KALENDARZ LITURGICZNY
Wspomnienie dowolne – Matki Bożej z Aparecidy, Nossa Senhora da Aparecida
Sanktuarium Matki Bożej z Aparecidy, znane także jako Bazylika Narodowa w Aparecidzie, znajduje się w Brazylii, w stanie São Paulo, nad rzeką Paraíba do Sul. Jest to jedno z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych w Ameryce Łacińskiej, odwiedzane rocznie przez miliony wiernych, którzy przybywają, aby modlić się do Matki Bożej i dziękować za jej wstawiennictwo.
Historia sanktuarium sięga XVIII wieku. Według tradycji, w 1717 roku trzej rybacy – Domingos Garcia, Filipe Pedroso i João Alves – próbowali złowić ryby w rzece Paraíba do Sul, ale bezskutecznie. Nagle wyłowili niewielką, ciemną figurkę Matki Bożej z Dzieciątkiem, a wkrótce potem ich sieci wypełniły się rybami. Uważano to za cud, a wieść o zdarzeniu szybko rozprzestrzeniła się wśród okolicznych mieszkańców. Figurkę nazwano „Nossa Senhora Aparecida” – Matką Bożą, która się „pojawiła”.
Opis: Santuário Nacional de Nossa Senhora de Aparecida, José Luiz, 2014, CC BY-SA 3.0
Z czasem wokół figurki zaczęto wznosić kaplicę, która z czasem przekształciła się w monumentalną bazylikę. Obecna świątynia została ukończona w XX wieku i może pomieścić około 45 tysięcy osób. W 1930 roku papież Pius XI ogłosił Matkę Bożą z Aparecidy patronką Brazylii, a w 1980 roku papież Jan Paweł II koronował cudowną figurkę podczas pielgrzymki do tego kraju.
Sanktuarium pełni nie tylko funkcję religijną, ale jest również ośrodkiem kulturalnym i edukacyjnym. W jego obrębie znajduje się muzeum prezentujące historię kultu, liczne kaplice, sale wystawowe oraz miejsca spotkań duchowych i formacyjnych. Co roku w dniu 12 października – święto Matki Bożej z Aparecidy – tysiące pielgrzymów uczestniczą w uroczystych mszach i procesjach, modląc się o opiekę i błogosławieństwo.
Wspomnienie dowolne – Błogosławiony Jan Beyzym, prezbiter
Opis: Jan Beyzym (1850-1912), autor NN, 1900, Public domain.
Jan Beyzym urodził się 15 maja 1850 roku w szlacheckiej rodzinie w Beyzymach na Wołyniu. Po ukończeniu gimnazjum w Kijowie wstąpił w 1872 roku do Towarzystwa Jezusowego. Święcenia kapłańskie przyjął 26 lipca 1881 roku w Krakowie. Przez wiele lat pełnił funkcję wychowawcy młodzieży w kolegiach jezuitów w Tarnopolu i Chyrowie, kształtując młode pokolenia w duchu wiary i odpowiedzialności.
Jednak prawdziwa życiowa misja Jana Beyzyma objawiła się w wieku 48 lat, gdy postanowił wyjechać na misje, prosząc generała jezuitów o możliwość poświęcenia się najbiedniejszym i najbardziej odrzuconym: trędowatym. Jak sam pisał, trąd go nie odstraszał – przeciwnie, przyciągał, bo służba tym cierpiącym pozwalała wynagrodzić własne grzechy i realizować miłość do Boga przez miłosierdzie wobec ludzi.
Opis: Jan Beyzym T. J. i Trędowaci na Madagaskarze, autor NN, Public domain
Na Madagaskarze, gdzie biegle posługiwał się językiem francuskim, Jan Beyzym oddał się całkowicie chorym i opuszczonym. Zamieszkał wśród trędowatych, opiekując się nimi dniem i nocą, stając się prekursorem współczesnej opieki nad nimi. W 1911 roku, dzięki funduszom zebranym głównie w Polsce i wśród emigrantów, zbudował szpital w Maranie dla 150 chorych, który istnieje do dziś. W jego kaplicy znajduje się kopia obrazu Matki Bożej Częstochowskiej – symbol opieki i nadziei, jaką Jan Beyzym chciał przekazać swoim podopiecznym.
Jego życie było całkowicie oddane misji niesienia Ewangelii i miłosierdzia tym, którzy zostali odrzuceni przez społeczeństwo. Zmarł 2 października 1912 roku, wyczerpany pracą ponad siły, pozostawiając po sobie dzieło heroizmu i świętości. Proces beatyfikacyjny rozpoczął się w 1984 roku, a 18 sierpnia 2002 roku Jan Beyzym został beatyfikowany przez św. Jana Pawła II w Krakowie. Papież podkreślił wtedy, że jego misją było prowadzenie ludzi do Chrystusa przez dar miłosierdzia, szczególnie tych najbardziej potrzebujących i opuszczonych.
Wspomnienie dowolne – Święty Carlo Acutis
Carlo Acutis (1991–2006) był włoskim nastolatkiem, którego życie – choć krótkie – stało się znakiem nadziei i wiary dla całego świata. Urodził się w Londynie, wychował w Mediolanie, a od najmłodszych lat odznaczał się niezwykłą wrażliwością duchową. Codziennie uczestniczył w Eucharystii i spędzał czas na adoracji, nazywając Najświętszy Sakrament swoją „autostradą do nieba”. To właśnie ukazywanie centralnej roli Eucharystii w życiu chrześcijanina stało się jego życiową misją specjalną.
Carlo wyróżniał się także talentem informatycznym, który wykorzystał w służbie Ewangelii. Stworzył internetową bazę dokumentującą cuda eucharystyczne z całego świata, aby pokazać, że Bóg działa w sposób realny i dostępny także dla współczesnych ludzi. Uważał, że internet – często kojarzony z powierzchownością – może stać się narzędziem głoszenia wiary.
W jego życiu ważną rolę odgrywały również korzenie rodzinne związane z Polską. Carlo miał polską babcię, a tym samym sam był częściowo Polakiem. Dzięki temu od dzieciństwa pozostawał w kontakcie z polską duchowością. Szczególnie ukochał św. Jana Pawła II, którego widział jako przewodnika młodzieży, oraz św. Faustynę Kowalską, apostołkę Bożego Miłosierdzia. Można powiedzieć, że jego misja łączyła włoskie doświadczenie wiary z dziedzictwem polskich świętych.
Opis: Carlo Acutis – grób i symboliczny grobowiec, Dobroš, 2022, CC BY-SA 4.0
Carlo zmarł w wieku 15 lat na ostrą białaczkę, ofiarując swoje cierpienie w intencji Kościoła i papieża. Beatyfikowany w 2020 roku w Asyżu, stał się wzorem nowoczesnej świętości – pokazując, że także w XXI wieku można być blisko Boga, żyjąc zwyczajnym życiem nastolatka. Jego przesłanie, zakorzenione w umiłowaniu Eucharystii i podsycane duchowością polskich świętych, trwa nadal i inspiruje młodych na całym świecie.
Wspomnienie dowolne – Święty Serafin z Montegranaro
Opis: Augusto Mussini – Padre Serafino 2 – 1913 – Ascoli Piceno, convento dei cappuccini, scansione da Fra Paolo Augusto Mussini, 2015, Public domain
Święty Serafin z Montegranaro (1540–1604), znany przed wstąpieniem do zakonu jako Feliks Rapagnano, pochodził z ubogiej i pobożnej rodziny w Marche we Włoszech. Od dziecka uchodził za nieporadnego i prostodusznego, dlatego rodzice posyłali go do pracy u rolników. Tam, w ciszy pól, odkrywał piękno modlitwy i kontemplacji. Trudne dzieciństwo, naznaczone cierpieniem i odrzuceniem ze strony rodzeństwa, przyspieszyło jego decyzję o oddaniu życia Bogu. W wieku 16 lat wstąpił do kapucynów, przybierając imię Serafin. Powiedział wówczas, że choć nie posiada niczego poza krucyfiksem i różańcem, to właśnie nimi chce służyć braciom i osiągnąć świętość.
Jego droga zakonna nie była łatwa. Zmagał się z wykonywaniem prostych poleceń, spotykał się z upokorzeniem i docinkami, które jednak przyjmował z niezwykłą cierpliwością. Przełom nastąpił, gdy usłyszał w sercu głos płynący od Chrystusa w tabernakulum: aby być wiernym Panu, musi umrzeć dla siebie i przyjąć wszystkie trudności. Od tego momentu stał się wzorem posłuszeństwa i gorliwości. Pracował jako ogrodnik, furtian i kwestarz, zyskując szacunek zarówno współbraci, jak i świeckich.
Jego życiową misją specjalną była cicha, pokorna służba, która ukazywała piękno prostoty i moc modlitwy. Choć nie umiał pisać ani czytać, Bóg obdarzył go niezwykłymi darami – przenikliwością serca, darem rady, a nawet uzdrawiania. Ludzie z różnych stanów i pozycji – od prostych wiernych po książąt i kardynałów – przychodzili do niego, by znaleźć światło i pokój. Serafin wskazywał, że świętość nie zależy od wiedzy czy pozycji, ale od całkowitego zawierzenia Chrystusowi i trwania w jedności z Nim.
Był człowiekiem radosnym, pełnym humoru, kochającym przyrodę i wszystkie stworzenia, a jednocześnie głęboko oddanym Eucharystii i Matce Bożej. Zmarł w opinii świętości w Ascoli Piceno w 1604 roku. Kanonizowany w 1767 roku, został nazwany przez papieża Klemensa XIII „człowiekiem, który umiał czytać wielką księgę życia – samego Jezusa Chrystusa”. Jego postać pozostaje wzorem, że prawdziwa świętość rodzi się z pokornej, codziennej wierności Bogu i gotowości do służby w najmniejszych rzeczach.
Wspomnienie dowolne – Święty Edwin, król
Opis: The Baptism of Edwin, Ford Madox Brown, Public domain
Święty Edwin, król Northumbrii (†633), należy do grona pierwszych władców Anglii, którzy przyjęli chrześcijaństwo i oddali życie w jego obronie. Urodził się w drugiej połowie VI wieku, a młodość spędził na wygnaniu. Po latach walk odzyskał tron, jednak jego panowanie wymagało nieustannych zmagań z sąsiadującymi królestwami, gdyż ówczesna Anglia była podzielona na liczne rywalizujące ze sobą księstwa.
Kluczowym momentem w jego życiu okazało się małżeństwo z Etelburgą, córką króla Kentu, św. Etelberta. To właśnie dzięki niej Edwin zbliżył się do wiary chrześcijańskiej, a w 627 roku przyjął chrzest z rąk św. Paulina z Yorku, stając się drugim ochrzczonym królem Anglii. Od tego czasu całkowicie zaangażował się w szerzenie Ewangelii. Jego życiową misją specjalną było doprowadzenie swojego ludu do Chrystusa i uczynienie z Northumbrii królestwa chrześcijańskiego. Wspierał misjonarzy, fundował kościoły i zachęcał możnych, by również przyjmowali wiarę.
Jego dzieło zostało brutalnie przerwane przez najazd pogańskich Walijczyków. W bitwie stoczonej z przeważającymi siłami wrogów Edwin poległ, oddając życie w obronie wiary i swojego ludu. Dlatego potomni czcili go jako męczennika. Jego ciało złożono w opactwie w Whitby, a Kościół wspomina go 12 października.
Święty Edwin pozostaje symbolem władcy, który wiarę chrześcijańską uczynił fundamentem polityki i duchowości swojego królestwa, a własne życie złożył w ofierze, aby zachować dziedzictwo Ewangelii wśród swego narodu.
Wspomnienie dowolne – Święty Maksymilian z Lorch, męczennik
Opis: The Patron Saints of Austria (św. Maksymilian z Lorch – drugi z lewej), Albrecht Dürer, 1515-1517, CC0 1.0
Święty Maksymilian z Lorch, męczennik, był wczesnochrześcijańskim biskupem i gorliwym świadkiem wiary w Cesarstwie Rzymskim. Choć jego życie przypadło na trudne czasy prześladowań, Maksymilian nie wahał się stawić czoła zagrożeniom dla wyznawców Chrystusa. Jego działalność koncentrowała się na umacnianiu wspólnot chrześcijańskich, nauczaniu wiernych i niesieniu duchowego wsparcia w czasach prześladowań.
Misją życiową Maksymiliana była niezłomna obrona wiary i ewangelizacja wbrew wszelkim niebezpieczeństwom. Jako biskup dbał o duchowy rozwój diecezji, organizował liturgię, katechezę i sakramenty, a jego odwaga w wyznawaniu Chrystusa inspirowała zarówno duchownych, jak i świeckich. Maksymilian był wzorem posłuszeństwa Bogu, a równocześnie człowiekiem głębokiej modlitwy i prostoty życia, świadomym, że prawdziwa siła płynie z całkowitego zawierzenia Panu.
Zginął śmiercią męczeńską, broniąc wiary przed prześladowcami, pozostawiając po sobie świadectwo niezłomnej odwagi i oddania Bogu. Jego życie ukazuje, że misja chrześcijańska nie zawsze jest łatwa, ale dzięki wierze i poświęceniu każdy człowiek może przyczynić się do szerzenia Ewangelii i umacniania wspólnoty wiernych. Święty Maksymilian z Lorch jest patronem tych, którzy w trudnych warunkach starają się żyć wiernością Chrystusowi i przekazywać Jego naukę kolejnym pokoleniom.
Wspomnienie dowolne – Święty Mobi z Glasnevin, apostoł Irlandii
Święty Mobi z Glasnevin, apostoł Irlandii, był jednym z tych wczesnych misjonarzy, którzy przyczynili się do szerzenia chrześcijaństwa na Wyspach Brytyjskich. Choć o jego życiu zachowało się niewiele szczegółowych informacji, wiadomo, że całkowicie poświęcił się głoszeniu Ewangelii i organizowaniu wspólnot chrześcijańskich w Irlandii.
Misją życiową św. Mobi było przynoszenie światła chrześcijańskiej wiary wśród pogańskich ludów oraz zakładanie miejsc modlitwy i nauki. Jako apostoł Irlandii starał się dotrzeć do wszystkich warstw społecznych, kształtując duchowość lokalnych wspólnot i wprowadzając je w życie sakramentalne Kościoła. Jego zaangażowanie w edukację i katechezę przyczyniło się do umocnienia fundamentów chrześcijaństwa w tym regionie.
Święty Mobi był znany ze swej pokory, cierpliwości i wytrwałości w pracy misyjnej. Poświęcał się nie tylko głoszeniu nauki Chrystusa, ale również opiece nad potrzebującymi i formowaniu duchowym młodych naśladowców. Dzięki jego wysiłkom wiele lokalnych wspólnot mogło przetrwać trudne czasy, a przesłanie Ewangelii zaczęło głęboko zakorzeniać się w sercach ludzi.
Zmarł w opinii świętości, pozostawiając po sobie przykład życia w pełnej służbie Bogu i bliźnim. Dzieło św. Mobi pokazuje, że misja chrześcijańska wymaga odwagi, wytrwałości i całkowitego zawierzenia Bogu, a jego życie pozostaje wzorem dla wszystkich, którzy pragną nieść wiarę tam, gdzie jeszcze nie została w pełni zasiana.
KALENDARZ OPATRZNOŚCI BOŻEJ
Gwinea Równikowa – Święto Niepodległości
Gwinea Równikowa to niewielkie państwo położone w Afryce Środkowej, składające się z kontynentalnej części oraz wyspy Bioko, na której znajduje się stolica – Malabo. Kraj ten ma powierzchnię około 28 tys. km² i liczy około 1,2 miliona mieszkańców. Jest jednym z najmniejszych państw Afryki, a jego historia była silnie związana z kolonializmem europejskim. Początkowo obszar ten był pod panowaniem portugalskim, a później hiszpańskim. Niepodległość uzyskał w 1968 roku.
Religia odgrywa istotną rolę w życiu społecznym Gwinei Równikowej. Według danych z 2023 roku, około 90% ludności to chrześcijanie, z czego 71% stanowią katolicy, a 17% protestanci. Pozostałe grupy wyznaniowe to muzułmanie (4,1%), wyznawcy tradycyjnych religii afrykańskich (1,8%) oraz osoby niewierzące (5,5%).
Kościół katolicki ma głęboko zakorzenione tradycje w tym kraju, będąc dziedzictwem kolonialnym. Obecnie Kościół jest zorganizowany w jeden metropolitalny archidiecezję – Malabo, oraz cztery diecezje: Bata, Ebebiyin, Evinayong i Mongomo. Archidiecezja Malabo, obejmująca wyspę Bioko, jest centralnym ośrodkiem katolickim w kraju. W 2017 roku papież Franciszek erygował diecezje Evinayong i Mongomo, podzielając terytoria wcześniej należące do diecezji Bata i Ebebiyin.
Kościół katolicki w Gwinei Równikowej prowadzi działalność misyjną, edukacyjną i charytatywną. W kraju działa wiele zakonów męskich i żeńskich, które angażują się w pomoc potrzebującym oraz w edukację młodzieży.
Mimo dominacji katolickiej, Gwinea Równikowa zmaga się z wyzwaniami związanymi z wolnością religijną. Choć konstytucja gwarantuje wolność wyznania, w praktyce zdarzają się przypadki ograniczania tej wolności, zwłaszcza w kontekście działalności protestanckich kościołów niezarejestrowanych przez władze. Ponadto, kraj boryka się z problemami politycznymi i społecznymi, takimi jak korupcja, brak przejrzystości w rządzeniu oraz nierówności społeczne, które wpływają na życie religijne i społeczne obywateli.
W Gwinei Równikowej znajduje się kilka ważnych miejsc kultu katolickiego. Do najważniejszych należy katedra św. Elżbiety w Malabo, będąca symbolem obecności Kościoła na wyspie Bioko. Innym istotnym miejscem jest katedra w Mongomo, która pełni funkcję bazyliki mniejszej i jest centralnym punktem diecezji Mongomo
1492 – Krzysztof Kolumb dopłynął do archipelagu Bahamów. Jest to oficjalna data odkrycia Ameryki przez Europejczyków.
Opis: Portret mężczyzny, prawdopodobnie Krzysztofa Kolumba (ur. ok. 1446 r., zm. 1506 r.), Sebastiano del Piombo, 1519, Public domain
W 1492 roku Krzysztof Kolumb wyruszył z Hiszpanii w poszukiwaniu zachodniej drogi do Indii, pod patronatem królów Izabeli I i Ferdynanda II. Wyprawa składała się z trzech statków: Santa María, Pinta i Niña, a jej celem było odkrycie nowych szlaków handlowych.
Opis: The routes of the four Voyages of Christopher Columbus, CC BY-SA 3.0
12 października 1492 roku Kolumb dotarł do wyspy San Salvador w Archipelagu Bahama, co było pierwszym kontaktem Europejczyków z ziemiami Ameryki. Spotkał tam ludność tubylczą – Tainów – życzliwych i pokojowo nastawionych, zajmujących się rolnictwem, rybołówstwem i rzemiosłem.
Opis: Landing of Columbus, John Vanderlyn, 1847, Public domain
Podczas pobytu Kolumb eksplorował także pobliskie wyspy, w tym Kubę i Hispaniolę, poszukując złota i innych bogactw. Choć nie znalazł dużych złóż, zebrał informacje o ludziach, roślinach i zwierzętach. Wyprawa zakończyła się powrotem do Hiszpanii 15 marca 1493 roku, przynosząc wieści o „Indiach Zachodnich” i rozpoczynając okres kolonizacji Karaibów.
Wyprawa Kolumba miała ogromne znaczenie historyczne – otworzyła drogę do odkrycia Ameryki, zapoczątkowała kontakt Europy z Nowym Światem i stała się początkiem hiszpańskiej ekspansji kolonialnej.
1904 – Święcenia kapłańskie Ricardio Gil Barcelón (Błogosławiony 13.10.2013).
1930 – Otwarcie Biskupa Giuseppe Gentilego w Fano.
1936 – Otwarcie domu w Shijak (Albania) przeznaczonego do opieki nad włoskimi robotnikami.
ORIOŃSKI SKARBIEC MODLITWY
OBEJMUJEMY MODLITWĄ
POWOŁANIA DO ZGROMADZEŃ ŚWIĘTEGO ALOJZEGO ORIONE
O Jezu, który w swojej nieskończonej miłości ku ludziom, rzekłeś kiedyś Apostołom: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało; proście tedy Pana żniwa, aby wysłał robotników na żniwo swoje” (por. Mt 9,37), oto my pokornie błagamy, abyś raczył przyjąć do swego serca tę oto prośbę i przedstawił ją swojemu Ojcu Niebieskiemu, żeby zesłał powołania dla Małego Dzieła. Wzbudź ofiarne dusze gotowe do pracy i poświęcenia, aby rozszerzać wśród warstw pracujących i ubogich znajomość i miłość ku Tobie, ku Kościołowi i papieżowi. Dziewico Niepokalana, Matko Boskiej Opatrzności, wesprzyj naszą prośbę u swego Syna Jezusa. Święci nasi patronowie, wstawcie się za nami. Amen
WSPOMINAMY W MODLITWIE
638 – Honoriusz I (608–638), papież
Opis: Pope Honorius I – Apse mosaic – Sant’Agnese fuori le mura, José Luiz, 2016, CC BY-SA 4.0
Honoriusz I objął Stolicę Piotrową w 608 roku, w okresie, gdy Kościół stawiał czoła napięciom teologicznym i politycznym w Cesarstwie Bizantyńskim. Jego pontyfikat przypada na czas sporów związanych z monoteletyzmem – kontrowersyjnej nauki, która głosiła istnienie jednej woli w Chrystusie. Honoriusz, choć starał się zachować jedność Kościoła, stał się postacią krytykowaną za swoje listy do patriarchy Konstantynopola, które niektórymi zostały odebrane jako przyzwolenie na ograniczenie nauki o dwóch wolicach Chrystusa.
Mimo kontrowersji teologicznych, Honoriusz był papieżem o spokojnym i roztropnym charakterze. Jego działania skupiały się na utrzymaniu łączności Kościoła z cesarstwem oraz na umacnianiu dyscypliny duchowieństwa. Zainicjował również wysiłki misyjne, wspierając działalność duchownych na terenach Italii i poza jej granicami.
Pontyfikat Honoriusza pokazuje, jak trudne bywało pogodzenie nauki Kościoła z polityką wschodniego cesarstwa. Jego życie papieskie stanowi ważną lekcję dla kolejnych pokoleń, podkreślając, że odpowiedzialność za doktrynę i jedność wiernych wymaga rozwagi i głębokiej wiedzy teologicznej.
642 – Jan IV (640–642), papież
Jan IV objął Stolicę Piotrową w 640 roku, w trudnym okresie dla Kościoła i Cesarstwa Bizantyjskiego. Jego pontyfikat był krótki, trwający niecałe trzy lata, ale znaczący ze względu na jego zaangażowanie w ochronę doktryny chrześcijańskiej i wsparcie wiernych w obliczu napięć politycznych i religijnych.
Papież Jan IV szczególnie wyróżniał się troską o chrześcijan zamieszkujących tereny Dalmatyńskie. Po otrzymaniu wiadomości o napaściach Słowian na Dalmację, wysłał tam legatów i wsparcie materialne, starając się zarówno umocnić lokalne wspólnoty, jak i przywrócić porządek religijny. Jego działania świadczą o głębokim poczuciu odpowiedzialności za ochronę wiernych i zachowanie jedności Kościoła.
Jan IV dbał również o życie liturgiczne i moralne Kościoła. Znany był ze swojej pobożności i roztropności w kierowaniu Kościołem w trudnych czasach. Mimo krótkiego pontyfikatu pozostawił po sobie przykład papieża, który stawiał dobro wspólnoty i wierność nauce Chrystusa ponad polityczne naciski i osobiste ambicje.
1953 – Julian Tuwim (1894–1953). Wybitny polski poeta, satyryk, tłumacz i autor tekstów kabaretowych. Urodził się w Łodzi, zmarł w Zakopanem. Był współzałożycielem grupy poetyckiej Skamander, propagującej nowoczesną, żywą poezję bliską codziennemu językowi. W jego twórczości przeplatają się liryzm, humor, satyra i zaangażowanie społeczne. Pisał zarówno utwory poważne, jak i pełne wdzięku wiersze dla dzieci, m.in. Lokomotywa, Słoń Trąbalski czy Pan Maluśkiewicz i wieloryb. Tuwim był również znakomitym tłumaczem literatury rosyjskiej i francuskiej oraz autorem tekstów piosenek i skeczy kabaretowych. Jego dorobek na trwałe wpisał się w kanon literatury polskiej.
Opis: Julian Tuwim, author anonymous, przed 1930, Public domain
ZMARLI Z RODZINY ORIOŃSKIEJ
2005 – Ks. Stefan Batory FDP
Ks. Stefan Batory, syn Michała i Józefy, pochodził z mało-rolnej rodziny, ale – jak sam mówił – mającej korzenie w królewskim rodzie Batorych. Urodził się 31 października 1914 r. w Żabiej Woli koło Grodziska Mazowieckiego. Ochrzczony został w kościele pw. Zwiastowania NMP w Ojrzanowie jeszcze tego samego dnia. Ojciec musiał opuścić rodzinę – wcielono go do carskiego wojska. Matka została z małym dzieckiem, które poznało tatę dopiero po jego powrocie do domu. Stefan miał jeszcze młodsze rodzeństwo: brata Tadeusza i siostrę Jadwigę (która wstąpiła do Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego à Paulo). Jako najstarszy syn pomagał w miarę możliwości w prowadzeniu gospodarstwa.
Pierwszym zmartwieniem Stefana było ukończenie szkoły powszechnej, ponieważ ta w Hucie Żabiowolskiej nie miała siódmej klasy. Dlatego od 1922 r. uczęszczał do niej tylko przez cztery lata. Potem miał rok przerwy i przez następny rok chodził do szkoły w Józefinie, gdzie skończył piątą klasę. Szóstą i siódmą klasę zaliczył w jednym roku (1929/1930) w oddalonym o 5 kilometrów Kostowcu, gdzie placówkę prowadziło Zgromadzenie Sióstr Rodziny Maryi.
Bierzmowanie przyjął w 1927 r. z rąk kard. Aleksandra Kakowskiego. 16 czerwca 1930 r. Stefan złożył podanie do Zgromadzenia Księży Orionistów, prosząc o przyjęcie do kolegium. W latach 1930-1933 studiował przedmioty z zakresu szkoły średniej. Stopnie miał dobre i bardzo dobre, tak że ks. Błażej Marabotto, przełożony domu misyjnego, pozwolił mu w jednym roku przerobić materiał dwóch klas. W 1933 r. uzyskał tzw. małą maturę, mógł więc składać podanie o przyjęcie do nowicjatu. Rozpoczął go w 1933 r. Rok później złożył pierwsze śluby zakonne, które odnawiał do złożenia ślubów wieczystych w 1938 r.
W latach 1934-1941 kl. Batory studiował jeszcze przedmioty z zakresu liceum oraz filozofię. Gdy wybuchła druga wojna światowa i ks. Józef Nowicki zaraz w pierwszych dniach wyjechał do Warszawy, on został na miejscu i organizował bez paniki ewakuację. Jeżeli dzisiaj mamy dostęp do archiwum z lat 1923-1939, to zawdzięczamy to właśnie jemu. Dokumenty zakopał w ziemi w Zduńskiej Woli, zabezpieczając je odpowiednio przed wilgocią.
Mimo trwającej okupacji niemieckiej ks. Marabotto zadbał o to, żeby Stefan Batory i pięciu innych starszych kleryków studiowało w seminarium duchownym w Warszawie. 5 czerwca 1944 r. kl. Stefan został wyświęcony na kapłana przez abp. Antoniego Szlagowskiego.
W latach 1945-1950 studiował filologię na Uniwersytecie Warszawskim. W tym czasie pełnił również obowiązki kapelana instytutu onkologii przy ul. Wawelskiej i sióstr felicjanek przy ul. Nowowiejskiej (dom zakonny i zakład) oraz asystenta duchowego studentek zakładu prowadzonego przez siostry zmartwychwstanki przy ul. Krasińskiego. Głosił też rekolekcje dla osób świeckich i konsekrowanych.
Po uzyskaniu dyplomu ukończenia studiów wyższych ks. Batory został skierowany do Zduńskiej Woli, gdzie podjął obowiązki kierownika i wykładowcy w naszym nowo powstałym wyższym seminarium duchownym. Był wykładowcą homiletyki, katechetyki, historii filozofii, języka polskiego. W wykładach – przejrzysty; w ocenianiu odpowiedzi alumna – sprawiedliwy; w kłopotach – decyzyjny; w relacjach osobowych – zasłuchany, a potem mało mówiący. Jego wypowiedzi były krótkie; poważne lub humory-styczne.
W latach 1958-1967 ks. Stefan był proboszczem parafii św. Antoniego w Zduńskiej Woli. Okazał się samarytaninem dla chorych nie tylko z własnej placówki. Kursował z dostawą lekarstw najczęściej na motocyklu, z torbą na plecach. Spieszył z posługą sakramentalną do chorych w miejscowym szpitalu.
W latach 1967-1973 był przełożonym prowincjalnym. W tym czasie prowincja polska rozwinęła się, pozyskując nowe placówki: w Międzybrodziu Bialskim, Rybnej, Wołominie oraz w Warszawie kościół i kapelanię szpitala Dzieciątka Jezus przy ul. Lindleya. Poczyniono również nieudane próby przeszczepienia Zgromadzenia do Austrii. Za jego kadencji w końcu pojechali też nasi dwaj księża do USA, żeby tam wzmocnić personel orioński. Pozwolił także ks. Antoniemu Lewandowskiemu udać się na misje do Brazylii.
Po dwu kadencjach przełożonego prowincjalnego ks. Batory został rektorem kościoła pw. Dzieciątka Jezus i kapelanem szpitala pod tym samym wezwaniem. Pełnił te obowiązki do 1984 r., w tym bowiem roku mianowano go przełożonym wspólnoty zakonnej przy ul. Barskiej, której służył do 1990 r. Z racji beatyfikacji ks. Orione w 1980 r. napisał krótki życiorys naszego Założyciela.
Na terenie stolicy był duszpasterzem pielęgniarek parafialnych, dla których prowadził skupienia. Zajmował się byłymi wychowankami z zakładu przy ul. Barskiej, zwanymi od patrona zakładu – św. Antoniego – „antoniakami”. Związał się z nimi więzami przyjaźni, z niektórymi z nich przeżył wywiezienie po Powstaniu Warszawskim w głąb Niemiec. To wszystko było przesłanką do odznaczenia go papieskim orderem „Pro Ecclesia et Pontifice”. Wręczył mu go 11 lutego 1995 r. kard. Józef Glemp, Prymas Polski.
Ks. Stefan Batory zmarł w Warszawie 12 października 2005 r., mając za sobą 90 lat życia, 71 lat profesji zakonnej i 61 lat kapłaństwa. Został pochowany w grobowcu zakonnym na cmentarzu w Zduńskiej Woli.
C i e k a w o s t k i
◆ W 1945 roku Warszawską Pieszą Pielgrzymkę na Jasną Górę poprowadził ks. Stefan Batory, który w grudniu powrócił z obozu pracy w Niemczech. Pielgrzymka wyruszyła z kościoła pw. św. Jakuba, ponieważ kościół pw. św. Ducha był zburzony. Uczestniczy-ło w niej około 300 osób. Na Jasnej Górze pielgrzymi złożyli wieniec cierniowy z szarfami z napisem: „Naszej Jasnogórskiej Pani zawsze wierna Warszawa.”
◆ Osobny rozdział działalności ks. Batorego podczas jego pobytu w Zduńskiej Woli to aktorstwo. Grał rolę Heroda w Jasełkach Leona Schillera i robił to tak fascynująco, że gdy ten król umierał
na scenie domu misyjnego, jeden z widzów, zapominając, iż jest w teatrze, wykrzyknął głośno: „Dobij go!”.
◆ Do ks. Stefana przylgnęło bardzo mocno jedno powiedzenie, którego sam był autorem, a które określało jego zaangażowanie w pełnione obowiązki. Kiedy ktoś zaniemógł we wspólnocie lub po prostu zapomniał o wyznaczonej posłudze, wtedy ks. Batory chętnie go zastępował, mówiąc: „Ni ma kto, to jo”.
Odeszli do wieczności 1933-2020, Służyli Bogu i ludziom, Zgromadzenie zakonne Małe Dzieło Boskiej Opatrzności – Orioniści, Prowincja Polska, 2020, s. 295, opracował: ks. Krzysztof Miś FDP
Opracował: ks. Grzegorz Sikorski FDP