KALENDARZ LITURGICZNY
Wspomnienie dowolne –Święty Marcin I, papież i męczennik
Pope Martin I, Alexis-François Artaud De Montor, 1842, Public domain
Marcin I (papież) pochodził z włoskiej Umbrii, z miasta Todi, gdzie przyszedł na świat jako syn kapłana Fabrycjusza. Już od młodości związany był z Rzymem i tam rozwijał swoją drogę duchową w strukturach Kościoła. Po otrzymaniu święceń diakonatu pełnił funkcję apokryzariusza, czyli papieskiego przedstawiciela dyplomatycznego na dworze cesarza w Konstantynopolu. Najważniejszym celem życia Marcina I była obrona prawdy wiary chrześcijańskiej i zachowanie jedności nauczania Kościoła. Szczególnie sprzeciwiał się nauce monoteletyzmu, głoszącej, że Jezus Chrystus posiada jedynie wolę Bożą, bez ludzkiej woli. Papież pragnął jasno określić stanowisko Kościoła rzymskiego w tej sprawie, dlatego zwołał synod laterański, na którym potępiono błędy doktrynalne monoteletów i przygotowano dokumenty wyjaśniające naukę katolicką. Działanie to miało charakter duszpasterskiej misji obrony prawdy oraz troski o jedność chrześcijan. Samodzielność papieża w podejmowaniu decyzji spotkała się z ostrą reakcją cesarza Konstantyna II, który nie uznał wyboru Marcina I na Stolicę Piotrową. Władca potraktował synod jako wyzwanie polityczne. W 653 roku papież został aresztowany, publicznie pozbawiony godności duchownej i zesłany najpierw na Naksos, a następnie do Chersonezu na Krymie. W trudnych warunkach wygnania Marcin I zachował wierność swoim przekonaniom, modląc się o zachowanie czystości wiary w Kościele. Papież zmarł w biedzie i cierpieniu 13 kwietnia 655 roku, a jego grób w lokalnym kościele stał się miejscem pielgrzymek. W ikonografii przedstawia się go w stroju pontyfikalnym, z księgą symbolizującą nauczanie Kościoła i obronę prawdy wiary.
Wspomnienie dowolne – Święty Hermenegild, królewicz i męczennik
La obra representa el triunfo del mártir cristiano San Hermenegildo y la victoria del catolicismo sobre el arrianismo, Francisco Herrera the Younger, 1654, Public domain
Hermenegild był wizygockim królewiczem, synem króla Leowigilda. Dorastał w państwie, w którym narastały napięcia religijne między arianizmem a katolicyzmem. Początkowo otrzymał od ojca zarząd nad częścią Hiszpanii i zamieszkał w Sewilli. Tam wraz z żoną zdecydowanie wspierał Kościół katolicki, co stało się początkiem konfliktu z władcą. Misją życiową Hermenegilda była obrona wiary katolickiej i świadectwo prawdy religijnej nawet w obliczu zagrożenia życia. Leowigild, dążąc do politycznego i religijnego ujednolicenia państwa, nakazał poddanym przyjęcie arianizmu. Hermenegild sprzeciwił się temu, pozostając wierny katolicyzmowi. Wybuchła wojna domowa, w której katolicka część społeczeństwa Hiszpanii broniła swojej wiary. Próby pomocy ze strony cesarstwa wschodniorzymskiego nie przyniosły efektu, a królewicz został pojmany i uwięziony. Ojciec próbował nakłonić syna do zmiany przekonań poprzez groźby, obietnice i cierpienie. W więzieniu w Tarragonie Hermenegild odmówił przyjęcia komunii z rąk ariańskiego biskupa, co uznano za znak wierności katolicyzmowi. W Wielkanoc roku 586 został zamordowany z rozkazu króla. Jego męczeństwo stało się symbolem niezłomności wiary i zwycięstwa ducha nad przemocą. Po śmierci Hermenegilda jego brat Rekared I przyjął katolicyzm i przyczynił się do przywrócenia wiary katolickiej w państwie wizygockim. O życiu męczennika pisali m.in. Izydor z Sewilli oraz Grzegorz I Wielki. Rozwój kultu królewicza nastąpił dopiero w średniowieczu. Kanonizacji dokonał papież Sykstus V w 1586 roku, a wspomnienie liturgiczne wyznaczono na 13 kwietnia, rozszerzone później na cały Kościół przez papieża Urbana VIII. Do popularyzacji jego kultu przyczynił się także król Filip II Habsburg.
KALENDARZ OPATRZNOŚCI BOŻEJ
1055–Gebhard von Dollnstein-Hirschbergzostał wybrany napapieżai przybrał imię Wiktor II.
Pope Victor II, Alexis-François Artaud De Montor, 1842, Public domain
Wiktor II, właściwie Gebhard von Dollnstein-Hirschberg, urodził się około 1018 roku w Szwabii w możnym rodzie spokrewnionym z cesarzem Henryk III. Dzięki poparciu rodziny oraz własnym zdolnościom już jako młody duchowny został biskupem Eichstätt. Szybko zyskał opinię roztropnego administratora i lojalnego doradcy dworu cesarskiego. Brał udział w ważnych synodach oraz w wyprawach cesarskich do Rzymu, stając się jednym z najbardziej wpływowych współpracowników władcy. Po śmierci Leon IX rzymska legacja zwróciła się do cesarza z prośbą o wskazanie następcy. Wybór padł na Gebharda, który początkowo odmawiał. Ostatecznie przyjął tiarę 13 kwietnia 1055 roku, przybierając imię Wiktora II, pod warunkiem zwrotu dóbr należnych Stolicy Apostolskiej. Jako papież kontynuował dzieło reform kościelnych. Jego główną misją była odnowa moralna duchowieństwa: stanowcza walka z symonią i konkubinatem oraz umacnianie dyscypliny kościelnej. Synod we Florencji w 1055 roku potwierdził surowe dekrety przeciw nadużyciom, a nieposłusznych biskupów usunięto z urzędów. Wiktor II dbał również o jedność chrześcijańskiej Europy, interweniując w sporach politycznych i wzmacniając autorytet cesarza. Po śmierci Henryka III w 1056 roku papież stał się opiekunem małoletniego Henryk IV oraz wsparł regencję jego matki, Agnieszka z Poitou. Łączył w ten sposób odpowiedzialność duchową z troską o stabilność cesarstwa. Zmarł 28 lipca 1057 roku w Arezzo. Choć pragnął spocząć w Eichstätt, jego ciało zatrzymano w Rawenna i pochowano w kościele Santa Maria Rotonda, obok grobu Teodoryk Wielki.
1059– PapieżMikołaj IIna synodzie laterańskim promulgował dekretIn Nomine Domini, w którym przyznał prawo wyboru papieża kolegium kardynalskiemu.
1895 – Święcenia kapłańskie Alojzego Orione.
1904 – Papież Pius X zatwierdził święto Matki Boskiej Częstochowskiej.
1920 – Jubileusz 25 lecia kapłaństwa ks. Alojzego Orione. Breve Benedykta XV z dołączonym kielichem.
1935 – Otwarcie domu Calle Cochabamba w Buenos Aires.
ORIOŃSKI SKARBIEC MODLITWY
POWOŁANIA DO ZGROMADZEŃ ŚWIĘTEGO ALOJZEGO ORIONE
O Jezu, który w swojej nieskończonej miłości ku ludziom, rzekłeś kiedyś Apostołom: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało; proście tedy Pana żniwa, aby wysłał robotników na żniwo swoje” (por. Mt 9,37), oto my pokornie błagamy, abyś raczył przyjąć do swego serca tę oto prośbę i przedstawił ją swojemu Ojcu Niebieskiemu, żeby zesłał powołania dla Małego Dzieła. Wzbudź ofiarne dusze gotowe do pracy i poświęcenia, aby rozszerzać wśród warstw pracujących i ubogich znajomość i miłość ku Tobie, ku Kościołowi i papieżowi. Dziewico Niepokalana, Matko Boskiej Opatrzności, wesprzyj naszą prośbę u swego Syna Jezusa. Święci nasi patronowie, wstawcie się za nami. Amen
WSPOMINAMY W MODLITWIE
1952 – Alfred F.S. Meissner (1883-1952) – polski chirurg-stomatolog, wykładowca akademicki, żołnierz AK, uczestnik powstania warszawskiego.
Uroczystość wmurowania aktu erekcyjnego pod budowę gmachu Akademii Stomatologicznej w Warszawie, autor nieznany, 1939, Public domain
Alfred Franciszek Seweryn Meissner (1883–1952) należał do grona najwybitniejszych polskich chirurgów stomatologów pierwszej połowy XX wieku. Urodził się w Sławsku Wielkim w rodzinie o silnych tradycjach patriotycznych – jego ojciec i dziadek brali udział w narodowych zrywach niepodległościowych. Po maturze w Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu studiował stomatologię w Gryfii i we Wrocławiu, a następnie pracował naukowo m.in. w Monachium. W 1914 roku uzyskał doktorat i rozpoczął karierę akademicką. Podczas I wojny światowej służył jako lekarz wojskowy, a po wybuchu powstania wielkopolskiego wstąpił do Wojska Polskiego, organizując i prowadząc szpital wojskowy w Środzie Wielkopolskiej. W II Rzeczypospolitej stał się jednym z twórców nowoczesnej polskiej stomatologii. Był współzałożycielem Państwowego Instytutu Dentystycznego oraz inicjatorem powstania Akademii Stomatologicznej w Warszawie, której w 1939 roku został rektorem. Opracował nowatorskie metody operacyjne oraz własne narzędzia, w tym słynne „kleszcze meissnerowskie”, stosowane w chirurgii szczękowej. W czasie okupacji nie uległ naciskom Gestapo, odmawiając podpisania Reichslisty. Angażował się w pomoc prześladowanym i działał w Armii Krajowej. W 1944 roku został przydzielony do oddziału sanitarnego „Bakcyl”. Podczas powstania warszawskiego zorganizował i prowadził szpital polowy przy ul. Hożej, ratując setki rannych. Po wojnie współtworzył struktury medyczne w Łodzi, obejmując funkcję pierwszego dziekana Wydziału Stomatologicznego Uniwersytetu Łódzkiego. Był pionierem operacyjnego leczenia nowotworów szczęk, rozszczepów podniebienia i wad zgryzu. Zmarł w 1952 roku w Warszawie i spoczywa na Powązkach.
MĘCZENNICY I PRZEŚLADOWANI
1940 – Franciszek Szymkowiak (1894-1940) – polski żołnierz i policjant.
Franciszek Szymkowiak należał do pokolenia Polaków, których biografie naznaczyły wszystkie najważniejsze zmagania o niepodległość w pierwszej połowie XX wieku. Urodził się 16 grudnia 1894 roku w Górze jako syn Józefa i Agnieszki z domu Augustyniak. Już w czasie I wojny światowej został wcielony do armii niemieckiej, w której służył w latach 1914–1918. Gdy tylko pojawiła się możliwość walki o odradzającą się Polskę, włączył się w powstanie wielkopolskie, a następnie uczestniczył w walkach polsko-ukraińskich oraz w wojnie polsko-bolszewickiej. W 1921 roku stanął także do III powstania śląskiego. Od września 1922 roku związał swoje życie zawodowe z Policją Województwa Śląskiego, pełniąc służbę m.in. w Katowicach. Awansowany na starszego posterunkowego, dał się poznać jako rzetelny i oddany funkcjonariusz. W 1939 roku brał udział w obronie Katowice, walcząc m.in. w rejonie dzisiejszej ul. Warszawskiej. Po ewakuacji na wschód został aresztowany przez NKWD i osadzony w obozie w Ostaszkowie. 13 kwietnia 1940 roku został zamordowany w Kalininie (obecnie Twer), stając się jedną z ofiar zbrodni katyńskiej. Spoczywa na Polskim Cmentarzu Wojennym w Miednoje. Za życia i pośmiertnie uhonorowano go licznymi odznaczeniami, w tym Medalem Niepodległości, Brązowym Krzyżem Zasługi oraz Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi I klasy. W wolnej Polsce przywrócono pamięć o jego ofierze – awansowano go pośmiertnie na stopień aspiranta i odznaczono Krzyżem Zasługi za Dzielność. Jego imię nosi dziś skwer w Katowicach, co stanowi symboliczny powrót bohatera do miasta, którego bronił do ostatnich dni wolności.
1941 – Stanisław Kostka Starowieyski (1895-1941) – polski kapitan rezerwy artylerii, działacz społeczny, męczennik, błogosławiony.
Stanisław Kostka Starowieyski był przykładem ziemianina, który połączył służbę wojskową z głębokim zaangażowaniem religijnym i społecznym. Urodził się 11 maja 1895 roku w Ustrobnej, w rodzinie herbu Biberstein. Kształcił się m.in. w Chyrowie, a po maturze rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytet Jagielloński, które przerwał wybuch I wojny światowej. Walczył w armii austro-węgierskiej, a od listopada 1918 roku w Wojsku Polskim, biorąc udział w wojnie polsko-ukraińskiej i polsko-bolszewickiej. Podczas odwrotu znad Dniepru wykazał się wyjątkową odwagą jako dowódca baterii artylerii, za co odznaczono go Krzyżem Walecznych oraz Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari. Po demobilizacji w stopniu kapitana rezerwy osiadł w Łaszczowie. Zrezygnował z kariery prawniczej, koncentrując się na pracy społecznej i religijnej. Organizował inicjatywy formacyjne, wspierał Akcję Katolicką, której został diecezjalnym prezesem w Lublinie, a w 1934 roku papież Pius XI mianował go szambelanem papieskim. Jego działalność łączyła troskę o rozwój duchowy świeckich z konkretną pomocą charytatywną. Po wybuchu II wojny światowej angażował się w pomoc potrzebującym. Aresztowany przez Gestapo w 1940 roku, przeszedł przez więzienia i obozy, ostatecznie trafił do Dachau. Tam, mimo wyczerpania i choroby, podtrzymywał współwięźniów na duchu. Zmarł w nocy z 12 na 13 kwietnia 1941 roku. 13 czerwca 1999 roku w Warszawie papież Jan Paweł II ogłosił go błogosławionym w gronie 108 męczenników II wojny światowej. Dziś pozostaje patronem Akcji Katolickiej w Polsce i świadkiem wiary, która w jego życiu okazała się silniejsza niż przemoc i terror.
1942 – Eugeniusz Nawroczyński (1881-1942) – polski prawnik, nauczyciel, działacz endecki i oświatowy.
1945 – Mieczysław Bero (1892-1945) – polski major piechoty.
Mieczysław Bero był oficerem Wojska Polskiego, którego droga życiowa prowadziła od służby frontowej po konspiracyjną walkę z okupantem. Urodził się 7 lipca 1892 roku w Skórkowicach w powiecie opoczyńskim, w rodzinie Józefa i Antoniny z Gołębiowskich. Do odrodzonego Wojska Polskiego trafił z byłych Korpusów Wschodnich i armii rosyjskiej, wnosząc doświadczenie zdobyte w latach Wielkiej Wojny. Służył w 22 Pułku Piechoty, a w 1922 roku został zweryfikowany w stopniu kapitana. Wkrótce związał się z Korpusem Ochrony Pogranicza, obejmując funkcję dowódcy kompanii granicznej KOP „Lenin” w składzie 16 Baonu Granicznego. Później pracował w Batalionie Szkolnym KOP w Osowcu, gdzie odpowiadał za doskonalenie podoficerów zawodowych. W 1930 roku awansował na majora. Pełnił następnie służbę w Baonie Podchorążych Rezerwy Piechoty nr 10 w Gródku Jagiellońskim oraz w 26 Pułku Piechoty we Lwowie, a przed wybuchem wojny powrócił do 22 pułku w Siedlcach jako kwatermistrz i zastępca dowódcy. W czasie okupacji niemieckiej ukrywał się w Warszawie i włączył w działalność konspiracyjną w szeregach Związku Walki Zbrojnej, a następnie Armii Krajowej. Aresztowany, 13 maja 1943 roku trafił do obozu koncentracyjnego Auschwitz, później był więziony w Buchenwald i Mittelbau-Dora. 13 kwietnia 1945 roku został zamordowany podczas ewakuacji więźniów w Gardelegen, w jednej z ostatnich zbrodni III Rzeszy. Odznaczony czterokrotnie Krzyżem Walecznych, Medalem Niepodległości i Srebrnym Krzyżem Zasługi, pozostaje symbolem oficera wiernego przysiędze – zarówno w służbie państwowej, jak i w podziemnej walce o wolność.
1945 – Karol Englisch (1881-1945) – polski prawnik, taternik.
Karol Englisch, autor i data nieznane, Public domain
Karol Englisch, znany także jako Karol Artur Englisch-Payne, łączył w swoim życiu pasję badacza gór z pracą prawnika i działalnością patriotyczną. Urodził się 13 lipca 1881 roku w Krakowie w rodzinie o polsko-austriackich korzeniach. Wychowany w polskiej tradycji, od młodości manifestował przywiązanie do ojczyzny – symbolem tego była choćby polska flaga rozwinięta przez niego w 1902 roku na szczycie Ostrego Szczytu. Studiował prawo na Uniwersytet Jagielloński, gdzie uzyskał doktorat. Pracował w administracji państwowej we Lwowie i Wiedniu, a po I wojnie światowej współpracował z polską delegacją na konferencji pokojowej w Paryżu. Był także docentem statystyki, choć jego kariera naukowa ustąpiła miejsca pracy urzędniczej i działalności publicznej. Szczególne miejsce w jego biografii zajmują Tatry. Wspinaczkę rozpoczął jako nastolatek pod opieką matki, a z czasem stał się jednym z najwybitniejszych przedstawicieli taternictwa „zdobywczego”. W latach 1896–1903 dokonał ponad trzydziestu pierwszych wejść na tatrzańskie szczyty i turnie, przyczyniając się do zamknięcia epoki odkrywczej w dziejach tych gór. Swoje wyprawy opisywał w prasie zagranicznej i polskiej, popularyzując wiedzę o Tatrach. W okresie międzywojennym potajemnie wspierał polski wywiad, a podczas II wojny światowej działał w strukturach Armii Krajowej. Aresztowany przez Gestapo, został skazany na śmierć i zamordowany 13 kwietnia 1945 roku w Stein an der Donau podczas tzw. masakry więźniów politycznych. Symboliczny grób Karola Englischa znajduje się na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie – mieście, z którym pozostał związany przez całe życie.
1948 – Henryk Jastrzębski (1917-1948) – polski porucznik, żołnierzZWZ–AKiNSZ, uczestnik podziemia antykomunistycznego.
Henryk Jastrzębski, ps. „Zbych”, należał do pokolenia żołnierzy, którzy po klęsce września nie złożyli broni. Urodził się 17 listopada 1917 roku w Chomentowie w powiecie łomżyńskim, w rodzinie rolniczej o szlacheckich korzeniach. W czasie okupacji działał wraz z bratem w strukturach ZWZ–AK, a od 1943 roku związał się z Narodowymi Siłami Zbrojnymi. Po zakończeniu wojny stanął na czele oddziału Pogotowia Akcji Specjalnej, kontynuując walkę z nową władzą komunistyczną. Przeprowadził szereg śmiałych akcji – m.in. rozbrojenie żołnierzy Armii Czerwonej i LWP w Żyźniewie oraz rozbicie licznego oddziału UB pod Uśnikiem w lutym 1946 roku. W obliczu nasilonych represji podjął ryzykowną grę z aparatem bezpieczeństwa, pozorując współpracę z Urzędem Bezpieczeństwa i przekazując mu spreparowane informacje. Jako „Ryś” prowadził szeroko zakrojoną dezinformację, starając się chronić struktury podziemia. W 1948 roku mistyfikacja została zdemaskowana. Aresztowany 3 kwietnia w Zambrowie, trafił do siedziby WUBP w Białystok. Poddany brutalnym torturom, ujawnił część nazwisk współpracowników. Nie chcąc zdradzić kolejnych i świadomy nieuchronności wyroku, 13 kwietnia 1948 roku odebrał sobie życie w celi. Miejsce jego pochówku pozostaje nieznane. Pamięć o nim przetrwała jako o jednym z żołnierzy antykomunistycznego podziemia. W 2020 roku Poczta Polska wyemitowała znaczek z jego wizerunkiem w ramach serii poświęconej Żołnierzom Wyklętym, przywracając jego postać zbiorowej pamięci.
1951 – Bronisław Gniazdowski (1924-1951) – polski uczestnik podziemia antykomunistycznego w ramach PASNZW.
Bronisław Gniazdowski, ps. „Mazur” (1924–1951), należał do najmłodszego pokolenia żołnierzy powojennego podziemia niepodległościowego. Urodził się 23 stycznia 1924 roku w Gostkowie jako syn Jana i Stanisławy z Kamieńskich. Dorastał w rzeczywistości naznaczonej wojną i narastającą dominacją komunistycznych władz, co ukształtowało jego wybory życiowe.
W latach 1949–1951 służył w patrolu Pogotowia Akcji Specjalnej Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, dowodzonym przez Mieczysław Dziemieszkiewicz ps. „Rój”. Oddział ten działał na północnym Mazowszu, podejmując akcje wymierzone w struktury aparatu bezpieczeństwa. Gniazdowski uczestniczył w działaniach zbrojnych, które miały na celu osłabienie wpływów komunistycznych i obronę lokalnej społeczności przed represjami. W nocy z 13 na 14 kwietnia 1951 roku w Szyszkach, w powiecie pułtuskim, oddział „Roja” został otoczony przez liczną grupę operacyjną Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i funkcjonariuszy UB. Podczas próby przebicia się przez kordon Bronisław Gniazdowski poległ wraz ze swoim dowódcą. Ciała obu partyzantów zostały potajemnie pogrzebane w nieznanym miejscu. Pamięć o „Mazurze” przetrwała w lokalnych upamiętnieniach, m.in. na tablicy w kościele w Szyszkach oraz na pomniku w miejscowości Bogate. Jego postać została także przypomniana w filmie „Historia Roja” w reżyserii Jerzy Zalewski, będącym próbą ukazania dramatycznych losów żołnierzy wyklętych.
Opracował: ks. Grzegorz Sikorski FDP