KALENDARZ LITURGICZNY
Wspomnienie dowolne –Święta Zofia, wdowa, męczennica
Święta Zofia z córkami, западная Белоруссия, XIX w., Public domain
Imię Zofia wywodzi się z języka greckiego i oznacza „mądrość”. Jego popularność w świecie chrześcijańskim wiąże się m.in. z wielką świątynią Mądrości Bożej – Hagia Sophia, wzniesioną w Konstantynopolu i należącą do najwspanialszych budowli chrześcijaństwa. Kult św. Zofii był bardzo szeroki, o czym świadczy wiele zachowanych żywotów w różnych językach, choć powstały one dopiero kilka wieków po jej śmierci. Według tradycji św. Zofia żyła w II wieku i była wdową wychowującą trzy córki: Pistis (Wiarę), Elpis (Nadzieję) i Agape (Miłość). Wychowała je w duchu chrześcijańskich wartości, ucząc wierności Bogu mimo prześladowań. Kiedy została wezwana przed namiestnika i nakłaniana do złożenia ofiary pogańskiej bogini, stanowczo odmówiła. Wówczas jej córki poddano okrutnym torturom na oczach matki. Zofia nie uległa rozpaczy ani strachowi – przeciwnie, umacniała dzieci w wytrwaniu przy wierze aż do końca. Po ich śmierci sama zmarła z bólu na ich grobie, dopełniając swego męczeńskiego świadectwa. Misją życiową św. Zofii było wychowanie dzieci w wierze oraz dawanie przykładu niezłomnej ufności Bogu. Jej postawa pokazuje, że prawdziwa mądrość polega na wierności wartościom nawet w obliczu cierpienia. Stała się symbolem matczynej odwagi i duchowej siły. Kult świętej rozwijał się zarówno na Wschodzie, jak i na Zachodzie. Jej relikwie sprowadzono m.in. do Rzymu i Alzacji, a pamięć o niej przetrwała przez wieki. Św. Zofia jest patronką matek i wdów oraz orędowniczką w trudnościach życiowych. W ikonografii przedstawiana jest w otoczeniu trzech córek, trzymających krzyże – znak zwycięstwa wiary nad cierpieniem.
Wspomnienie dowolne – Święty Izydor Oracz
Sant’Isidoro agricoltore, Anna Mignani, XIX w., CC BY-SA 4.0
Święty Izydor, zwany Oraczem, urodził się około 1080 roku w Madrycie w ubogiej, lecz głęboko religijnej rodzinie. Z powodu trudnej sytuacji materialnej już jako młody człowiek podjął pracę jako parobek u zamożnego gospodarza, Jana Vargasa. Znany był z gorliwej modlitwy, która towarzyszyła mu nawet w czasie pracy. Tradycja przekazuje, że gdy posądzono go o zaniedbywanie obowiązków z powodu modlitwy, gospodarz ujrzał niezwykłe zjawisko – podczas gdy Izydor modlił się, anioł wykonywał za niego pracę w polu. Opowieść ta podkreśla jego wyjątkową pobożność i zaufanie Bogu. Po pewnym czasie Izydor ożenił się z Marią Toribią i wrócił do Madrytu, gdzie urodził się ich syn. Żył skromnie, odznaczając się duchem pokuty i wielką wrażliwością na potrzeby innych. Choć sam był ubogi, chętnie dzielił się tym, co posiadał, wspierając jeszcze biedniejszych. Gdy miasto zajęli Arabowie, musiał je opuścić, lecz powrócił, gdy ponownie znalazło się w rękach chrześcijan. Misją życiową św. Izydora było ukazywanie, że codzienna praca może stać się drogą do świętości, jeśli towarzyszy jej modlitwa, pokora i miłość wobec bliźnich. Swoim życiem dowodził, że świętość nie jest zarezerwowana dla uczonych czy możnych, lecz dostępna także dla prostych ludzi, wiernie wykonujących swoje obowiązki.Zmarł około 1130 roku, a jego grób szybko stał się miejscem licznych pielgrzymek ze względu na przypisywane mu cuda. W XVII wieku został ogłoszony świętym. Do dziś cieszy się szczególną czcią jako patron rolników, a także opiekun miast i regionów związanych z jego życiem. W ikonografii przedstawiany jest najczęściej z pługiem, wołami lub aniołem orzącym pole, co przypomina o jego pracowitości i głębokiej wierze.
Wspomnienie dowolne – Święta Małgorzata z Kortony
Święta Małgorzata z Kortony urodziła się w 1247 roku w ubogiej rodzinie w Toskanii. W młodości, po stracie matki, wpadła w życie pełne rozpusty pod wpływem bogatego kochanka, co zakończyło się tragiczną śmiercią mężczyzny. To dramatyczne doświadczenie stało się dla niej punktem zwrotnym i skierowało ją ku życiu duchowemu. Po tym wydarzeniu Małgorzata osiedliła się w Kortonie, gdzie poświęciła się opiece nad chorymi w lokalnym przytułku i wstąpiła do III Zakonu św. Franciszka. Jej życie pokutne, pełne modlitwy i wyrzeczeń, stało się przykładem nawrócenia. Dzięki duchowej głębi, kontemplacji i darowi proroctw, przyciągała grzeszników z całych Włoch, a nawet Francji i Hiszpanii, zachęcając ich do zmiany życia i pokuty. Misją życiową św. Małgorzaty była przemiana własnego życia i nawracanie innych poprzez przykład, służbę chorym i głoszenie wartości pokuty oraz miłości Boga. Jej świadectwo potwierdza, że nawet po upadku można odnaleźć drogę do świętości. Zmarła 22 lutego 1297 roku, a relikwie znajdujące się w Kortonie wciąż budzą głęboką cześć wiernych.
KALENDARZ OPATRZNOŚCI BOŻEJ
1811 – Paragwaj – Święto Niepodległości
Paragwaj, oficjalnie Republika Paragwaju, jest państwem śródlądowym w Ameryce Południowej, graniczącym z Argentyną, Brazylią i Boliwią. Jego terytorium dzieli rzeka Paragwaj na dwa odmienne regiony: wschodni Paraguay Oriental, wyżynny i bardziej zaludniony, oraz zachodni Paraguay Occidental, znany jako Chaco – obszar suchy i gorący, gdzie średnia temperatura w lecie sięga 35°C, a zimą nocami spada do 0°C. Najwyższy punkt kraju, Cerro Peró, wznosi się na 842 m n.p.m. Pierwsi Europejczycy przybyli tu w 1524 roku, a w 1537 roku Hiszpanie założyli Asunción, przyszłą stolicę. W latach 1631–1767 jezuici kierowali tzw. republiką Guarani, prowadząc działalność misyjną i chrystianizując ludność tubylczą. 15 maja 1811 roku Paragwaj ogłosił niepodległość, co upamiętnia jego główne święto państwowe – Dzień Niepodległości. Katastrofalna wojna paragwajska (1864–1870) z Argentyną, Brazylią i Urugwajem spowodowała utratę większości męskiej populacji oraz części terytorium, lecz kraj zachował suwerenność. Kolejne konflikty obejmowały wojnę o Chaco z Boliwią w latach 1932–1935. W XX wieku długotrwałe rządy dyktatora Alfredo Stroessnera (1954–1989) były okresem represji i korupcji, po którym nastąpiła demokratyzacja. Paragwaj liczy około 7 mln mieszkańców, z czego 95% stanowią metysi, 3% rdzenni Indianie, a reszta to biali i mniejszości niemieckie w Chaco. Językami urzędowymi są hiszpański i guarani. Dominującą religią jest katolicyzm (86%), a pozostałe wyznania to protestantyzm (8%, w tym zielonoświątkowcy 4%), mormoni (1,4%), świadkowie Jehowy (0,16%) oraz tradycyjne religie plemienne (1,7%). Kościół katolicki posiada liczne diecezje i ważne sanktuaria, m.in. w Asunción i Encarnación, a misja ewangelizacyjna trwa tu od czasów jezuitów i pierwszych misjonarzy hiszpańskich. Gospodarka kraju opiera się głównie na rolnictwie i hodowli bydła, rozwija się uprawa soi, trzciny cukrowej, bawełny oraz yerba mate – napoju narodowego. Duże znaczenie ma energetyka wodna, w tym elektrownia Itaipu, czyniąca Paragwaj głównym eksporterem energii w regionie. Mimo postępu, kraj boryka się z problemami społecznymi: nierównym podziałem ziemi, ubóstwem i korupcją. Paragwaj jest państwem republikańskim, prezydent pełni funkcję głowy państwa i rządu, a dwuizbowy Kongres decyduje o ustawodawstwie. System polityczny pozostaje zdominowany przez Partię Czerwoną, choć od początku XXI wieku obserwuje się większą demokratyzację i pluralizm polityczny.
1891 – Encyklika Leona XIII Rerum Novarum (o problemach społecznych i nauce społecznej Kościoła).
Encyklika Rerum Novarum, ogłoszona przez papieża Leona XIII 15 maja 1891 roku, stanowi kamień milowy w rozwoju katolickiej nauki społecznej. Dokument był odpowiedzią Kościoła na narastające wpływy ruchów socjalistycznych i komunistycznych wśród robotników, jednocześnie odrzucając zarówno marksistowski socjalizm, jak i bezwzględny liberalizm gospodarczy. Papież zwracał uwagę, że ani państwo, ani Kościół nie mogą samodzielnie rozwiązać problemów społecznych; skuteczne działanie wymaga współpracy obu instytucji w trosce o dobro wspólne. Rerum Novarum kładzie nacisk na prawa i obowiązki zarówno pracowników, jak i pracodawców, podkreślając konieczność ochrony robotników poprzez m.in. minimalne wynagrodzenie, niedzielny odpoczynek i stabilność zatrudnienia. Dokument dopuszcza tworzenie katolickich związków zawodowych, afirmuje własność prywatną jako naturalne prawo człowieka i odrzuca koncepcję własności wspólnej, która – zdaniem Leona XIII – prowadziłaby do ograniczenia wolności jednostki, pogorszenia warunków życia rodzin oraz społecznego chaosu. Papież ostrzega przed niebezpieczeństwami socjalizmu, uznając, że moralna odnowa społeczeństwa możliwa jest jedynie poprzez powrót do Ewangelii i umacnianie wartości chrześcijańskich. Wartością ponadczasową encykliki jest podkreślenie, że dobrobyt społeczny opiera się na poszanowaniu godności osoby i prawowitej własności prywatnej. Rerum Novarum stała się fundamentem katolickiej etyki społecznej, a jej znaczenie potwierdzili kolejni papieże, w tym Pius XI, Pius XII i Jan Paweł II, którzy podkreślali jej aktualność wobec wyzwań społecznych i ekonomicznych swoich czasów.
1931 – Encyklika Piusa XI Quadragesimo anno (potwierdzenie nauki społecznej Kościoła w 40 lat po Rerum novarum).
Encyklika Quadragesimo anno, wydana przez papieża Piusa XI 15 maja 1931 roku, upamiętniała 40. rocznicę ogłoszenia Rerum Novarum Leona XIII. Dokument kontynuuje naukę Kościoła o sprawiedliwości społecznej, zwracając uwagę na trudną sytuację osób pracujących fizycznie i zagrożenia płynące zarówno z nadmiernego liberalizmu, jak i socjalizmu. Pius XI podkreślał, że socjalizm, poprzez domniemane roszczenia robotników do całych owoców pracy, nie jest zgodny z nauką chrześcijańską. Jednocześnie krytykował nieograniczony liberalizm, który pozwalał właścicielom kapitału przywłaszczać sobie znaczną część wytwarzanych dóbr, pozostawiając pracownikom jedynie minimum potrzebne do przetrwania. Encyklika zwraca uwagę na subtelniejsze, lecz równie szkodliwe błędy moralne, które prowadzą do nierówności i nadużyć wobec pracujących. Quadragesimo anno wprowadza ideę korporacjonizmu, zakładającą współpracę pracowników i właścicieli dla wspólnego dobra. Korporacje miały dbać nie tylko o materialny dobrobyt swoich członków, lecz również o ich rozwój społeczny i moralny. Papież dostrzegał także szerszą potrzebę solidarności społecznej, wskazując na możliwość harmonijnego współdziałania w ramach całego społeczeństwa przy zachowaniu zasad sprawiedliwości i moralności chrześcijańskiej.
ORIOŃSKI SKARBIEC MODLITWY
POWOŁANIA DO ZGROMADZEŃ ŚWIĘTEGO ALOJZEGO ORIONE
O Jezu, który w swojej nieskończonej miłości ku ludziom, rzekłeś kiedyś Apostołom: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało; proście tedy Pana żniwa, aby wysłał robotników na żniwo swoje” (por. Mt 9,37), oto my pokornie błagamy, abyś raczył przyjąć do swego serca tę oto prośbę i przedstawił ją swojemu Ojcu Niebieskiemu, żeby zesłał powołania dla Małego Dzieła. Wzbudź ofiarne dusze gotowe do pracy i poświęcenia, aby rozszerzać wśród warstw pracujących i ubogich znajomość i miłość ku Tobie, ku Kościołowi i papieżowi. Dziewico Niepokalana, Matko Boskiej Opatrzności, wesprzyj naszą prośbę u swego Syna Jezusa. Święci nasi patronowie, wstawcie się za nami. Amen
WSPOMINAMY W MODLITWIE
Pope Marinus I, Alexis-François Artaud De Montor (1772–1849), 1842, Public domain
Maryn I (Marynus I, ur. w Gallese – zm. 15 maja 884) był papieżem w latach 882–884. Pochodził z Toskanii, był synem kapłana Palumbiusza. W młodości został wyświęcony na diakona przez papieża Mikołaja I, a następnie pełnił funkcje archidiakona i skarbnika Kościoła rzymskiego. Brał udział w VIII Soborze Powszechnym w Konstantynopolu jako legat papieża Hadriana II, a później został biskupem Caere w Etrurii. Jego kariera obejmowała także trudne misje dyplomatyczne – w 880 roku udał się do Karola Grubego, a w 882 do biskupa Neapolu, Anatazego. Po zamordowaniu papieża Jana VIII, Maryn został wybrany na papieża jako pierwszy biskup diecezji innej niż Rzym, co było wówczas precedensem. Niezwłocznie po wyborze spotkał się z cesarzem Franków Karolem III Grubym niedaleko Modeny. Podczas pontyfikatu Maryn I utrzymywał dobre stosunki z Karolem III i Alfredem Wielkim, królem Wessexu. Zrehabilitował również Formozusa z Porto, który spiskował przeciw Janowi VIII, przywracając go na stanowisko biskupa. Maryn I zmarł w Rzymie i został pochowany w bazylice św. Piotra. Błędna numeracja jego imienia w średniowiecznych katalogach spowodowała zamieszanie w kolejności papieży o imieniu Marcin, co wpłynęło na późniejsze przyjmowanie numeracji przez papieży Marcina.
1702 –Feliks Kazimierz Potocki (1630-1702) – polski dowódca wojskowy, polityk.
Feliks Kazimierz Potocki, Julian Bartoszewicz, między 1860 a 1866 r., Public domain
Feliks (Szczęsny) Kazimierz Potocki herbu Pilawa był jednym z najwybitniejszych dowódców i polityków Rzeczypospolitej w XVII wieku. Pochodził z wpływowej rodziny Potockich, syn Stanisława Rewery i brat Andrzeja. W młodości uczestniczył w walkach przeciwko Szwedom w czasie potopu szwedzkiego, a później w kampaniach przeciwko Turcji i Rosji, dowodząc jazdą w bitwach pod Podhajcami (1667) i Chocimiem (1673). Brał udział w słynnej bitwie wiedeńskiej (1683) i pod Parkanami, dowodząc lewym skrzydłem wojsk Jana III Sobieskiego. Równolegle do kariery wojskowej rozwijał działalność polityczną. Był posłem sejmikowym i marszałkiem sejmu elekcyjnego w 1669 roku, elektorem Michała Korybuta Wiśniowieckiego i Jana III Sobieskiego, a później Augusta II Mocnego. Zasiadał w konfederacjach: tyszowieckiej (1655), gołąbskiej (1672) i generalnej (1696). Pełnił szereg ważnych urzędów państwowych: podstoliego wielkiego koronnego (1663), wojewody sieradzkiego (1669), kijowskiego (1682) i krakowskiego (1683), hetmana polnego koronnego (1692) i hetmana wielkiego koronnego oraz kasztelana krakowskiego (1702). Odznaczał się skutecznością w działaniach wojskowych i politycznych, a jego ostatnie zwycięstwo nad Tatarami pod Podhajcami w 1698 roku potwierdziło rangę wybitnego dowódcy. Feliks Kazimierz Potocki zmarł 15 maja 1702 roku, pozostawiając po sobie spuściznę zarówno militarną, jak i polityczną, charakterystyczną dla czołowych magnatów Rzeczypospolitej.
1896 – Piotr Kobyliński (1814-1896) – polski duchowny katolicki, historyk, publicysta, działacz społeczny i niepodległościowy.
Portret ks. Piotra Kobylińskiego z archiwum rodziny Kobylińskich, Jakub Stolarek, 2024, CC BY-SA 4.0
Piotr Kobyliński (1814–1896) był polskim księdzem katolickim, działaczem społecznym i niepodległościowym, historykiem, publicystą oraz tłumaczem. Urodził się w Środzie, kształcił w Poznaniu i Warszawie, a święcenia kapłańskie przyjął w 1838 roku. Wczesna kariera duszpasterska obejmowała wikariat w Kaliszu i probostwo w Dobrcu Wielkim, gdzie równocześnie angażował się w działalność patriotyczną, co doprowadziło do aresztowania i kilkunastoletniego pobytu na Litwie. Po powrocie kontynuował pracę duszpasterską i społeczną, m.in. jako członek Kaliskiej Rady Powiatowej, wizytator szkół i szpitali. W czasie powstania styczniowego pełnił funkcję prezesa komitetu Straży Bezpieczeństwa powiatu kaliskiego. Był autorem licznych artykułów historycznych i religijnych, m.in. o historii Kalisza i Kościoła, oraz tłumaczem Listu do Diogneta.
Kobyliński zajmował kluczowe stanowiska w diecezji kaliskiej – dziekana, kanonika, egzaminatora prosynodalnego, asesora i sędziego konsystorza. Był proboszczem w Dobrcu, Kliczkowie Małym, Kraszewicach, Goszczanowie i w końcu w Błaszkach, gdzie doprowadził do konsekracji miejscowego kościoła i świętował 50-lecie kapłaństwa. Zmarł 15 maja 1896 roku w Błaszkach, a jego pogrzeb zgromadził tysiące wiernych. Jego działalność społeczna, edukacyjna i literacka oraz zaangażowanie patriotyczne uczyniły go ważną postacią w historii diecezji kaliskiej XIX wieku.
ZMARLI Z RODZINY ORIOŃSKIEJ
2002 – Ks. Karol Knera FDP (1937-2002)
Ks. Karol Knera urodził się w wigilię Bożego Narodzenia 1937 r. w Kotlinkach koło Szadku. Ochrzczony został w kościele pw. św. Jakuba w Szadku 1 stycznia 1938 r., a bierzmowany – 21 sierpnia 1949 r. Miał dwie siostry. Jego rodzice, Stanisław i Cecylia, zajmowali się rolnictwem.
Karol od najmłodszych lat czuł powołanie do kapłaństwa, dlatego też po ukończeniu siódmej klasy szkoły podstawowej w Sikucinie w 1951 r. zgłosił się do naszego niższego seminarium duchownego w Zduńskiej Woli. Niestety, rok później seminarium zostało zlikwidowane przez ówczesne władze PRL. Naukę kontynuował w szkole rolniczej w Wojsławicach. Po dwóch latach złożył podanie o przyjęcie do Zgromadzenia Księży Orionistów.
Nowicjat odbył w Izbicy Kujawskiej. Pierwszą profesję zakonną złożył 15 sierpnia 1955 r., śluby wieczyste – 15 sierpnia 1959 r. Święcenia kapłańskie otrzymał 5 lipca 1964 r.
W latach 1973-1976 ks. Karol pełnił funkcję kapelana szpitala i studiował teologię na Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie.
Po obronie pracy uzyskał dyplom licencjacki. Został wykładowcą misjologii w naszym wyższym seminarium duchownym w Zduńskiej Woli.
W swym życiu kapłańskim ks. Knera pracował z oddaniem na wielu placówkach. Był katechetą w Malborku, Włocławku oraz wychowawcą chłopców w naszym zakładzie w Kaliszu. W latach 1976-1986 przebywał w Zduńskiej Woli, gdzie oprócz pracy duszpasterskiej kierował budową kościoła, co w ówczesnych warunkach było bardzo wyczerpujące i odpowiedzialne.
Następnie pełnił obowiązki wikariusza we Włocławku i Kaliszu, a w latach 1986-1991 – proboszcza oraz przełożonego i ekonoma wspólnoty zakonnej w Rybnej koło Krakowa. Przez kolejne dwa lata był proboszczem w Wołominie.
Ostatnie miejsce pobytu ks. Karola to Międzybrodzie Bialskie, gdzie był rektorem kaplicy, kapelanem sióstr orionistek oraz kapelanem państwowego domu pomocy społecznej dla dorosłych. Dużo radości dawała mu gra w miejscowej orkiestrze dętej.
W październiku 2001 r. w szpitalu w Bielsku-Białej ks. Knera poddał się zabiegowi chirurgicznemu na jelito grube. Chociaż choroba postępowała, nadal starał się być aktywny. Jednak na początku kwietnia następnego roku był już tak wycieńczony, że poprosił o przewiezienie go do naszego hospicjum w Wołominie.
Zmarł 14 maja 2002 r., mając za sobą 64 lata życia, 46 lat profesji zakonnej i 37 lat kapłaństwa. Został pochowany w grobowcu zakonnym na cmentarzu w Zduńskiej Woli.
MĘCZENNICY I PRZEŚLADOWANI
1863 –Zygmunt Padlewski (1836-1863) – polski działacz niepodległościowy, generał powstania styczniowego.
Portret Zygmunta Padlewskiego, Franck, między 1861 a 1862, Public domain
Zygmunt Padlewski herbu Ślepowron urodził się w majątku Czerniawka Mała, w rodzinie powstańca listopadowego Władysława i Judyty z Potockich. Kształcił się w Korpusie Kadetów w Brześciu nad Bugiem i w Petersburgu, gdzie ukończył Akademię Artylerii, a także działał w tajnym Kole Oficerskim Zygmunta Sierakowskiego. W latach 1861–1862 związany był z polską emigracją we Francji i Włoszech, gdzie prowadził działalność edukacyjną i społeczną. Po powrocie do kraju należał do stronnictwa „czerwonych” i Komitetu Centralnego Narodowego, będąc jednym z głównych inicjatorów wybuchu powstania styczniowego. W 1863 roku został naczelnikiem wojennym województwa płockiego. Jego oddziały poniosły jednak kilka porażek, m.in. pod Słominem, Myszyńcem i Radzanowem. Został ujęty przez Rosjan 21 kwietnia pod Borzyminem, przewieziony do Płocka, skazany na śmierć i rozstrzelany 15 maja 1863. Padlewski wraz z ojcem i innymi powstańcami został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Niepodległości z Mieczami oraz Gwiazdą Wytrwałości. Jego pamięć upamiętniono tablicami, pomnikami i ulicami w wielu miejscowościach, w tym w Płocku i Myszyńcu, a corocznie organizowane są manifestacje patriotyczne w miejscach związanych z jego działalnością.
1945 – Jan Zarębski (1890-1945) – polski chorąży piechoty, oficer AK.
Chor. Jan Zarębski, Szczur14pp, 2022, CC BY-SA 4.0
Jan Zarębski był polskim żołnierzem, oficerem Wojska Polskiego, działaczem konspiracyjnym i porucznikiem czasu wojny Armii Krajowej. Urodził się w Jarosławiu, a w młodości kształcił się i pracował we Wschodniej Galicji, angażując się w organizacje patriotyczne. W czasie I wojny światowej służył w armii austro-węgierskiej na frontach bałkańskich i włoskich, awansując do stopnia chorążego. Po powrocie wstąpił do odrodzonego Wojska Polskiego, walczył w wojnie polsko-ukraińskiej i polsko-bolszewickiej, wyróżniając się m.in. przy wysadzeniu pociągu pancernego w okolicach Dżuryna, za co został odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari. W okresie międzywojennym kontynuował służbę w 14 pułku piechoty, zajmując stanowiska dowódcze i administracyjne, pozostając zwolennikiem polityki Józefa Piłsudskiego. Podczas okupacji niemieckiej w latach 1939–1945 prowadził działalność konspiracyjną we Włocławku, pełniąc funkcje w strukturach Bojowej Organizacji Ludowej, Polskiej Armii Powstania i Armii Krajowej, odpowiadając m.in. za szkolenie wojskowe oraz kierowanie lokalnym sztabem. Zarębski został aresztowany przez Gestapo w czerwcu 1944, więziony w Radogoszczu, Gross-Rosen i Mittelbau-Dora, a po wyzwoleniu przewieziony do szpitala w Bergen-Belsen, gdzie zmarł 15 maja 1945 z wycieńczenia. Był kawalerem Krzyża Srebrnego Orderu Virtuti Militari, Krzyża Walecznych, Brązowego Krzyża Zasługi oraz odznaczeń wojennych i państwowych. Jego rodzina również aktywnie uczestniczyła w działalności niepodległościowej i konspiracyjnej.
1953 – Stefan Skrzyszowski (1911-1953) – polski żołnierz WiN.
Stefan Skrzyszowski, ps. Janusz Patera, Bolek, był polskim żołnierzem i członkiem Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” (WiN). Urodził się w Złoczowie i w młodości służył w Wojsku Polskim w oddziałach telegraficznych, a następnie pracował jako wiertacz i mechanik. Podczas II wojny światowej prawdopodobnie walczył w Armii Krajowej, a w 1945 roku zdezerterował z Ludowego Wojska Polskiego, unikając aresztowania przez władze komunistyczne. W 1951 roku przeszedł szkolenie radiotelegraficzne w Delegaturze Zagranicznej WiN w Monachium, a w listopadzie 1952 roku został zrzucony na spadochronie na Pomorzu, gdzie miał prowadzić działania konspiracyjne na rzecz ruchu oporu. W grudniu 1952 został aresztowany przez Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego w ramach likwidacji operacji „Cezary”. Po pokazowym procesie Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie został skazany na karę śmierci, którą wykonano 15 maja 1953 w więzieniu mokotowskim. Przez wiele lat miejsce jego pochówku pozostawało nieznane; szczątki odnaleziono dopiero w 2013 roku w kwaterze „Ł” na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach, a oficjalną identyfikację ogłoszono w 2016 roku. Skrzyszowski pozostawił rodzinę – żonę Wandę i syna Janusza, urodzonego już po jego śmierci.
1953 – Dionizy Sosnowski (1929-1953) – polski żołnierz WiN.
Zdjęcie sygnalityczne Dionizego Sosnowskiego, radiotelegrafisty WiN, autor nieznany, 1952, Public domain
Dionizy Sosnowski, ps. Zbyszek, Józef, był polskim żołnierzem Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” (WiN). Ukończył szkołę średnią w Białymstoku i rozpoczął studia medyczne w Warszawie, które przerwał z powodów politycznych. W 1951 roku, planując ucieczkę na Zachód, został wciągnięty przez komunistyczne służby bezpieczeństwa do pozorowanej działalności WiN w kraju (operacja „Cezary”). W 1952 roku Sosnowski przeszedł szkolenie radiotelegraficzne w Monachium i w nocy z 4 na 5 listopada został zrzucony na spadochronie na Pomorzu wraz ze Stefanem Skrzyszowskim. Po przybyciu do kraju przejął sprzęt i środki dla ruchu oporu, a władze emigracyjne WiN awansowały go na kaprala podchorążego rezerwy, odznaczając Brązowym Krzyżem Zasługi z Mieczami. 6 grudnia 1952 roku został aresztowany w ramach likwidacji operacji „Cezary”. Po pokazowym procesie Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie skazano go na śmierć, którą wykonano 15 maja 1953 w więzieniu mokotowskim. Jego szczątki odnaleziono w 2013 roku w kwaterze „Ł” Cmentarza Wojskowego na Powązkach, a oficjalną identyfikację ogłoszono 28 września 2014 roku. W 2000 roku sąd uznał wyrok za nieważny, potwierdzając, że Sosnowski działał w obronie niepodległego państwa polskiego.
Opracował: ks. Grzegorz Sikorski FDP