KALENDARZ LITURGICZNY
Uroczystość Matki Boskiej Opatrzności – Uroczystość Zgromadzenia Małe Dzieło Boskiej Opatrzności
Matka Boskiej Opatrzności ©MDBO
Kult Maryi pod tytułem Matki Boskiej Opatrzności – wydaje się – miał początek w 1732 roku, kiedy to w kościele świętych Błażeja i Karola w Rzymie wystawiono obraz Dziewicy z Dzieciątkiem na ręku z tym właśnie wezwaniem. W 1744 roku Benedykt XIV pozwolił obchodzić rokrocznie także uroczystość Maryi, Matki Bożej Opatrzności, w sobotę poprzedzającą trzecią niedzielę listopada. Powstanie później pod tą samą nazwą konfraternia, którą uznał ten sam papież, a którą podniósł do stopnia archikonfraterni Grzegorz XVI. Stamtąd św. Alojzy Orione zaczerpnął kult jako odpowiadający celowi i nazwie swego Zgromadzenia. Stolica Apostolska pozwoliła Synom Boskiej Opatrzności na wpisanie obchodu do własnego kalendarza dekretem z 13 grudnia 1948 roku. Później pozwolono jeszcze na tytuł głównej Patronki dekretem z 29 września 1961 roku. Msza święta została zatwierdzona 2 lutego 1972 roku i wyznaczona na dzień 20 listopada. Zatwierdzenie modlitw brewiarzowych nastąpiło dekretem z 27 stycznia 1977 roku.
Wspomnienie obowiązkowe – Święty Rafał Kalinowski, karmelita
Photo de Raphaël Kalinowski, nieznany autor, 1897, Public domain
Rafał Kalinowski urodził się 1 września 1835 roku w Wilnie w rodzinie szlacheckiej herbu Kalinowa. Ukończył Instytut Szlachecki w Wilnie, studiował krótko agronomię, a potem inżynierię wojskową w Petersburgu, gdzie uzyskał stopień porucznika. Pracował przy budowie kolei Odessa–Kijów–Kursk i przy rozbudowie twierdzy w Brześciu nad Bugiem. Modlitwy matki i rodzeństwa przyczyniły się do jego ponownego nawrócenia. Kiedy wybuchło powstanie styczniowe, wstąpił do Rządu Narodowego jako minister wojny na Litwie, ale w listach prosił o bardziej pożyteczną pracę niż dalszą walkę. „Nie krwi, której do zbytku przelało się na niwach Polski, ale potu ona potrzebuje” – pisał. Po upadku powstania został aresztowany w marcu 1864 roku, skazany pierwotnie na śmierć, a potem zesłany na dziesięć lat katorgi na Syberię. Tam wspierał duchowo współwięźniów, katechizował dzieci i dzielił się z nimi swoją nadzieją. Po powrocie w 1874 roku uczył młodego księcia Augusta Czartoryskiego, a w 1877 roku wstąpił do zakonu karmelitów w Grazu jako brat Rafał od św. Józefa. Po święceniach kapłańskich w 1882 roku został przeorem klasztoru w Czernej, gdzie przez kilka lat odbudowywał klasztory karmelitanek i zakładał nowe domy zakonne. Przeżyty w młodości kryzys wiary (gdy przez ponad 10 lat żył bez sakramentów) ułatwiał mu zrozumienie błądzących i zbuntowanych przeciwko Bogu. Nikogo nie potępiał, ale starał się pomagać. Zyskał sławę wybitnego spowiednika, zwanego „ofiarą konfesjonału”. Zmarł 15 listopada 1907 roku w Wadowicach w opinii świętości. Beatyfikowany przez św. Jana Pawła II w 1983 roku, kanonizowany w 1991 roku, jest uważany za patrona Sybiraków, oficerów i żołnierzy.
Wspomnienie dowolne – Święty FelisksValois, prezbiter
Felix of Valois, Façade of San Carlino, Sillano Sillani, 1682, fot. Fraychero, 2016, CC BY-SA 4.0
Święty Feliks z Valois, urodzony w pierwszej połowie XII wieku w północno-wschodniej Francji, należał do rodu związanego z dynastią Walezjuszy. Od młodości łączył w sobie dworską ogładę z głębokim życiem duchowym. Mimo że przebywał na królewskim dworze Ludwika VI, sercem pragnął ciszy i modlitwy. Zafascynowany ideałem życia zakonnego, pobierał nauki u św. Bernarda z Clairvaux, a po powrocie z wyprawy krzyżowej postanowił wieść życie pustelnika w Cerfroid.
Tam, w ciszy modlitwy i prostocie, dojrzewało jego powołanie. Gdy poznał młodego profesora z Paryża – Jana z Mathy – narodziła się między nimi duchowa przyjaźń, z której zrodził się nowy zakon. Wspólnie pragnęli poświęcić życie ratowaniu chrześcijan uprowadzonych przez muzułmanów w czasie wojen i najazdów. Z ich inicjatywy powstał Zakon Przenajświętszej Trójcy od Wykupu Niewolników, zatwierdzony przez papieża Innocentego III w 1198 roku.
Misją Feliksa stało się pogłębianie duchowości trynitarzy. Podczas gdy Jan z Mathy organizował dzieło zewnętrznie, Feliks dbał o wewnętrzną siłę wspólnoty – o modlitwę, pokutę i całkowite zaufanie Bożej Opatrzności. Był człowiekiem cichym i pokornym, który swoją kontemplacją umacniał tych, którzy szli na misje, by wykupywać jeńców i przynosić im wolność.
Święty Feliks zmarł w 1212 roku w Cerfroid, pozostawiając po sobie duchowe dziedzictwo miłości, pokoju i oddania. Choć przez wieki pozostawał w cieniu swego współbrata Jana z Mathy, to właśnie jego życie przypomina, że każda wielka misja potrzebuje zarówno ludzi czynu, jak i ludzi modlitwy. Ich wspólne dzieło – zakon trynitarzy – stało się znakiem nadziei dla tysięcy uciśnionych i jednym z piękniejszych rozdziałów historii Kościoła.
Wspomnienie dowolne – Błogosławione dziewice i męczennice Aniela od św. Józefa i Towarzyszki
Franciszka Lloret Martí, znana w zakonie jako siostra Aniela od św. Józefa, przyszła na świat w 1875 roku w hiszpańskim Villajoyosa. Od młodości pragnęła służyć ludziom poprzez nauczanie i wychowanie, dlatego przygotowywała się do zawodu nauczycielki. W 1903 roku wstąpiła do Zgromadzenia Sióstr Nauki Chrześcijańskiej, którego celem było szerzenie katechezy i formacja religijna dzieci oraz dorosłych. Już dwa lata później złożyła śluby wieczyste, całkowicie oddając swoje życie Bogu i posłudze bliźnim.
Z biegiem lat siostra Aniela pełniła odpowiedzialne funkcje w zgromadzeniu – była sekretarką generalną, przełożoną domu zakonnego, a w końcu, w 1936 roku, przełożoną generalną całej wspólnoty. W tym trudnym czasie Hiszpania pogrążona była w chaosie wojny domowej, a Kościół doświadczał brutalnych prześladowań. Siostra Aniela, świadoma grożącego niebezpieczeństwa, nie opuściła swoich sióstr. Z troską o ich bezpieczeństwo przeniosła wspólnotę do prywatnego domu pod Walencją, gdzie w ukryciu prowadziły życie modlitwy, kontemplacji i cichej służby, szyjąc odzież nawet dla tych, którzy wkrótce mieli je zgładzić.
Ich misją życiową było nauczanie wiary i przekazywanie Bożej prawdy – nie tylko słowem, lecz przykładem codziennego życia. W chwili próby dały świadectwo najczystszej miłości chrześcijańskiej: przebaczyły swoim oprawcom i oddały życie w imię Ewangelii. 19 listopada 1936 roku, wyprowadzone z domu przez milicję, zostały rozstrzelane w Picadero de Paterna. Zginęły z modlitwą i słowami przebaczenia na ustach.
Papież św. Jan Paweł II, beatyfikując w 1995 roku siedemnaście sióstr Nauki Chrześcijańskiej, podkreślił, że ich męczeństwo było owocem wiary przeżywanej w codziennej miłości i służbie. Siostra Aniela od św. Józefa i jej towarzyszki pozostają dla Kościoła przykładem odwagi, wierności powołaniu i bezgranicznego zawierzenia Bogu – nawet w obliczu śmierci.
KALENDARZ OPATRZNOŚCI BOŻEJ
1648 – Jan II Kazimierz Waza został wybrany na króla Polski i wielkiego księcia litewskiego.
Portrait of King John II Casimir Vasa, Daniel Schultz, 1660, Public domain
Jan II Kazimierz Waza (1609–1672) był jednym z najbardziej dramatycznych władców w historii Polski. Syn Zygmunta III Wazy i brat Władysława IV, objął tron w 1648 roku – w chwili, gdy Rzeczpospolita była rozdarta przez powstanie kozackie, wojny z Moskwą, Szwecją i wewnętrzne spory magnackie. Jego panowanie przypadło na okres głębokiego kryzysu państwa, a jego misją życiową stała się próba ocalenia jedności i niezależności kraju.
Zanim został królem, Jan Kazimierz był jezuitą i kardynałem, co ukształtowało jego duchowość i wizję władzy. Po rezygnacji z godności kościelnej wrócił do kraju, by po śmierci brata objąć tron. Od początku zmagał się z nieufnością szlachty, która oskarżała go o zbyt silne związki z Francją i chęć wzmocnienia władzy królewskiej. W czasie potopu szwedzkiego (1655–1660) to właśnie jego determinacja i głęboka wiara pozwoliły mu utrzymać ciągłość państwa. Ucieczka do Głogówka i późniejszy powrót do kraju, zakończony ślubami lwowskimi w 1656 roku, uczyniły z niego symbol odrodzenia narodowego i religijnego.
Misją Jana Kazimierza było nie tylko obrona granic, lecz także duchowa odbudowa Rzeczypospolitej. Uważał, że Polska powinna być wierna Bogu i ideałom jedności. Jego wezwanie do opieki Matki Bożej nad narodem polskim – ogłoszenie Jej Królową Korony Polskiej – miało znaczenie nie tylko religijne, lecz także polityczne: było aktem nadziei i jedności w czasach upadku.
Mimo szczerych intencji nie zdołał jednak zreformować ustroju ani uspokoić sporów wewnętrznych. Znużony konfliktami i niewdzięcznością szlachty, w 1668 roku abdykował i wyjechał do Francji, gdzie zmarł jako opat w Nevers. Jego życie pozostaje świadectwem człowieka rozdartego między duchowością a polityką, między pragnieniem odnowy a realiami upadającego państwa.
1910 – Piąta audiencja Piusa X dla ks. Alojzego Orione. Upoważnienie ordynariuszy Noto, Ventimiglii, Gerace i Alessandrii do udzielenia święceń kapłańskich rationefamulatusEcclesiae(„do służby Kościołowi”) klerykom przedstawionym przez ks. Alojzego Orione.
1954 – Święta Kongregacja ds. Zakonnych wydaje dekret o definitywnym zatwierdzeniu konstytucji Zgromadzenia Synów Boskiej Opatrzności.
ORIOŃSKI SKARBIEC MODLITWY
POWOŁANIA DO ZGROMADZEŃ ŚWIĘTEGO ALOJZEGO ORIONE
O Jezu, który w swojej nieskończonej miłości ku ludziom, rzekłeś kiedyś Apostołom: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało; proście tedy Pana żniwa, aby wysłał robotników na żniwo swoje” (por. Mt 9,37), oto my pokornie błagamy, abyś raczył przyjąć do swego serca tę oto prośbę i przedstawił ją swojemu Ojcu Niebieskiemu, żeby zesłał powołania dla Małego Dzieła. Wzbudź ofiarne dusze gotowe do pracy i poświęcenia, aby rozszerzać wśród warstw pracujących i ubogich znajomość i miłość ku Tobie, ku Kościołowi i papieżowi. Dziewico Niepokalana, Matko Boskiej Opatrzności, wesprzyj naszą prośbę u swego Syna Jezusa. Święci nasi patronowie, wstawcie się za nami. Amen
WSPOMINAMY W MODLITWIE
1939 – Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) (1885–1939). Stanisław Ignacy Witkiewicz, znany jako Witkacy, był wybitnym polskim artystą wszechstronnym – malarzem, dramaturgiem, pisarzem, filozofem i teoretykiem sztuki. Pochodził z artystycznej rodziny; jego ojciec Stanisław Witkiewicz był znanym malarzem i twórcą stylu zakopiańskiego. Witkacy studiował filozofię na Uniwersytecie w Genewie oraz malarstwo w Krakowie i Petersburgu. W swojej twórczości łączył awangardowe eksperymenty z filozofią egzystencjalną i metafizyką. Był pionierem teatru nowoczesnego w Polsce, autorem licznych dramatów, m.in. „Szewców”, „W małym dworku” i „Jedynego i niepowtarzalnego”. Jako malarz zasłynął portretami wykonanymi techniką „Czystej Formy”, charakteryzującymi się ekspresjonistyczną deformacją i intensywną kolorystyką. Malował także pejzaże i martwe natury. Jego działalność artystyczna była ściśle powiązana z próbami zrozumienia natury człowieka i kondycji współczesnego świata. W czasie II wojny światowej, zniechęcony brutalnością rzeczywistości i agresją sowiecką, popełnił samobójstwo w listopadzie 1939 roku. Jego twórczość wywarła ogromny wpływ na literaturę, teatr i malarstwo XX wieku w Polsce oraz na świecie.
Stanisław Ignacy Witkiewicz, autor Stanisław Ignacy Witkiewicz, 1912, Public domain
ZMARLI Z RODZINY ORIOŃSKIEJ
2003 – Siostra Maria Róża – Florentyna Milewska PSMC (1923–2003) – urodzona w Nadbory, zmarła w Kole mając 80 lat życia i 53 lata profesji zakonnej.
MĘCZENNICY I PRZEŚLADOWANI
2020 – Kapitan Andrzej Żubr, ps. „Jędruś”.
Urodził się 22 października 1924 roku w Świdniku, a zmarł 20 listopada 2020 roku w tym samym mieście. Był jednym z ostatnich żyjących żołnierzy Armii Krajowej, którzy po zakończeniu II wojny światowej kontynuowali walkę w szeregach antykomunistycznego podziemia.
W czasie wojny Andrzej Żubr był aktywnym członkiem Armii Krajowej. Po jej rozwiązaniu w 1945 roku, wstąpił do organizacji niepodległościowych, które kontynuowały walkę z reżimem komunistycznym. Jako żołnierz wyklęty, Andrzej Żubr prowadził działalność konspiracyjną, walcząc o niepodległość Polski.
Po zakończeniu działalności wojskowej, Andrzej Żubr osiedlił się w Świdniku, gdzie przez wiele lat prowadził życie w cieniu swojej przeszłości bojowej. Dopiero po 1989 roku, w wolnej Polsce, zaczęto szerzej badać i upamiętniać działalność Żołnierzy Wyklętych, w tym także kapitana Andrzeja Żubra.
W 2019 roku w Świdniku odsłonięto mural upamiętniający Andrzeja Żubra, jako symboliczny gest wdzięczności dla wszystkich, którzy walczyli o wolność i niepodległość Polski.
Kapitan Andrzej Żubr ps. „Jędruś” pozostaje przykładem niezłomnej postawy żołnierza, który mimo trudnych warunków politycznych i społecznych, nie zrezygnował z walki o wolność ojczyzny.
Opracował: ks. Grzegorz Sikorski FDP