KALENDARZ LITURGICZNY
Wspomnienie obowiązkowe – Święty Antoni, opat
St. Anthony Abbot, Francisco de Zurbarán, XVII w., Public domain
Święty Antoni, zwany Wielkim, urodził się około 251 roku w środkowym Egipcie w zamożnej, religijnej rodzinie. Mając 20 lat, po śmierci rodziców, sprzedał swój majątek i rozdał pieniądze ubogim, jednocześnie zagwarantował opiekę młodszej siostrze. Zainspirowany Ewangelią, opuścił cywilne życie i udał się na pustynię, gdzie zamieszkał w grocie. Po latach przeniósł się na Pustynię Libijską, a następnie osiadł w opuszczonej warowni Pispir nad Nilem, by prowadzić życie pełne modlitwy, pokuty i pracy fizycznej.
Jego duchowa podróż była naznaczona głębokim ascezą i umartwieniem. Antoni zmagał się z częstymi, według relacji jego biografa św. Atanazego, wizjami szatana, które przyjmowały różne formy. Mimo to przeżywał nadprzyrodzone wizje, które umacniały jego wiarę i determinację.
Antoni nie żył całkowicie samotnie — jego sława i cuda ściągnęły uczniów. Choć początkowo odmawiał, w końcu przyjął zakonną wspólnotę pustelników (tzw. laury), której celem było duchowe życie w ascezie. Wśród jego pierwszych duchowych dzieci był św. Hilarion.
W latach prześladowań chrześcijan (m.in. za panowania Maksymiana) Antoni udał się do Aleksandrii, by wspierać wiernych. Później powrócił na pustynię, gdzie spotkał się ze św. Atanazym — wspólnie bronili ortodoksji przeciwko arianizmowi. Antoni prowadził listowną działalność duchową, podkreślając w pismach znaczenie indywidualnej drogi do świętości oraz lektury Pisma Świętego.
Jego misją życiową można streścić jako prowadzenie ascetycznego, samotniczego życia na wzór ewangeliczny, służenie Bogu poprzez modlitwę i umartwienie oraz inspirowanie innych do duchowej doskonałości. Poprzez swój przykład stał się „ojcem monastycyzmu”, zakładając model życia zakonnego opartego na wolności, milczeniu i wewnętrznym wzroście.
Antoni zmarł 17 stycznia 356 roku na górze Colzim (Egipt), mając około 105 lat. Jego wpływ rozprzestrzenił się szeroko: wspólnoty monastyczne powstały wokół jego nauki, a jego kult – szczególnie wschodni – trwa do dziś. Jego atrybuty w ikonografii to m.in. dzwonek, krzyż tau, laska, księga reguły oraz świnia, symbol kuszenia.
KALENDARZ OPATRZNOŚCI BOŻEJ
1947 – Otwarcie procesu zwyczajnego w Tortonie w sprawie opinii świętości i cnót heroicznych ks. Alojzego Orione.
1649–Jan II Kazimierz Wazazostałkoronowanywkatedrze wawelskiejnakróla Polski.
1734–August III SasiMaria Józefazostali koronowani w katedrze wawelskiej na króla ikrólową Polski.
1377–PapieżGrzegorz XIpowrócił doRzymu, kończąc tym samym trwającą od1309roku tzw.niewolę awiniońską.
ORIOŃSKI SKARBIEC MODLITWY
POWOŁANIA DO ZGROMADZEŃ ŚWIĘTEGO ALOJZEGO ORIONE
O Jezu, który w swojej nieskończonej miłości ku ludziom, rzekłeś kiedyś Apostołom: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało; proście tedy Pana żniwa, aby wysłał robotników na żniwo swoje” (por. Mt 9,37), oto my pokornie błagamy, abyś raczył przyjąć do swego serca tę oto prośbę i przedstawił ją swojemu Ojcu Niebieskiemu, żeby zesłał powołania dla Małego Dzieła. Wzbudź ofiarne dusze gotowe do pracy i poświęcenia, aby rozszerzać wśród warstw pracujących i ubogich znajomość i miłość ku Tobie, ku Kościołowi i papieżowi. Dziewico Niepokalana, Matko Boskiej Opatrzności, wesprzyj naszą prośbę u swego Syna Jezusa. Święci nasi patronowie, wstawcie się za nami. Amen
WSPOMINAMY W MODLITWIE
MĘCZENNICY I PRZEŚLADOWANI
1945 – Jan Stasiak (1905-1945), polski starszy sierżant piechoty Wojska Polskiego i żołnierz Armii Krajowej.
Stasiak Jan sierż, Szczur14pp, 2020, CC BY-SA 4.0
Pochodził z parafii Lubraniec, z rodziny Józefa i Katarzyny. W 1925 roku został powołany do służby wojskowej i wcielony do 14 Pułku Piechoty Ziemi Kujawskiej we Włocławku. Służył tam jako zawodowy podoficer — był między innymi członkiem plutonu pionierów, w którym w 1932 roku uczestniczył w dywizyjnych zawodach pionierskich. Po kampanii wrześniowej 1939 powrócił do Włocławka i włączył się w działalność konspiracyjną. Od 1942 piastował funkcję zastępcy komendanta Rejonu Brześć Kujawski w okręgu Włocławek ZWZ-AK, a następnie został komendantem Rejonu Lubraniec AK. Jednocześnie pracował w cukrowni w Brześciu Kujawskim. Zginął podczas likwidacji więzienia na Radogoszczu w styczniu 1945.
1947 – Marian Misiak (1925-1947) – ps. „Anioł”, partyzant Batalionów Chłopskich oraz Armii Polskiej w Kraju.
Marian Misiak. Fotografia opisana: „Wroczław Marjan Misiak Rok 1946 Maj”, być może wykonana już po przystąpieniu do podziemia niepodległościowego. Fot. ze zbiorów rodzinnych
Marian Misiak urodził się 30 grudnia 1925 r. w Sielcu na Wołyniu w rodzinie o tradycjach wojskowych i policyjnych. W młodości ukończył siedem klas szkoły powszechnej. Podczas okupacji został wywieziony do Niemiec na roboty przymusowe, skąd kilkukrotnie próbował uciec, za co trafiał do obozów pracy. W 1944 r. powrócił w rodzinne strony i wstąpił do oddziału partyzanckiego Batalionów Chłopskich dowodzonego przez por. Mieczysława Filipczaka „Mietka”, gdzie walczył wraz z ojcem i rodzeństwem. Po wkroczeniu Armii Czerwonej wstąpił do Ludowego Wojska Polskiego i służył m.in. w 7. pułku KBW, gdzie odznaczono go medalami za działania frontowe. 2 lipca 1946 r. zdezerterował i dołączył do oddziału partyzanckiego „Błysk” ppor. Mieczysława Kozłowskiego „Bunta”, przyjmując pseudonim „Anioł”. Brał udział w akcjach bojowych, w tym w ataku na posterunek MO w Kętach. Aresztowany 19 sierpnia 1946 r., poddany brutalnemu śledztwu, został skazany na śmierć przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Krakowie. Egzekucja odbyła się 17 stycznia 1947 r. w więzieniu Montelupich. Jego szczątki odnaleziono dopiero w 2018 r. na cmentarzu Rakowickim, zamykając tragiczny rozdział jego życia w walce o niepodległą Polskę.
1947 – Mieczysław Kozłowski (1923-1947) – ps. „Żbik”, „Bunt”, dowódca oddziału niepodległościowego NZW/APwK „Błysk”.
Mieczysław Kozłowski. Fot. archiwum rodzinne
Mieczysław Kozłowski urodził się 4 października 1923 r. w Rzykach w powiecie wadowickim. Ukończył pięć klas szkoły powszechnej i pracował jako ślusarz. W czasie okupacji działał w konspiracji, m.in. w Tajnej Organizacji Niepodległościowej i w oddziałach Armii Krajowej. Po wojnie, obawiając się represji komunistycznych, w 1945 r. zorganizował własny oddział partyzancki, którym dowodził pod pseudonimem „Żbik”. W 1946 r. Kozłowski przejął dowództwo nad oddziałem „Błysk” podlegającym Armii Polskiej w Kraju. Grupa działała w powiatach wadowickim, bialskim, żywieckim i chrzanowskim, rozbijając posterunki MO, prowadząc akcje wymierzone w komunistycznych urzędników i kolportując ulotki propagandowe. Oddział zdobywał środki na działalność poprzez rekwizycje w państwowych placówkach, dbając o to, by ograniczać ofiary cywilne. Latem 1946 r. oddział został rozbity, a Kozłowski aresztowany. Po brutalnym śledztwie Wojskowy Sąd Rejonowy w Krakowie skazał go na karę śmierci. Wyrok wykonano rankiem 17 stycznia 1947 r. w więzieniu Montelupich w Krakowie, razem z innymi członkami podziemia niepodległościowego, w tym Marianem Misiakiem „Aniołem”. „Bunt” został pochowany potajemnie 20 stycznia 1947 r. na cmentarzu Rakowickim w Krakowie. W 1999 r. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej unieważnił wyrok z 1947 r., uznając działalność Kozłowskiego za walkę o niepodległość Polski.
Wojciech Frodyma (1916-1947) – ps. „Bierut”, „Mucha”, partyzant 4. oraz 3. kompanii Zgrupowania Partyzanckiego „Błyskawica” Józefa Kurasia „Ognia”
Wojciech Frodyma z żoną. Fot. archiwum rodzinne
Wojciech Frodyma urodził się 24 kwietnia 1916 r. w Mytarzu w powiecie jasielskim. Ukończył trzy klasy szkoły powszechnej i pracował jako ślusarz. We wrześniu 1939 r. walczył jako kawalerzysta pod Warszawą, następnie trafił do niewoli i pracował jako robotnik przymusowy w Austrii. Po powrocie do Polski w 1945 r. wstąpił do MO w Chabówce, Rabie Wyżnej i Rabce. Po rozbrojeniu posterunku MO, w którym służył, obawiając się aresztowania przez UB, Frodyma dołączył do partyzantki Zgrupowania „Błyskawica”. Przyjął pseudonim „Bierut”, później zmieniony na „Mucha”. Brał udział w akcjach rekwizycyjnych i rozbrajaniu posterunków MO w okolicach Rabki, działając w 3. kompanii zgrupowania pod dowództwem chor. Henryka Głowińskiego „Groźnego”. Aresztowany 8 listopada 1946 r., przeszedł brutalne przesłuchania w UB i KBW. Sąd Wojskowy w Krakowie skazał go na karę śmierci 4 stycznia 1947 r. Egzekucja odbyła się 17 stycznia 1947 r. w więzieniu Montelupich w Krakowie, a Frodyma został pochowany potajemnie 20 stycznia na cmentarzu Rakowickim. W 1996 r. wyrok został unieważniony, uznając jego działalność za walkę o niepodległość Polski.
1949 – Tadeusz Pleśniak, ps. „Żbik”, „Gad”, „Hanka”, „Zośka” (1912-1949) – polski oficer konspiracji niepodległościowej, polski oficerAK, działacz podziemia antykomunistycznego.
Nagrobek Tadeusza Pleśniaka na Cmentarzu Pobitno w Rzeszowie, Lowdown, 2023, CC BY-SA 3.0
Studiował prawo na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Podczas kampanii wrześniowej walczył w 2. Dywizji Piechoty, broniąc twierdzy Modlin. Po uwolnieniu z niewoli włączył się do konspiracji – od maja 1940 roku działał w ZWZ, a od 1942 w Armii Krajowej. W AK pełnił funkcje zastępcy dowódcy Placówki „Pruchnik” w Obwodzie Jarosław oraz oficera szkoleniowego. Podczas akcji „Burza” był zastępcą dowódcy II rejonu Obwodu Jarosław AK. Po wojnie pozostał w konspiracji – wstąpił do Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” (WiN), gdzie współorganizował strukturę propagandową. Został aresztowany 16 grudnia 1947 w Kłodzku przez UB. W wyniku procesu wojskowego został skazany na karę śmierci, a wyrok wykonano 17 stycznia 1949 na Zamku Lubomirskich w Rzeszowie. Pleśniak został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. Jego grób znajduje się na cmentarzu Pobitno w Rzeszowie.
2025 – Wacław Szacoń (1926-2025), polski wojskowy, porucznik WP, żołnierz AK, uczestnik podziemia antykomunistycznego w Polsce.
Ppor. Wacław Szacoń ps. „Czarny”, Anna Trutowska, 2017, CC BY-SA 4.0
W 1942 roku wstąpił do Narodowej Organizacji Wojskowej, a później do Armii Krajowej. Podczas okupacji angażował się w działania sabotażowe, wywiadowcze i patrolowe przeciwko Niemcom, służąc m.in. w 8. Pułku Piechoty Legionów AK. Za odwagę w walce otrzymał Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami, dwukrotnie Krzyż Walecznych i Krzyż Niepodległości. Po wojnie włączył się w podziemie antykomunistyczne: walczył w oddziałach mjr. Hieronima Dekutowskiego „Zapory” i kpt. Zdzisława Brońskiego „Uskoka”. W 1949 r. został aresztowany przez UB, następnie skazany na czterokrotną karę śmierci, która później została zamieniona na wieloletnie więzienie. Zwolniono go w grudniu 1956 r. Po wyjściu na wolność Szacoń pracował jako ślusarz artystyczny – tworzył m.in. części wystroju kościołów i pomniki pamięci. Był aktywnym działaczem kombatanckim: pełnił funkcję honorowego prezesa Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” (WiN) Obszar Południowy w Krakowie. Za swoje zasługi został odznaczony m.in. Krzyżem Oficerskim i Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.
Opracował: ks. Grzegorz Sikorski FDP