

Wspomnienie dowolne – Święci Daniel i towarzysze, męczennicy

Opis: Męczeństwo św. Daniela i towarzyszy z Ceuty, brak informacji o autorze, XVIII w., Public domain

Święci Daniel i jego Towarzysze, franciszkańscy misjonarze, oddali życie za Chrystusa w Maroku w 1227 roku. Było ich siedmiu: Daniel di Calabria, Anioł, Samuel, Leon, Mikołaj, Hugolin i Donin – z których ten ostatni jako jedyny nie był kapłanem, lecz bratem zakonnym. Wszyscy pochodzili z Włoch i pod przewodnictwem Daniela, prowincjała zakonu w Kalabrii, wyruszyli w drogę, której celem była głoszona z odwagą Ewangelia wśród muzułmanów.

Ich misja wpisywała się w duch franciszkańskiego powołania zapoczątkowanego przez św. Franciszka z Asyżu. To on wskazał swoim braciom, że prawdziwe ubóstwo i naśladowanie Chrystusa domagają się także odwagi wyjścia do tych, którzy Ewangelii nie znają. Pierwsi męczennicy franciszkańscy – św. Berard i Towarzysze – dali przykład, który zapalił kolejne serca. Daniel i jego bracia postanowili kontynuować to dzieło, idąc aż do Ceuty, wprost do miejsca, gdzie głoszenie chrześcijaństwa było zakazane i karane.

Wiedzieli, że narażają życie, ale ich misją nie było bezpieczeństwo, lecz wierność Chrystusowi i odważne świadectwo. Dlatego, gdy zostali pojmani, torturowani i postawieni przed wyborem – wyprzeć się wiary lub umrzeć – jednogłośnie pozostali przy swoim Panu. 10 października 1227 roku zostali ścięci, a ich postawa do dziś jest przykładem, że misja chrześcijanina polega nie tylko na głoszeniu słowem, ale przede wszystkim na świadectwie życia. Szczególnym znakiem ich jedności było to, że przed męczeńską śmiercią każdy z braci prosił Daniela o błogosławieństwo.

Ich ofiara została doceniona wieki później – papież Leon X ogłosił ich świętymi w 1516 roku. Daniel i Towarzysze przypominają, że misja Kościoła to niesienie światła Ewangelii nawet tam, gdzie grozi niezrozumienie, prześladowanie czy śmierć. Ich życie i śmierć stały się wiecznym świadectwem, że wierność Bogu jest wartością większą niż życie doczesne.

Wspomnienie dowolne – Święty Daniel Comboni, Ojciec Afrykanów

Święty Daniel Comboni ©comboni.org

Daniel Comboni (1831–1881) zapisał się w historii Kościoła jako niezłomny misjonarz, który całe życie poświęcił ewangelizacji Afryki i obronie jej mieszkańców. Urodził się w Limone sul Garda we Włoszech, w skromnej rodzinie, gdzie nauczył się pracowitości i ufności Bogu. Już jako młody kapłan zafascynował się losem ludów afrykańskich, cierpiących nie tylko z powodu ubóstwa i chorób, ale także okrutnego systemu niewolnictwa.

Jego życiową misją stało się nie tylko głoszenie Ewangelii, ale i troska o godność Afrykanów. W 1864 roku przedstawił plan zatytułowany „Regeneracja Afryki przez Afrykanów”, który stał się fundamentem jego działalności. Comboni rozumiał, że prawdziwa przemiana może dokonać się jedynie wtedy, gdy sami Afrykanie będą przygotowani do przyjęcia odpowiedzialności za rozwój swojej wiary i wspólnot. Dlatego zakładał szkoły, seminaria oraz wspólnoty zakonne, by kształcić lokalnych katechistów, kapłanów i siostry zakonne.

Jego posługa była pełna trudów – walczył z chorobami, brakiem funduszy i niezrozumieniem, a mimo to nigdy nie porzucił swojego powołania. W jednym z listów pisał, że pragnie „żyć i umrzeć dla Afryki”, i rzeczywiście – jego ostatnie lata spędzone w Chartumie potwierdziły tę obietnicę. Zmarł w 1881 roku, wyczerpany, ale pozostawił po sobie trwałe dzieło: Zgromadzenie Misjonarzy i Misjonarek Kombonianów, które do dziś kontynuują jego misję.

Comboni został kanonizowany w 2003 roku przez Jana Pawła II i otrzymał przydomek „Ojca Afrykanów”. Jego życie pokazuje, że misja chrześcijanina nie ogranicza się do głoszenia słowa, lecz obejmuje także walkę o sprawiedliwość, edukację i prawdziwą wolność człowieka. Święty Daniel Comboni stał się symbolem miłości Kościoła do Afryki i przykładem całkowitego oddania swojej misji.

Wspomnienie dowolne – Święty Jan z Bridlington, prezbiter

Rysunek przedstawiający św. Jana z Bridlington w czyśćcu św. Patryka, autor nieznany, XV w., Public domain

Święty Jan z Bridlington (1319–1379). Jan, znany także jako Jan Thwing lub Jan Twenge, urodził się w 1319 roku w Thwing w Yorkshire. Już od najmłodszych lat przejawiał niezwykłe przywiązanie do wartości duchowych – w wieku pięciu lat rozpoczął naukę, a mając dwanaście lat złożył ślub czystości moralnej. W wieku siedemnastu lat podjął studia w Oxfordzie, które zakończyły się powrotem do rodzinnej miejscowości i wstąpieniem do kanoników regularnych w opactwie św. Marii w Bridlington, oddalonym o dziewięć mil od Thwing.

W opactwie Jan pełnił różne funkcje – był m.in. kantorem i piwnicznym. Około 1360 roku został wybrany przełożonym klasztoru, choć początkowo odrzucił tę godność. Dopiero po ponownej elekcji, prawdopodobnie pięć lat później, przyjął odpowiedzialność, kierując się zasadą, że nie powinien nauczać ani nakazywać niczego, czego sam by nie praktykował. Jego przywództwo przyniosło wspólnocie 17 lat rozkwitu i spokoju.

Najważniejszym elementem życia Jana była modlitwa. Z wielkim zaangażowaniem czytał Ewangelię św. Jana, zarażając innych miłością do Słowa Bożego, wierząc, że lektura Pisma Świętego sprzyja duchowemu rozwojowi. Jan zasłynął również z licznych cudów: przemiany wina w wodę, uratowania pięciu rybaków podczas sztormu czy ocalenia kobiety z płonącego budynku. Takie wydarzenia umacniały jego sławę i wiarę wśród wiernych.

Misją życiową św. Jana z Bridlington było prowadzenie życia w pełnej zgodzie z Ewangelią i wspieranie duchowego rozwoju innych przez przykład osobistej świętości, modlitwy i posługi w klasztorze.

Jan zmarł 10 października 1379 roku, a w 1401 roku został kanonizowany przez papieża Bonifacego IX – był ostatnim świętym kanonizowanym w średniowieczu. Jego grobowiec stał się celem pielgrzymek, a w ikonografii zwykle ukazywany jest z książką i pastorałem. Święty Jan z Bridlington jest uważany za patrona kobiet mających trudności w porodzie.

Wspomnienie dowolne – Święty Tomasz z Villanova, biskup

Thomas of Villanova giving alms to the poors, Bartolomé Esteban Murillo, 1668-1669, Public domain

Święty Tomasz z Villanueva urodził się w 1486 roku w Fuenllana w Kastylii, a dzieciństwo spędził w Villanova de los Infantes, co zyskało odzwierciedlenie w jego przydomku. Był synem młynarza Tomasza Garcii i Lucii Martinez de Castellanos, którzy od najmłodszych lat kształtowali w nim wrażliwość na potrzeby biednych. Już jako dziecko dzielił się swoim jedzeniem i ubraniem z mniej zamożnymi rówieśnikami, mimo że sam wychowywał się w skromnych warunkach. Od najmłodszych lat jego misją życiową była troska o ubogich, pełna miłosierdzia posługa i kształcenie duchowe ludzi, szczególnie przez kazanie, naukę i przykład życia.

Młody Tomasz kontynuował naukę na nowo powstałym uniwersytecie w Alcalá, gdzie w wieku 16 lat poświęcił się całkowicie studiom, uzyskując w 1509 r. tytuł magistra artium. Przez kolejne lata był profesorem filozofii, jednak w 1516 r. porzucił uniwersytet, wstępując do zakonu augustianów w Salamance. Już po święceniach kapłańskich w 1518 r. wyróżniał się wyjątkowym talentem kaznodziejskim, który przyciągał uwagę samego króla Karola V. Choć proponowano mu wysokie stanowiska, w tym arcybiskupstwo Granady, Tomasz zawsze wybierał drogę służby i pokory, zgodną z jego misją życia.

W 1544 r. został arcybiskupem Walencji – diecezji zaniedbanej i pozostającej bez rezydującego biskupa od ponad stu lat. Pierwszym jego krokiem była dokładna wizytacja parafii, poznanie potrzeb wiernych i reorganizacja życia duchowego diecezji. Zwołał synod diecezjalny, którego uchwały przewidywały reformy Soboru Trydenckiego. Jako arcybiskup nie zapomniał o swojej misji – pozostał prostym zakonnikiem, dbał o ubogich, sieroty, wspierał edukację i duchowy rozwój wiernych, a bogactwo Kościoła przeznaczał na pomoc potrzebującym.

Święty Tomasz zakładał kolegia i klasztory, wysyłał misjonarzy do Meksyku i Peru, sprzeciwiał się przymusowemu nawracaniu Morysków, chronił prześladowanych i interweniował w sprawach ofiar inkwizycji. Jego działalność duchowa była głęboko osadzona w naukach św. Ambrożego, św. Augustyna i św. Grzegorza Wielkiego.

Zmarł 8 września 1555 r. w Walencji, pozostawiając po sobie pamięć o pełnej miłości i sprawiedliwości posłudze wobec ubogich. Kanonizowany w 1658 r. przez papieża Aleksandra VII, jest dziś patronem uczelni katolickich, seminariów oraz zgromadzeń zakonnych poświęconych pracy z potrzebującymi. W ikonografii ukazywany jest w szatach biskupich, w otoczeniu żebraków, leczący chorych i dzielący się swoim majątkiem – symbol nieustającej troski o biednych i słabych.

Wspomnienie dowolne – Święty Paulin z Yorku, biskup

Święty Paulinus z Yorku. Akwaforta autorstwa A. Walkera według S. Wale’a, CC BY 4.0

Święty Paulin z Yorku należał do drugiej grupy misjonarzy wysłanych w 601 roku przez św. Grzegorza I Wielkiego do Anglii, aby głosić Ewangelię w królestwie Northumbrii. Jego misją życiową była nieustająca służba Bogu przez chrystianizację pogan, zakładanie kościołów i kaplic oraz troska o duchowy rozwój nowo ochrzczonych wiernych.

Paulin pełnił funkcję kapelana królowej św. Etelburgi, żony św. Edwina, któremu sam udzielił chrztu w Wielkanoc 627 roku. Tak wielka była liczba przyjmujących chrzest, że konieczne było udzielanie go w rzekach Swale i Glen, w pobliżu rezydencji królewskiej. Dzięki poparciu dworu i panów mógł swobodnie przemierzać całe królestwo, głosząc Ewangelię, chrzcąc wiernych, wznosząc kościoły i sprowadzając kapłanów do posługi.

Jednak po śmierci św. Edwina w bitwie pod Hatfield 12 października 632 roku nastąpił powrót pogaństwa. Chrześcijańskie świątynie były niszczone, a kapłani prześladowani. Paulin, wraz z królową św. Etelburgą, musiał udać się na wygnanie do Kentu. Tam został biskupem w Rochester, gdzie kontynuował swoją misję duszpasterską aż do śmierci 10 października 644 roku.

Choć dzieło ewangelizacyjne w Northumbrii zostało częściowo zniszczone przez najeźdźców, gorliwość misyjna Paulina i jego doświadczenie na polu ewangelizacji umożliwiły utrwalenie chrześcijaństwa w królestwie Kentu. Papież Honoriusz I widział w nim nadzieję na ustanowienie stałej hierarchii kościelnej w Anglii, wysyłając mu paliusz metropolity – znak najwyższego upoważnienia biskupiego. Święty Paulin pozostaje symbolem nieugiętej służby Ewangelii i oddania Bogu w trudnych czasach.

Wspomnienie dowolne – Święci Kasjusz, Florencjusz i ich siedmiu towarzyszy

Cassius und Florentius – Büsten im Bonner Münster, Leonce49 at German Wikipedia, 5.10.2010, CC BY-SA 2.0 DE

Święci Kasjusz, Florencjusz i ich siedmiu towarzyszy, rzymscy żołnierze legendarnej Legii Tebańskiej, to chrześcijańscy męczennicy III wieku, którzy wybrali bezkompromisową wierność Bogu i głoszenie Ewangelii jako centralną misję swojego życia. Ich powołanie polegało na całkowitym oddaniu się służbie Bożej, nawet w obliczu niebezpieczeństwa i śmierci.

Po decymacji Legionu przez cesarza Maksymiana niewielu żołnierzom udało się ujść z pogromu. Kasjusz i Florencjusz, wraz z siedmioma towarzyszami, ukryli się w Bonn, lecz zostali pojmani przez prześladowców chrześcijan i straceni. Ich misją było nie tylko osobiste życie w świętości, lecz przede wszystkim umacnianie wspólnot chrześcijańskich, głoszenie Ewangelii oraz dodawanie odwagi wiernym w czasach prześladowań. Ich niezłomność i odwaga stały się wzorem dla współczesnych i przyszłych pokoleń chrześcijan.

Śmierć męczeńska tej grupy była konsekwencją ich misji – świadectwa wierności Bogu i miłości bliźniego aż do ostatniego tchnienia. Inni legionistyczni chrześcijanie, jak św. Gereon z 318 towarzyszami i św. Wiktor z 330 towarzyszami w Xanten, również oddali życie za wiarę. Nad grobem Kasjusza i Florencjusza wzniesiono kościół, który stał się podstawą dla późniejszej katedry w Bonn, poświęconej im oraz św. Marcinowi z Tours. Święci męczennicy są patronami Bonn, a w 2008 roku dołączyła do nich św. Adelajda z Vilich.

Ich życie i śmierć pozostają trwałym symbolem niezachwianej wiary, odwagi i bezwarunkowego oddania Bogu, pokazując, że prawdziwa misja chrześcijańska wymaga poświęcenia, wytrwałości i miłości do bliźniego w każdym czasie i miejscu.

KALENDARZ OPATRZNOŚCI BOŻEJ

Fidżi – Święto Niepodległości

Fidżi to archipelag w południowym Pacyfiku, położony na wschód od Australii i północny wschód od Nowej Zelandii. Składa się z ponad 300 wysp, z których największe to Viti Levu i Vanua Levu. Powierzchnia kraju wynosi około 18 272 km², a liczba ludności to ok. 925 tys. osób. Stolica to Suva, a języki urzędowe to angielski, fidżyjski i hindi fidżyjskie.

Historia Fidżi jest bogata i złożona. Pierwsi mieszkańcy, Polinezyjczycy i Melanezyjczycy, osiedlili się tu około 3500 lat temu. W XIX wieku kraj znalazł się pod wpływem Europejczyków, a w 1874 roku stał się brytyjską kolonią. Niepodległość Fidżi uzyskało 10 października 1970 roku.

Chrześcijaństwo dotarło na Fidżi w XIX wieku. Pierwsi misjonarze przybyli w 1835 roku, głównie przedstawiciele Kościoła metodystycznego, a katolicy przybyli nieco później – w 1844 roku. Obecnie Kościół katolicki w Fidżi obejmuje kilka diecezji, w tym Archidiecezję Suva oraz diecezje: Ratu, Lautoka i Vanua Levu. Do najważniejszych sanktuariów należą Katedra Najświętszego Serca w Suvie, kościół w Levuka – jeden z najstarszych w kraju – oraz sanktuarium Matki Bożej z Lourdes w Lautoce.

Religia odgrywa istotną rolę w życiu mieszkańców: chrześcijaństwo wyznaje ok. 65% ludności, hinduizm – 28%, a islam – 6%.

Współczesne Fidżi stoi przed wieloma wyzwaniami. Jako kraj wyspiarski jest szczególnie narażone na skutki zmian klimatycznych, w tym podnoszenie się poziomu mórz i cyklony tropikalne. Dodatkowo pojawiają się problemy społeczne, takie jak ubóstwo, bezrobocie czy nierówności etniczne. Mimo to kraj rozwija się gospodarczo i kulturalnie, zachowując bogate dziedzictwo historyczne i duchowe.

ORIOŃSKI SKARBIEC MODLITWY

OBEJMUJEMY MODLITWĄ

POWOŁANIA DO ZGROMADZEŃ ŚWIĘTEGO ALOJZEGO ORIONE

O Jezu, który w swojej nieskończonej miłości ku ludziom, rzekłeś kiedyś Apostołom: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało; proście tedy Pana żniwa, aby wysłał robotników na żniwo swoje” (por. Mt 9,37), oto my pokornie błagamy, abyś raczył przyjąć do swego serca tę oto prośbę i przedstawił ją swojemu Ojcu Niebieskiemu, żeby zesłał powołania dla Małego Dzieła. Wzbudź ofiarne dusze gotowe do pracy i poświęcenia, aby rozszerzać wśród warstw pracujących i ubogich znajomość i miłość ku Tobie, ku Kościołowi i papieżowi. Dziewico Niepokalana, Matko Boskiej Opatrzności, wesprzyj naszą prośbę u swego Syna Jezusa. Święci nasi patronowie, wstawcie się za nami. Amen

WSPOMINAMY W MODLITWIE

Czeslaw Miłosz w 1999 r., Artur Pawłowski, 1999, CC BY-SA 4.0

2004– Czesław Miłosz Czesław Miłosz (1911–2004). Jeden z najwybitniejszych polskich poetów, eseistów i myślicieli XX wieku. Urodził się na Litwie, a jego twórczość odzwierciedlała burzliwe dzieje Europy oraz rozterki moralne i duchowe współczesnego człowieka. Jego poezja łączyła głęboką refleksję filozoficzną z pięknem języka i obrazowością. Miłosz zdobył międzynarodowe uznanie, otrzymując w 1980 roku Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury. Jego najbardziej znane dzieła, takie jak „Zniewolony umysł” czy zbiory poetyckie, do dziś inspirują czytelników na całym świecie. Po latach emigracji, Miłosz pozostał głęboko związany z polską kulturą i historią, a jego twórczość jest hołdem dla wolności, prawdy i ludzkiej godności. Jego spuścizna literacka to ważny element polskiego dziedzictwa narodowego.

Opracował: ks. Grzegorz Sikorski FDP

POPRZEDNIE WYDARZENIA:

7 maja 2026 r.

KALENDARZ LITURGICZNY
Wspomnienie dowolne – Najświętsza Maryja Panna, Matka Łaski Bożej
Wspomnienie dowolne – Błogosławiona Gizela, ksieni

KALENDARZ OPATRZNOŚCI BOŻEJ
1274 – Rozpoczęły się obrady soboru lyońskiego II, koncentrujące się wokół zasad jakie rządzić mają wyborem papieża.
1342 – Podczas tzw. niewoli awiniońskiej wybrano na papieża francuskiego kardynała Pierre’a Rogera de Beauforta, który przybrał imię Klemens VI.
1794 – Tadeusz Kościuszko wydał Uniwersał połaniecki znoszący poddaństwo osobiste chłopów, zakazujący ich rugowania z gruntu oraz zmniejszający wymiar pańszczyzny.
1909 – Papież Pius X powołał Papieski Instytut Biblijny.

ORIOŃSKI SKARBIEC MODLITWY
O POWOŁANIA DO ZGROMADZEŃ ŚWIĘTEGO ALOJZEGO ORIONE
WSPOMINAMY W MODLITWIE
ZMARLI Z RODZINY ORIOŃSKIEJ
2018 – Siostra Maria Elisa – Elisa Armendariz PSMC (1936-2018)
MĘCZENNICY I PRZEŚLADOWANI
1943 – Jan Hörl (1921-1943)
1944 – Wojciech Fyda (1894-1944)
1948 – Antoni Borowik (?-1948)
1952 – Józef Skrzydlewski (1896-1952)
1953 – Adam Mohuczy (1891-1953)

czytaj dalej
6 maja 2026 r.

KALENDARZ LITURGICZNY
Święto – Święci Apostołowie Filip i Jakub

KALENDARZ OPATRZNOŚCI BOŻEJ
1527 – Watykan – Święto Gwardii Szwajcarskiej

ORIOŃSKI SKARBIEC MODLITWY
O POWOŁANIA DO ZGROMADZEŃ ŚWIĘTEGO ALOJZEGO ORIONE
WSPOMINAMY W MODLITWIE
2013 – Maria Okońska (1920-2013)
MĘCZENNICY I PRZEŚLADOWANI
1942 – Kazimierz Gostyński (1884-1942)
1942 – Euzebiusz Huchracki (1885-1942)
1942 – Jan Jędrychowski (1889-1942)
1944 – Kazimierz Kardaś (1919-1944)

czytaj dalej
5 maja 2026 r.

KALENDARZ LITURGICZNY
Wspomnienie dowolne – Święty Stanisław Kazimierczyk, prezbiter
Wspomnienie dowolne – Błogosławiona Maria Katarzyna Troiani, dziewica
Wspomnienie dowolne – Święty Anioł, prezbiter i męczennik
Wspomnienie dowolne – Święty Sulprycjusz Nuncjusz

KALENDARZ OPATRZNOŚCI BOŻEJ
1896 – Etiopia – Dzień Niepodległości
1888 – Papież Leon XIII wydał encyklikę In Plurimis o niewolnictwie

ORIOŃSKI SKARBIEC MODLITWY
O POWOŁANIA DO ZGROMADZEŃ ŚWIĘTEGO ALOJZEGO ORIONE
WSPOMINAMY W MODLITWIE
ZMARLI Z RODZINY ORIOŃSKIEJ
1945 – Ks. Błażej Marabotto FDP (1895-1945)
2010 – Siostra Maria Wincenta – Maria Węgrzyn PSMC (1922-2010)
MĘCZENNICY I PRZEŚLADOWANI
1943 – Grzegorz Frąckowiak (1911-1943)
1943 – Aleksander Gruchalski (1894-1943)
1946 – Wiktor Kania (1914-1946)

czytaj dalej