KALENDARZ LITURGICZNY
WIELKI CZWARTEK
Ikona Ostatnia Wieczerza Simona Uszakowa, Simon Ushakov, 1685, Public domain
Wielki Czwartek rozpoczyna najważniejsze dni w roku liturgicznym Kościoła – czas wspominania męki, śmierci i zmartwychwstania Jezusa Chrystusa. Tego dnia wierni rozważają wydarzenia ostatnich godzin przed pojmaniem Zbawiciela. Ewangelie wyjątkowo dokładnie opisują przebieg tych chwil, dzięki czemu można niemal krok po kroku śledzić drogę Chrystusa od wieczerzy z uczniami aż do modlitwy w Ogrodzie Oliwnym. Najważniejszym wydarzeniem Wielkiego Czwartku jest Ostatnia Wieczerza, podczas której Jezus zgromadził Apostołów na pożegnalnym posiłku. W jej trakcie ustanowił sakrament Eucharystii, podając uczniom chleb i wino jako swoje Ciało i Krew, oraz polecił im powtarzać ten gest na Jego pamiątkę. W ten sposób rozpoczęła się pierwsza w historii Msza święta, a Apostołowie przyjęli pierwszą Komunię. Wydarzenie to wiąże się także z ustanowieniem sakramentu kapłaństwa, gdyż to właśnie uczniowie otrzymali misję sprawowania Eucharystii w imieniu Chrystusa. Podczas wieczerzy Jezus dał również przykład pokory, umywając nogi Apostołom. Gest ten stał się symbolem służby bliźnim i do dziś jest przypominany w liturgii tego dnia. W wielu kościołach kapłan powtarza ten znak wobec dwunastu osób, nawiązując do postawy Chrystusa wobec uczniów. Po zakończeniu wieczerzy Jezus udał się na modlitwę na Górę Oliwną, do ogrodu Getsemani. Tam przeżywał głęboką duchową udrękę, modląc się do Ojca i przygotowując na nadchodzącą mękę. Właśnie w tym miejscu został zdradzony przez Judasza Iskariotę i pojmany przez straże, co zapoczątkowało wydarzenia prowadzące do skazania Go przez Kajfasza i ukrzyżowania następnego dnia. Liturgia Wielkiego Czwartku łączy w sobie radość z daru Eucharystii i kapłaństwa z powagą zbliżającej się męki Chrystusa. Msza Wieczerzy Pańskiej sprawowana jest w białych szatach liturgicznych, a po jej zakończeniu Najświętszy Sakrament przenosi się do kaplicy adoracji, zwanej tradycyjnie „ciemnicą”. Wierni pozostają tam na modlitwie, rozważając samotność Jezusa w noc poprzedzającą Jego cierpienie.
Wspomnienie dowolne –Święty Franciszek z Paoli, pustelnik
San Francisco de Paula, Bartolomé Esteban Murillo, XVII w., Public domain
Urodzony w 1416 roku w kalabryjskim miasteczku Paola, od najmłodszych lat przejawiał głęboką pobożność i zamiłowanie do życia pokutnego. Już jako młodzieniec wybrał samotność i modlitwę, zamieszkując w grocie niedaleko rodzinnej miejscowości. Z czasem wokół niego zaczęli gromadzić się uczniowie pragnący prowadzić surowe, ewangeliczne życie. Tak narodziła się wspólnota, która dała początek zakonowi Minimów – Zakon Minimów – opartemu na zasadzie radykalnej pokory, postu i całkowitego zawierzenia Bogu.
Misją życiową Franciszka było nie tylko osobiste dążenie do świętości, lecz przede wszystkim odnowa moralna społeczeństwa poprzez przykład ubóstwa, miłosierdzia i ascezy. Nazywał siebie „najmniejszym z najmniejszych”, podkreślając, że prawdziwa wielkość rodzi się ze służby. Słynął z daru proroctwa i cudów, ale jeszcze bardziej z troski o ubogich oraz odważnego upominania możnych tego świata. Pod koniec życia został wezwany do Francji przez króla Ludwik XI. Tam, mimo dworskiego otoczenia, pozostał wierny ideałowi pustelnika – prowadził surowe życie, jednając skłóconych i przypominając o prymacie Boga nad polityką. Zmarł w 1507 roku w opinii świętości. Kanonizowany został w 1519 r., a jego kult szybko objął całą Europę.
KALENDARZ OPATRZNOŚCI BOŻEJ
Uroczystość pogrzebowa Jana Pawła II, Ricardo Stuckert/PR, CC BY 3.0 BR
2005– Po śmierci papieżaJana Pawła IIprezydentAleksander Kwaśniewskiogłosiłżałobę narodową, która trwała od3 kwietniado pogrzebu8 kwietnia.
ORIOŃSKI SKARBIEC MODLITWY
POWOŁANIA DO ZGROMADZEŃ ŚWIĘTEGO ALOJZEGO ORIONE
O Jezu, który w swojej nieskończonej miłości ku ludziom, rzekłeś kiedyś Apostołom: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało; proście tedy Pana żniwa, aby wysłał robotników na żniwo swoje” (por. Mt 9,37), oto my pokornie błagamy, abyś raczył przyjąć do swego serca tę oto prośbę i przedstawił ją swojemu Ojcu Niebieskiemu, żeby zesłał powołania dla Małego Dzieła. Wzbudź ofiarne dusze gotowe do pracy i poświęcenia, aby rozszerzać wśród warstw pracujących i ubogich znajomość i miłość ku Tobie, ku Kościołowi i papieżowi. Dziewico Niepokalana, Matko Boskiej Opatrzności, wesprzyj naszą prośbę u swego Syna Jezusa. Święci nasi patronowie, wstawcie się za nami. Amen
WSPOMINAMY W MODLITWIE
1880 – Bronisław Dąbrowski (1815-1880) – polski działacz niepodległościowy, powstaniec wielkopolski 1848.
Bronisław Dąbrowski, autor nieznany, 1860, Public domain
Należał do pokolenia Polaków, którzy dziedzictwo walk napoleońskich próbowali przełożyć na realne działania konspiracyjne w epoce zaborów. Urodzony w Warszawa jako syn generała Jan Henryk Dąbrowski i Barbary z Chłapowskich, od najmłodszych lat wzrastał w atmosferze patriotycznej odpowiedzialności. Po śmierci ojca jego opiekunem został oficer i adiutant generała, co zapewniło mu staranne wychowanie oraz edukację w Drezno i Lipsk. W latach 1833–1837 odbył służbę w artylerii gwardii pruskiej, zdobywając wojskowe doświadczenie.
Po powrocie do Wielkopolski osiadł w Winnej Górze. W 1842 roku zawarł małżeństwo z Weroniką Łącką. Wkrótce, pod wpływem emisariusza Ludwik Mierosławski, zaangażował się w przygotowania powstańcze. W 1846 roku udał się do konspiracyjnej Warszawa, planując działania zbrojne na terenie Królestwa Polskiego. Ostrzeżony o dekonspiracji spisku, wycofał się i oddał w ręce władz pruskich. W procesie berlińskim w Berlin został skazany na więzienie, lecz wkrótce zwolniono go za kaucją. Amnestia ogłoszona przez króla Fryderyk Wilhelm IV w 1848 roku przywróciła mu wolność.
W czasie walk w Wielkopolsce w 1848 roku był członkiem Komitetu Narodowego w Poznań i jako oficer sztabowy uczestniczył w starciach pod Miłosław i Września. Później wspierał organizacyjnie powstańców 1863 roku, choć sam nie mógł przebywać na terenie zaboru rosyjskiego. Ostatnie lata spędził w Winnej Górze, gdzie zmarł w 1880 roku i został pochowany w miejscowym kościele.
MĘCZENNICY I PRZEŚLADOWANI
1940 – Telesfor Banaszkiewicz (1908-1940) – polski piłkarz, lekkoatleta, ekonomista, działacz społeczny, porucznik rezerwy piechoty.
Należał do pokolenia młodych Polaków, których życie brutalnie przerwała II wojna światowa. Urodził się 27 listopada 1908 roku w Poznań w rodzinie robotniczej jako syn Walentego i Antoniny z domu Nowak. Dorastał w licznym rodzeństwie, co ukształtowało w nim poczucie odpowiedzialności i pracowitość. Był człowiekiem wszechstronnym. Ukończył liceum handlowe, następnie studiował ekonomię w Wyższej Szkole Handlowej w Poznaniu. Równolegle rozwijał pasję sportową – występował jako napastnik w barwach Warta Poznań w latach 1929–1935, wcześniej związany był także z „Pogonią”. Uprawiał również lekkoatletykę. Angażował się w działalność środowiska akademickiego, był członkiem Korporacji Akademickiej K! Mercuria oraz działał w Stowarzyszeniu Absolwentów swojej uczelni. Po ukończeniu kursu w Batalionie Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie został oficerem rezerwy Wojska Polskiego. Awansowany najpierw na podporucznika, a następnie – ze starszeństwem od 1 stycznia 1938 roku – na porucznika rezerwy, łączył karierę cywilną z obowiązkiem służby. Po studiach zamieszkał w Katowicach. We wrześniu 1939 roku wziął udział w kampanii obronnej. Po agresji ZSRR dostał się do niewoli i trafił do obozu w Kozielsku. Wiosną 1940 roku został zamordowany przez NKWD w Katyń jako jedna z ofiar zbrodni katyńskiej. Spoczął w bezimiennej mogile, dziś upamiętnionej na Polskim Cmentarzu Wojennym. W 1986 roku odznaczono go pośmiertnie Krzyżem Kampanii Wrześniowej, a w 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie kapitanem. Jego biografia pozostaje świadectwem talentu, patriotyzmu i tragicznego losu polskich oficerów II Rzeczypospolitej.
1940 – Władysław Bartela (1896-1940) – polski kapitan.
Wladyslaw Bartela, Bolesław Waligóra, 1928, Public domain
Był oficerem Wojska Polskiego, którego los dopełnił się tragicznie w Katyniu. Urodził się 2 czerwca 1896 roku w Kęty jako syn Franciszka i Agnieszki z domu Czopek. Wychowany w realiach zaborów, wcześnie zaangażował się w walkę o niepodległość. 10 kwietnia 1915 roku wstąpił do Legionów Polskich i został przydzielony do 2. kompanii 4 pułku piechoty. W jego szeregach uczestniczył w kampanii wołyńskiej. Po kryzysie przysięgowym w 1917 roku zasilił Polski Korpus Posiłkowy, a od 1918 roku służył już w odrodzonym Wojsku Polskim. W kolejnych latach pełnił służbę m.in. w 3 pułku strzelców podhalańskich w Bielsku oraz 4 pułku strzelców podhalańskich w Cieszynie.
1 stycznia 1936 roku otrzymał awans na kapitana ze starszeństwem i pierwszą lokatą w korpusie oficerów piechoty. Po przejściu do korpusu oficerów administracji zajmował wysoką pozycję w swojej grupie starszeństwa. W 1939 roku kierował II referatem w Komendzie Rejonu Uzupełnień w Puławach, łącząc doświadczenie frontowe z pracą organizacyjną. Był mężem Stefanii z domu Pieczka, z którą miał córkę Weronikę. Po agresji ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 roku dostał się do niewoli sowieckiej i trafił do obozu w Kozielsku. Wiosną 1940 roku został zamordowany przez NKWD w Katyń. Podczas ekshumacji w 1943 roku jego ciało zidentyfikowano pod numerem 2167. Dziś spoczywa na terenie Polskiego Cmentarza Wojennego w Katyniu. Za działalność niepodległościową został odznaczony Krzyżem Niepodległości (1931). W 2007 roku minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie majorem, oddając hołd jego służbie i ofierze.
1940 – Juliusz Dąbrowski (1909-1940) – polski prawnik, instruktor harcerski, harcmistrz.
Juliusz Dąbrowski, autor i data nieznane, Public domain
Był prawnikiem i jednym z najbardziej ideowych instruktorów harcerskich swego pokolenia. Urodził się 12 października 1909 roku w Kraków jako syn warszawskiego adwokata Jana Dąbrowskiego, lecz całe jego życie zawodowe i społeczne związało się z Warszawą. Z harcerstwem zetknął się już jako dwunastolatek w 20 Warszawskiej Drużynie Harcerskiej. Później działał w 8 i 40 WDH, a w czasie studiów prawniczych na Uniwersytet Warszawski rozwijał zarówno aktywność społeczną, jak i instruktorską. W 1931 roku otrzymał stopień harcmistrza. Był współtwórcą Wydziału Drużyn Szkół Powszechnych Chorągwi Warszawskiej ZHP, prowadził liczne obozy oraz kursy dla kadry. Publikował artykuły programowe, opracowywał regulaminy sprawności i podręczniki, współredagował „Harcmistrza” oraz pisał do „Na Tropie”. Należał do założycieli Koła Instruktorów im. Mieczysława Bema (KIMB), które kształtowało nowoczesne myślenie o pracy z młodzieżą, zwłaszcza robotniczą. W 1937 roku został usunięty z Głównej Kwatery Harcerzy po proteście przeciw przyjęciu delegacji Hitlerjugend przez ZHP. Związał się następnie z Klubem Demokratycznym i Stronnictwem Demokratycznym, pozostając wierny ideałom niezależności i odpowiedzialności obywatelskiej. Po wybuchu wojny 27 września 1939 współtworzył konspiracyjne Szare Szeregi wraz z Aleksandrem Kamińskim i Florianem Marciniakiem. Był także współzałożycielem Polskiej Ludowej Akcji Niepodległościowej. W styczniu 1940 roku, chcąc ratować aresztowanych bliskich i współpracowników, dobrowolnie zgłosił się do gestapo. Został rozstrzelany 2 kwietnia 1940 roku w Palmiry. Spoczywa na tamtejszym cmentarzu – jako symbol odwagi, wierności ideałom i służby Polsce aż po ofiarę życia.
1940 – Ryszard Kalpas (1906-1940) – polski kapitan saperów.
Ryszard Kalpas, autor nieznany, przed 1940. Public domain
Był oficerem saperów Wojska Polskiego, którego życie i służbę przerwała zbrodnia katyńska. Urodził się 31 grudnia 1906 roku w Samarkanda jako syn Antoniego i Aldony z Radziejowskich, wnuczki powstańca styczniowego Ignacego. Dorastał w rodzinie pielęgnującej tradycje patriotyczne, mając troje młodszego rodzeństwa. W 1927 roku zdał maturę w I Gimnazjum Miejskim im. gen. Józefa Sowińskiego w Warszawie i w tym samym roku wstąpił do Wojska Polskiego. Ukończył Szkołę Podchorążych Inżynierii w Warszawie. 15 sierpnia 1931 roku prezydent Ignacy Mościcki mianował go podporucznikiem. Przydzielony do Batalionu Elektrotechnicznego w Nowym Dworze Mazowieckim, szybko dał się poznać jako sprawny organizator – w 1938 roku pełnił funkcję adiutanta batalionu. W marcu 1939 roku awansował na kapitana saperów. Podczas kampanii wrześniowej dostał się do niewoli sowieckiej i trafił do obozu w Kozielsku. W pierwszych dniach kwietnia 1940 roku został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Katyń. Jego szczątki spoczywają dziś na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu, otwartym w 2000 roku. Był mężem Ireny z Rolla-Dobińskich. Symboliczny grób znajduje się na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. W 2007 roku minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie majorem, przywracając pamięci publicznej imię oficera wiernego przysiędze do końca.
1940 – Zbigniew Rawicz-Twaróg (1907-1940) – polski kapitan artylerii.
Należał do pokolenia oficerów II Rzeczypospolitej, których wojna postawiła przed wyborem między bezpieczeństwem a wiernością przysiędze. Urodził się 4 lipca 1907 roku w Kraków w rodzinie prawnika Feliksa i Ireny z Prawdzic-Gołyńskich.
Od 1922 roku kształcił się w Korpusie Kadetów nr 2 w Chełmnie, gdzie uzyskał maturę. Następnie podjął naukę w Oficerskiej Szkole Artylerii w Toruniu. 15 sierpnia 1930 roku prezydent Ignacy Mościcki mianował go podporucznikiem artylerii. Służył w 26 pułku artylerii polowej (później lekkiej) w Skierniewicach, pełniąc funkcje dowódcy plutonu i oficera żywnościowego. Ukończył specjalistyczny kurs instruktorów jazdy konnej w Centrum Wyszkolenia Artylerii, a następnie objął dowództwo baterii. W 1938 roku został przeniesiony do 32 dywizjonu artylerii lekkiej w Rembertowie. We wrześniu 1939 roku walczył jako dowódca 8 baterii 32 pułku artylerii lekkiej, a pod koniec kampanii awansował do stopnia kapitana. Po klęsce podjął pracę w Gazowni Miejskiej w Warszawie, równocześnie angażując się w konspirację. W strukturach Polskiej Ludowej Akcji Niepodległościowej, pod pseudonimem „Jacek”, pełnił funkcję szefa sztabu po Gustawie Herlingu-Grudzińskim. Aresztowany 18 stycznia 1940 roku i osadzony na Pawiaku, został rozstrzelany 2 kwietnia 1940 roku w Palmiry.
1940 – Józef Szyfter (1893-1940) – polski kapitan pilot.
Józef Szyfter, autor nieznany, przed 1933 r., Public domain
Był jednym z pionierów polskiego lotnictwa wojskowego, uczestnikiem trzech wojen i ofiarą zbrodni katyńskiej. Urodził się 26 lutego 1893 roku w Stęszew jako syn Walentego i Anny z Weychanów. Już w młodości przejawiał silne przekonania patriotyczne – za ich manifestowanie został usunięty z gimnazjum w Poznaniu. W czasie I wojny światowej służył w armii niemieckiej w oddziałach balonowych na froncie zachodnim. Dwukrotnie ranny i raz ciężko kontuzjowany, zakończył wojnę w stopniu sierżanta sztabowego. Po powrocie do Wielkopolski stanął na czele kompanii powstańczej i wziął udział w walkach o Poznań oraz w przejęciu lotniska Ławica. Związał się z rodzącym się lotnictwem polskim – ukończył szkolenie pilota i w 1920 roku walczył w 4 eskadrze wywiadowczej podczas wojny polsko-bolszewickiej. Wykonał 28 lotów bojowych, dowodził eskadrą i mimo wypadku lotniczego, w którym złamał obie nogi, powrócił do służby. Za męstwo odznaczono go m.in. Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari. Po wojnie był komendantem Portu Lotniczego Ławica, a w 1924 roku awansował na kapitana. W 1926 roku przeszedł do rezerwy i gospodarował w majątku Mrowino, angażując się w działalność społeczną i patriotyczną. Zmobilizowany w 1939 roku, po agresji ZSRR trafił do niewoli i obozu w Kozielsku. W kwietniu 1940 roku został zamordowany przez NKWD w Katyń. Pozostawił żonę Czesławę i czworo dzieci.
1943 – Tadeusz Krzyżewicz (1924-1943) – polski podharcmistrz, żołnierzAK.
Tadeusz Krzyżewicz ps. Buzdygan, autor i data nieznani, Public domain
Był jednym z najmłodszych żołnierzy warszawskich Grup Szturmowych, których młodość przypadła na czas okupacji. Urodził się 15 lutego 1924 roku. W konspiracji działał jako podharcmistrz i zastępowy drużyny 200 hufca „Centrum”, a jednocześnie kształcił się na tajnych studiach medycznych. W strukturach Armii Krajowej posiadał stopień plutonowego podchorążego. Najważniejszym epizodem jego krótkiego życia była Akcja pod Arsenałem 26 marca 1943 roku. Krzyżewicz należał do trzyosobowej sekcji „Sten II”, działając wspólnie z Jerzym Gawinem i Tadeuszem Szajnochem. Podczas starcia został ciężko postrzelony w wyniku ognia oddanego przez rannego funkcjonariusza policji granatowej. Równocześnie z odbitym Janem Bytnarem „Rudym” przewieziono go do punktu sanitarnego, a następnie do Szpitala Przemienienia Pańskiego na Pradze. Mimo wysiłków lekarzy zmarł 2 kwietnia 1943 roku w Warszawie. Spoczął na Powązkach, wśród innych bohaterów podziemia. 3 maja 1943 roku komendant Sił Zbrojnych w Kraju, gen. Stefan Rowecki „Grot”, odznaczył go pośmiertnie Krzyżem Walecznych.
Opracował: ks. Grzegorz Sikorski FDP