KALENDARZ LITURGICZNY
Wspomnienie dowolne –Święta Aleksandra, męczennica
Saint Alessandra di Amiso, autor anonimowy, XIX w., Public domain
Święta Aleksandra pochodziła z Ancyry w Galacji, na terenie dzisiejszej Ankary. Żyła na przełomie III i IV wieku, w czasach, gdy publiczne wyznawanie wiary chrześcijańskiej wymagało niezwykłej odwagi. Jej życie od początku naznaczone było świadomym wyborem Chrystusa jako jedynego Pana, nawet za cenę odrzucenia pogańskich obyczajów i grożącej za to śmierci. Bezpośrednim powodem jej męczeństwa była odmowa udziału w procesji ku czci Artemidy i Ateny. Aleksandra otwarcie wyznała wiarę w Chrystusa, za co została skazana na śmierć wraz z sześcioma innymi kobietami: Klaudią, Eufrazją, Matroną, Julianną, Eutymią oraz najstarszą z nich – Teodozją. Wszystkie wcześniej złożyły ślub dziewictwa i prowadziły życie surowe, oparte na poście, modlitwie i uczynkach miłosierdzia. Ich wspólnota była znakiem sprzeciwu wobec świata opartego na przemocy i kultach pogańskich.
Misją życiową Aleksandry było nieugięte świadectwo wiary, wyrażone nie słowami, lecz całym życiem. Nawet w obliczu bestialskich tortur – poniżenia, bicia i okaleczeń – żadna z męczennic nie wyrzekła się Chrystusa. Według tradycji zostały utopione w bagnach w pobliżu rodzinnego miasta około 300–310 roku, choć inne przekazy mówią o spaleniu ich żywcem. Wierność aż do końca uczyniła z Aleksandry znak duchowego zwycięstwa nad strachem i przemocą.
W ikonografii Święta Aleksandra przedstawiana jest zawsze wśród Towarzyszek, odróżniających się jedynie barwą szat. Ona sama nosi czerwony płaszcz – symbol męczeństwa – oraz białą chustę, podkreślającą czystość i oddanie Bogu.
Wspomnienie dowolne – Święty Wolfram, biskup
St Wulfram’s, Grantham – tabernacle, Martinevans123, 2012, CC BY-SA 3.0
Święty Wolfram przyszedł na świat około 647 roku w Milly, dzisiejszym Milly-la-Forêt, w czasach panowania Merowingów nad państwem frankońskim. Pochodził z rodziny arystokratycznej, silnie związanej z dworem królewskim – jego ojciec należał do otoczenia króla Chlotara III. Wszystko wskazywało na to, że przed Wolframem stoi otwarta droga do świeckiej kariery i wysokiej pozycji społecznej. On sam jednak obrał zupełnie inną drogę. Już jako młody człowiek zdecydował się na życie duchowne, a przez pewien czas pełnił funkcję kapelana na dworach królów Chlotara III oraz Teodoryka III. Wyróżniał się wśród duchowieństwa nie dążeniem do zaszczytów, lecz głęboką wiedzą, prawością życia i autentyczną pobożnością. To właśnie te cechy sprawiły, że w 683 roku został mianowany metropolitą w Sens.
Godność biskupia nie przyniosła mu jednak satysfakcji. Wolfram odczuwał ciężar odpowiedzialności za powierzone mu dusze i nie pragnął władzy ani znaczenia. Po siedmiu latach zrezygnował z urzędu i wyruszył na misje do Fryzji, na tereny dzisiejszych północnych Niemiec i Holandii. Choć nie odniósł tam widocznych sukcesów, jego decyzja ukazuje sedno jego życiowej misji: gotowość do porzucenia godności dla samej służby Ewangelii.
Po powrocie do Francji wstąpił do benedyktynów w Fontanelle, wybierając życie zwykłego mnicha. Tam, w ukryciu i pokorze, zakończył swoje życie 20 marca między rokiem 700 a 704. Jego postawa do dziś przypomina, że prawdziwa wielkość w Kościele rodzi się z wyrzeczenia, a nie z urzędów. Wizerunek Świętego Wolframa dostępny jest w zbiorach Wikimedia Commons, a jego relikwia – ramię świętego – od 1639 roku przechowywana jest w katedrze w Sens.
Wspomnienie dowolne – Święty Herbert, pustelnik
Wspomnienie dowolne – Święty Maurycy Csak, zakonnik
KALENDARZ OPATRZNOŚCI BOŻEJ
1956 – Tunezja – Święto Niepodległości
Tunezja to państwo Afryki Północnej położone między Algierią a Libią, nad Morzem Śródziemnym. Jej dzieje należą do najbardziej złożonych w regionie, gdyż kraj ten przez wieki pozostawał na styku cywilizacji afrykańskiej, śródziemnomorskiej i arabskiej. Najstarszym znaczącym etapem historii była epoka fenicka, gdy powstała potężna Kartagina. Po jej upadku w II w. p.n.e. Tunezja znalazła się pod panowaniem rzymskim, stając się jednym z najlepiej rozwiniętych obszarów Imperium. W VII wieku ziemie te zostały opanowane przez Arabów, co na trwałe ukształtowało islamski charakter kraju. W XIX wieku Tunezja stała się francuskim protektoratem, a 20 marca 1956 roku ogłoszono niepodległość, kończąc okres kolonialny. Współczesna Tunezja liczy około 12 milionów mieszkańców.
Tunezja_pexels-anastasia-golovina-947604960-27350503
Zdecydowaną większość stanowią Arabowie i Berberowie. Pod względem wyznaniowym kraj jest bardzo jednorodny: około 98% ludności to muzułmanie sunniccy, natomiast chrześcijanie stanowią ok. 1%, a żydzi mniej niż 0,1% populacji. Chrześcijaństwo dotarło na te tereny już w II wieku.
Tunezja_pexels-memory-lane-2157293172-35893580
Do pierwszych misjonarzy i ojców Kościoła związanych z Tunezją należeli m.in. św. Cyprian z Kartaginy oraz Tertulian. W starożytności Afryka Północna była jednym z najważniejszych centrów myśli chrześcijańskiej. Po podboju arabskim Kościół stopniowo tracił znaczenie, lecz nigdy całkowicie nie zanikł. Obecnie Kościół katolicki w Tunezji funkcjonuje w ramach dwóch jednostek kościelnych: Archidiecezji Tunisu oraz Diecezji Safaksu. Najważniejszym miejscem kultu jest katedra św. Wincentego à Paulo w Tunisie, a także sanktuarium Matki Bożej z Trapani w La Goulette, szczególnie ważne dla katolików śródziemnomorskich. Do głównych problemów współczesnej Tunezji należą kryzys gospodarczy, bezrobocie młodzieży, inflacja oraz napięcia polityczne, które nasiliły się po wydarzeniach Arabskiej Wiosny w 2011 roku.
1916–Albert Einsteinogłosiłogólną teorię względności.
ORIOŃSKI SKARBIEC MODLITWY
POWOŁANIA DO ZGROMADZEŃ ŚWIĘTEGO ALOJZEGO ORIONE
O Jezu, który w swojej nieskończonej miłości ku ludziom, rzekłeś kiedyś Apostołom: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało; proście tedy Pana żniwa, aby wysłał robotników na żniwo swoje” (por. Mt 9,37), oto my pokornie błagamy, abyś raczył przyjąć do swego serca tę oto prośbę i przedstawił ją swojemu Ojcu Niebieskiemu, żeby zesłał powołania dla Małego Dzieła. Wzbudź ofiarne dusze gotowe do pracy i poświęcenia, aby rozszerzać wśród warstw pracujących i ubogich znajomość i miłość ku Tobie, ku Kościołowi i papieżowi. Dziewico Niepokalana, Matko Boskiej Opatrzności, wesprzyj naszą prośbę u swego Syna Jezusa. Święci nasi patronowie, wstawcie się za nami. Amen
WSPOMINAMY W MODLITWIE
1191–Klemens III – papież.
Pope Clement III, Artaud de Montor, 1842, Public domain
Klemens III (Paolo Scolari) był papieżem w latach 1187–1191, w jednym z najbardziej niespokojnych okresów średniowiecza. Urodzony w Rzymie, pochodził z zamożnej, lecz niearystokratycznej rodziny, co wyróżniało go na tle wielu ówczesnych hierarchów. Jego kariera kościelna rozwijała się stopniowo – od subdiakona i archiprezbitera bazyliki Matki Bożej Większej, przez kolejne godności kardynalskie, aż po urząd kardynała-biskupa Palestriny. Choć już w 1187 roku był poważnym kandydatem na papieża, początkowo nie został wybrany z powodu słabego zdrowia. Dopiero nagła śmierć Grzegorza VIII otworzyła mu drogę do tronu Piotrowego. Po odmowie przyjęcia godności przez Teobalda z Ostii, Paolo Scolari został papieżem i przybrał imię Klemens III. Jego wybór miał znaczenie polityczne – liczono, że jako rzymianin zdoła zakończyć wieloletni konflikt między papiestwem a władzami miejskimi Rzymu. Nadzieje te szybko się spełniły. Już w 1188 roku papież powrócił z kurią do Rzymu i bez oporu objął Lateran. Uregulował relacje z senatorami rzymskimi, podporządkowując miasto władzy papieskiej, a jednocześnie doprowadził do porozumienia z cesarzem Henrykiem VI, co umożliwiło uwolnienie Państwa Kościelnego spod cesarskiej presji. Istotną częścią pontyfikatu Klemensa III były przygotowania do III wyprawy krzyżowej. Papież wysyłał legatów po całej Europie, starając się skłonić chrześcijańskich władców do udziału w krucjacie i do czasowego zakończenia wzajemnych konfliktów. Równocześnie aktywnie angażował się w sprawy Italii, popierając Tankreda z Lecce przeciwko Henrykowi VI w sporze o Sycylię, obawiając się nadmiernego wzmocnienia cesarstwa. Klemens III znacząco wpłynął na skład Kolegium Kardynalskiego, mianując wielu kardynałów pochodzących z Rzymu i okolic, co na lata umocniło dominację rzymskich rodów w kurii. Uważany jest także za jednego z pierwszych papieży praktykujących nepotyzm oraz za inicjatora zwyczaju podnoszenia hostii i kielicha podczas Mszy świętej. Zmarł w 1191 roku w Pałacu Laterańskim, po krótkim, lecz intensywnym pontyfikacie, naznaczonym próbą przywrócenia stabilności w Kościele i w Rzymie.
MĘCZENNICY I PRZEŚLADOWANI
1942 – Mścisław Frankowski (1900-1942) – polski urzędnik, polityk, powstaniec wielkopolski, działacz podziemia antynazistowskiego.
Mścisław Frankowski, autor nieznany, 1936, Public domain
Należał do pokolenia Polaków, których młodość przypadła na czas walki o niepodległość, a dojrzałe życie – na dramat II wojny światowej. Urodził się w Strzępiniu koło Grodziska Wielkopolskiego w rodzinie nauczycielskiej. Po ukończeniu miejscowego gimnazjum rozpoczął pracę w prasie, współpracując z gazetą „Rolnik”, co stało się wstępem do jego późniejszej aktywności publicznej. Pod koniec I wojny światowej został wcielony do armii pruskiej, z której zdezerterował. Niemal natychmiast włączył się w Powstanie Wielkopolskie, walcząc w szeregach Kompanii Grodziskiej m.in. pod Kargową, Rakoniewicami i Pniewami. Po zwycięstwie powstańców uczestniczył jeszcze w wojnie polsko-bolszewickiej, biorąc udział w walkach na wschodnim froncie. Po demobilizacji podjął pracę urzędniczą w administracji powiatowej w Grodzisku i Nowym Tomyślu. W 1924 roku związał się ze Stronnictwem Narodowym, szybko stając się jednym z jego czołowych działaczy w Wielkopolsce. Pełnił funkcje kierownicze, pracował z młodzieżą oraz współtworzył struktury porządkowe ugrupowania. Wraz z bratem Marianem redagował pismo „Polska Narodowa”, odgrywające istotną rolę w środowisku narodowym regionu. W kampanii wrześniowej 1939 roku walczył w szeregach 56 pułku piechoty, uczestnicząc w bitwie nad Bzurą i w obronie Warszawy.
Po klęsce wrócił do Poznania i w listopadzie 1939 współtworzył konspiracyjną Narodową Organizację Bojową, obejmując funkcję komendanta rejonu Poznań-Zachód. Pod fałszywym nazwiskiem, intensywnie poszukiwany przez Gestapo, zajmował się organizowaniem struktur podziemia, kolportażem prasy i akcjami dywersyjnymi. Aresztowany w grudniu 1940 roku, przeszedł brutalne śledztwo i kolejne więzienia. Skazany przez niemiecki Trybunał Ludowy na śmierć, został zgilotynowany 20 marca 1942 roku w berlińskim więzieniu Plötzensee, pozostając symbolem nieugiętej postawy wobec okupanta.
1942 – Stefan Piotrowski (1881-1942) – polski weterynarz, działacz polityczny, uczestnik ruchu oporu.
Był jedną z tych postaci, które łączyły wysokie kompetencje zawodowe z głębokim zaangażowaniem społecznym i niepodległościowym. Urodził się w Dziekanowicach w rodzinie rolniczej. Już w latach szkolnych dał się poznać jako patriota – w gimnazjum w Gnieźnie działał w tajnym Towarzystwie Tomasza Zana, za co został relegowany ze szkoły i skazany na krótki pobyt w więzieniu oraz zakaz dalszej nauki w Niemczech. Mimo tych represji nie porzucił planów edukacyjnych i podjął studia weterynaryjne, uzyskując w 1906 roku dyplom lekarza weterynarii w Monachium. W czasie I wojny światowej służył w armii pruskiej jako oficer, jednak po wybuchu Powstania Wielkopolskiego opowiedział się po stronie polskiej, wstępując do oddziałów powstańczych. Następnie brał udział w walkach w ramach Wojska Polskiego, kończąc służbę w stopniu rotmistrza. Po przejściu do rezerwy osiadł w Poznaniu i rozpoczął praktykę weterynaryjną, zdobywając opinię wybitnego specjalisty, cenionego w całej Wielkopolsce. Równolegle rozwijał bogatą działalność naukową i organizacyjną. Był współtwórcą Zrzeszenia Lekarzy Weterynarii RP, doktoryzował się we Lwowie, reprezentował Polskę na międzynarodowym kongresie w Londynie oraz zasiadał w Radzie Weterynaryjnej przy ministrze rolnictwa. Aktywnie uczestniczył także w życiu publicznym Poznania jako radny, działacz harcerski i wieloletni lider Stronnictwa Narodowego w regionie. Po zajęciu Wielkopolski przez Niemców w 1939 roku Stefan Piotrowski natychmiast zaangażował się w konspirację. Współtworzył Narodową Organizację Bojową i pełnił funkcje kierownicze w strukturach podziemnego państwa. Aresztowany w 1941 roku, przeszedł przez brutalne więzienia Gestapo. Skazany na śmierć przez niemiecki sąd, został stracony 20 marca 1942 roku w berlińskim więzieniu Plötzensee, pozostając symbolem wierności Polsce aż do końca.
1943 – Franciszek Andrzejczyk (1891-1943) – polski rolnik.
Franciszek Andrzejczyk, autor nieznany, XX w., Public domain
Był zwykłym polskim rolnikiem, którego odwaga i moralna postawa w czasie niemieckiej okupacji zaprowadziły go do najwyższej ceny – utraty życia. Mieszkał wraz z żoną Stanisławą, znaną także jako Aleksandra, oraz sześciorgiem dzieci w niewielkiej wsi Czyżew-Sutki. Ich gospodarstwo stało się w czasie Zagłady miejscem dramatycznej walki o ludzkie istnienia.
Jesienią 1942 roku, w momencie likwidacji getta w Czyżewie, Andrzejczykowie zdecydowali się udzielić schronienia osiemnastu Żydom, którzy zdołali uciec przed deportacją. Ukrywano ich w starannie przygotowanych kryjówkach: pod podłogą domu oraz w pobliskiej ziemiance. Przez wiele tygodni mogli opuszczać schronienie jedynie nocą. Pomimo zimowych warunków i skrajnego ryzyka, rodzina potrafiła zapewnić im pożywienie i podstawowe warunki przetrwania.
Nad ranem 20 marca 1943 roku do gospodarstwa przybyli niemieccy żandarmi. Franciszek Andrzejczyk, przesłuchiwany podczas rewizji, nie wydał ukrywanych ludzi. Niemcy rozpoczęli dokładne przeszukiwanie zabudowań, a kryjówkę zdradził charakterystyczny dźwięk podłogi ziemianki. Odkryto tam trzech mężczyzn. Rozwścieczeni żandarmi brutalnie pobili gospodarza, a następnie zamordowali go strzałem w głowę, podobnie jak wydobytych z ukrycia Żydów. Pozostałych odnaleziono później i wywieziono do Szulborza, gdzie zostali rozstrzelani. Śmierć Franciszka Andrzejczyka była tragicznym świadectwem bezinteresownej pomocy udzielonej bliźnim w czasach terroru. Jego czyn i ofiara zostały po latach publicznie upamiętnione – w 2019 roku w Czyżewie odsłonięto tablicę poświęconą rodzinie Andrzejczyków i ratowanym przez nich Żydom, przywracając im należne miejsce w pamięci historycznej.
1944 –Lucyna Radziejowska (1899-1944) – polska nauczycielka.
Lucyna Radziejowska z córką Anną, autor nieznany, między 1935 a 1943, CC BY-SA 4.0
Była polską nauczycielką, której życie naznaczyły dramatyczne wybory czasu niemieckiej okupacji. Urodziła się w Popowie Kościelnym. Wraz z mężem Wincentym wychowywała córkę Annę Danutę, prowadząc spokojne życie rodzinne, przerwane przez realia II wojny światowej. W 1941 roku Radziejowscy zdecydowali się udzielić schronienia zbiegłemu jeńcowi Armii Czerwonej, Wołodii Kołtunowi. Ukrywany mężczyzna był ciężko chory na tyfus plamisty, którym wkrótce zaraziła się cała rodzina. Choroba okazała się śmiertelna dla Wincentego Radziejowskiego, który zmarł w grudniu 1941 roku. Mimo osobistej tragedii Lucyna Radziejowska nie zaprzestała niesienia pomocy osobom zagrożonym represjami. Kołtun pozostawał pod jej opieką przez wiele miesięcy, aż do momentu, gdy nasilone niemieckie patrole zmusiły go do opuszczenia gospodarstwa. W 1943 roku Radziejowska ponownie naraziła własne życie, udzielając schronienia żydowskiej kobiecie i jej piętnastoletniemu synowi. Pomoc ta została wykryta przez Niemców, a ukrywanych Żydów najprawdopodobniej zamordowano. Lucynę Radziejowską aresztowano i osadzono kolejno w areszcie w Sokołowie Podlaskim oraz na warszawskim Pawiaku. Następnie została deportowana do KL Auschwitz, gdzie otrzymała numer obozowy 64478. Ponownie zachorowała na tyfus, który doprowadził do jej śmierci 20 marca 1944 roku. Postawa Lucyny Radziejowskiej stanowi przejmujące świadectwo cichego bohaterstwa ludzi niosących pomoc prześladowanym, mimo świadomości grożących konsekwencji. Jej los został po latach symbolicznie upamiętniony – w 2019 roku odsłonięto tablicę poświęconą jej pamięci w ramach projektu „Zawołani po imieniu”, przywracając jej imię zbiorowej pamięci historycznej.
1946 – Paweł Zagórowski (1896-1946) – polski podpułkownik dyplomowany piechoty.
Paweł Zagórowski, autor nieznany, 1934, Public domain
Był jednym z tych oficerów Wojska Polskiego, których losy odzwierciedlają dramatyczną historię Polski pierwszej połowy XX wieku. Urodzony we Lwowie, już w młodości zaangażował się w działalność niepodległościową, wstępując do Związku Strzeleckiego, a następnie do Legionów Polskich. Ukończył legionową szkołę oficerską i wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej, walcząc w szeregach 5 Pułku Piechoty. W okresie międzywojennym rozwijał karierę wojskową jako oficer sztabowy i instruktor przysposobienia wojskowego. Pełnił odpowiedzialne funkcje w jednostkach liniowych, Korpusie Ochrony Pogranicza oraz strukturach dowodzenia okręgów wojskowych. Po ukończeniu Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie uzyskał dyplom oficera dyplomowanego, co otworzyło mu drogę do pracy w centralnych instytucjach wojskowych i szkoleniowych. Był m.in. szefem sztabu 14 Wielkopolskiej Dywizji Piechoty oraz dyrektorem nauk w bydgoskiej szkole podchorążych. W połowie lat trzydziestych przeszedł w stan spoczynku. Tuż przed wybuchem II wojny światowej związał się z Państwowymi Zakładami Lotniczymi w Mielcu, gdzie odpowiadał za sprawy administracyjne i bezpieczeństwo. Po klęsce wrześniowej zaangażował się w konspirację, obejmując funkcję komendanta Okręgu Kraków Organizacji Orła Białego, a następnie – komendanta Okręgu Śląsk Armii Krajowej. Podczas powstania warszawskiego pełnił funkcję szefa sztabu i zastępcy dowódcy Obwodu V Mokotów AK. Po upadku powstania trafił do niemieckiej niewoli. Po wyzwoleniu przebywał w Niemczech, gdzie zmarł w 1946 roku.
Opracował: ks. Grzegorz Sikorski FDP