KALENDARZ LITURGICZNY
Wspomnienie dowolne –Święty Fabian, papież i męczennik
Saints Fabian and Sebastian, Giovanni di Paolo, 1475, Public domain
Papież Fabian – z pochodzenia Rzymianin z rodu Favia – wstąpił na tron 10 stycznia 236 r., następca św. Anterosza. Według Euzebiusza z Cezarei jego wybór miał wymiar cudowny: w chwili, gdy zgromadzono duchownych i lud, nie było pewności, na kogo się zdecydować, aż nagle gołębica, symbol Ducha Świętego, osiadła nad głową Fabiana, co wierni odczytali jako Boży znak. Jego pontyfikat trwał 14 lat (do 250 r.) i cechował się silnym akcentem organizacyjnym. Fabian podzielił Rzym na siedem kościelnych regionów (diakonii), powierzając każdy z nich diakonowi (wspieranemu przez subdiakona i sześciu pomocników). Znamiennym gestem było ustanowienie siedmiu subdiakonów odpowiedzialnych za gromadzenie akt męczenników — co świadczyło o jego trosce o pamięć wiernych i systematyczne dokumentowanie historii Kościoła. Fabian również przeprowadził prace budowlane w katakumbach, m.in. zakończono kryptę biskupią w katakumbach Kaliksta, a także sprowadził do Rzymu ciała zmarłego papieża Pontiana i antypapieża Hipolita z Sardynii i pochował je z godnością, co podkreślało jego wpływy nawet na dworze cesarskim. W zakresie misji jego pasterskim zadaniem było także umocnienie dyscypliny Kościoła — zwołał synod, usunął biskupa Prywata z Lambesy za herezję i złe życie. Istnieje też tradycja (m.in. u Grzegorza z Tours), że wysłał siedmiu biskupów do Galii (m.in. św. Denisa do Paryża) w celu rozwijania chrześcijaństwa poza Rzymem. Jego misją życiową można zatem odczytać jako służbę Kościołowi przez budowanie jego struktur, dokumentowanie męczeństwa, rozszerzanie wiary i zachowanie porządku wewnętrznego – wszystko to z myślą o trwałości wspólnoty chrześcijańskiej. Gdy rozpoczęły się prześladowania pod cesarzem Dekiuszem, Fabian nie ugiął się: 20 stycznia 250 roku poniósł śmierć męczeńską. Został pochowany w katakumbach św. Kaliksta, a po latach jego grób znalazł się w bazylice św. Sebastiana. Jego misja zakończyła się świadectwem wiary aż po śmierć – św. Cyprian w liście do rzymskiego kleru chwalił jego nieugiętą postawę męczennika i podkreślał, że śmierć Fabiana stanowi wzór dla innych. W ikonografii św. Fabian bywa przedstawiany w stroju papieskim, z tiarą lub kapą; czasem z gołębiem na głowie (na pamiątkę przemienienia przy jego wyborze). Jego atrybuty to m.in. palma męczeńska, krzyż, miecz oraz anioł z narzędziami męki. Patronuje garncarzom.
Misja życiowa Fabiana: jego życiowym zadaniem było umacnianie Kościoła – poprzez strukturę, dokumentację męczenników, misję ewangelizacyjną i przykład wiary aż do męczeństwa.
Wspomnienie dowolne – Święty Sebastian, męczennik
The martyrium of St. Sebastian, El Greco, 1577-1578, Public domain
Święty Sebastian urodził się w rodzinie o wyraźnie rzymskich korzeniach – jego ojciec pochodził z wpływowej gwardii urzędniczej w Narbonne, matka zaś z Mediolanu. Dzięki starannemu wychowaniu i pozycji ojca Sebastian znalazł się na dworze cesarskim, obejmując stanowisko dowódcy przybocznej straży u cesarza Dioklecjana w II wieku.
Jego misją życiową było otwarte świadectwo wiary i ochrona niewinnych chrześcijan. Święty nie wahał się zwracać cesarzowi uwagę na prześladowania, za co został skazany na śmierć – najpierw przeszyto go strzałami, a gdy cudem przeżył, ponownie stanął przed Dioklecjanem i został zabity pałkami, a ciało wrzucono do Cloaca Maxima. Relikwie Sebastiana otoczono czcią w Rzymie, a jego kult rozprzestrzenił się w całym Kościele, czyniąc go jednym z najbardziej znanych patronów.
Święty Sebastian jest patronem Niemiec, chorych na choroby zakaźne, inwalidów wojennych, żołnierzy, łuczników i wielu innych grup. Jego męczeństwo stało się inspiracją dla licznych dzieł sztuki – od malarstwa po muzykę – ukazując nieugiętą odwagę i wierność wierze. W ikonografii przedstawiany jest najczęściej jako młodzieniec przywiązany do drzewa lub słupa, przeszyty strzałami, czasem w białej tunice lub w dworskim stroju, trzymający krzyż, palmę męczeństwa lub strzały.
Bazyliki pod jego wezwaniem w Rzymie – San Sebastiano fuori le Mura i San Sebastiano al Palatino – upamiętniają zarówno jego życie, jak i miejsce męczeństwa. Kaplica w bazylice św. Piotra w Watykanie, poświęcona Sebastianowi, jest dziś także miejscem spoczynku Jana Pawła II.
Wspomnienie dowolne – Święta Eustachia Calafato, dziewica
Wspomnienie dowolne – BłogosławionyEuzebiusz z Ostrzyhomia, prezbiter
Wspomnienie dowolne – Błogosławiony Angelo Paoli, prezbiter
KALENDARZ OPATRZNOŚCI BOŻEJ
1045–Sylwester IIIzostałpapieżem.
1320– Wkatedrze wawelskiejodbyły siękoronacjeWładysława I ŁokietkaiJadwigi Bolesławówny.
ORIOŃSKI SKARBIEC MODLITWY
POWOŁANIA DO ZGROMADZEŃ ŚWIĘTEGO ALOJZEGO ORIONE
O Jezu, który w swojej nieskończonej miłości ku ludziom, rzekłeś kiedyś Apostołom: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało; proście tedy Pana żniwa, aby wysłał robotników na żniwo swoje” (por. Mt 9,37), oto my pokornie błagamy, abyś raczył przyjąć do swego serca tę oto prośbę i przedstawił ją swojemu Ojcu Niebieskiemu, żeby zesłał powołania dla Małego Dzieła. Wzbudź ofiarne dusze gotowe do pracy i poświęcenia, aby rozszerzać wśród warstw pracujących i ubogich znajomość i miłość ku Tobie, ku Kościołowi i papieżowi. Dziewico Niepokalana, Matko Boskiej Opatrzności, wesprzyj naszą prośbę u swego Syna Jezusa. Święci nasi patronowie, wstawcie się za nami. Amen
WSPOMINAMY W MODLITWIE
1826 – Stanisław Staszic (1755-1826) – polski duchowny katolicki, działacz oświeceniowy, pionier spółdzielczości, pisarz polityczny, publicysta, filozof, tłumacz, przyrodnik, geolog, geograf.
Pochodził z mieszczan w Pile; po święceniach kapłańskich studiował nauki przyrodnicze w Lipsku, Getyndze i Paryżu. W swojej publicystyce politycznej — m.in. w „Przestrogach dla Polski” i „Uwagach nad życiem Jana Zamoyskiego” — opowiadał się za głębokimi reformami społecznymi: zniesieniem liberum veto, wzmocnieniem władzy centralnej i poprawą sytuacji chłopów. Staszic był również pionierem badań geologicznych — badał Tatry, sporządził jedną z pierwszych map geologicznych Polski, odkrył złoża węgla w Dąbrowie Górniczej i propagował rozwój przemysłu oraz górnictwa. W latach 1816–1824 kierował działem przemysłu w Królestwie Kongresowym i inicjował rozwój hut, kopalń, technicznego szkolnictwa. Był współzałożycielem i wieloletnim prezesem Towarzystwa Przyjaciół Nauk, przodka Polskiej Akademii Nauk. Jego poglądy — oparte na racjonalizmie, ekonomii i solidarności społecznej — uczyniły go jednym z kluczowych myślicieli tego okresu. Zmarł w Warszawie, a jego działalność społeczna i naukowa przyniosła mu miano ojca polskiej geologii i przemysłu.
Grób Stanisława Staszica pod kościołem pokamedulskim na Bielanach w Warszawie, Foma at Polish Wikipedia, 2006, CC BY-SA 3.0
2025 – Jan Nowak-Jeziorański, właściwie Zdzisław Antoni Jeziorański (1914–2005) – kurier AK, Powstaniec Warszawski, korespondent BBC i kierownik Polskiej Sekcji Radia Wolna Europa.
Konferencja programowa Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. Siedzą od lewej: Tadeusz Zawadzki-Żenczykowski, Jan Nowak-Jeziorański, Hanna Ratowa, Cezary Szulczewski, autor anonimowy, 1961-1970, Public domain
To jedna z najbardziej rozpoznawalnych postaci polskiego podziemia podczas II wojny światowej oraz emigracji. Urodził się w Berlinie, a po studiach ekonomicznych na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu wrócił do Warszawy, gdzie wstąpił do Armii Krajowej. W konspiracji przyjął pseudonim „Jan Nowak” – szybko zasłynął jako odważny kurier między okupowaną Polską a rządem polskim na uchodźstwie w Londynie, co przyniosło mu przydomek „Kurier z Warszawy”. Brał czynny udział w Powstaniu Warszawskim, prowadząc polskie radio powstańcze. Przed kapitulacją opuścił miasto na rozkaz dowództwa AK, zabierając ze sobą dokumentację i zdjęcia z ruin. Po wojnie pozostał na Zachodzie – pracował w Polskiej Sekcji BBC, a od 1952 do 1976 kierował Polską Sekcją Radia Wolna Europa w Monachium. W Stanach Zjednoczonych działał w Kongresie Polonii Amerykańskiej i doradzał prezydentom Ronaldowi Reaganowi i Jimmy’emu Carterowi w sprawach bezpieczeństwa. Był też gorącym orędownikiem integracji Polski z NATO, co – jak sam uważał – miało zagwarantować naszemu krajowi trwałą wolność. Jako publicysta i pisarz publikował m.in. wspomnienia wojenne (m.in. „Kurier z Warszawy”) oraz komentarze polityczne; jego twórczość cieszyła się dużą popularnością. Za swoje zasługi został uhonorowany m.in. Orderem Orła Białego i amerykańskim Medalem Wolności. W 2002 roku powrócił na stałe do Polski, gdzie zaangażował się w dialog europejski. Zmarł w Warszawie 20 stycznia 2005 roku, a swoje archiwa przekazał Zakładowi Narodowemu im. Ossolińskich.
MĘCZENNICY I PRZEŚLADOWANI
1942 – Tadeusz Kaube (1921-1942), polski działacz konspiracyjny.
Tablica poświęcona zgilotynowanym założycielom „Roty Grudziądzkiej”, AlexKazakhov, 2008, CC BY-SA 4.0
Urodził się w patriotycznej rodzinie – jego ojciec był właścicielem kina „Apollo” w Grudziądzu. Po ukończeniu gimnazjum w Grudziądzu podjął studia na Wydziale Budowlanym w Toruniu. Podczas kampanii wrześniowej 1939 walczył po stronie polskiej — m.in. w szeregach 16. Dywizji Piechoty, a potem brał udział w bitwie nad Bzurą. Po upadku Warszawy powrócił na Pomorze i w Grudziądzu założył konspiracyjną organizację „Rota”, której celem były działania propagandowe, sabotażowe oraz gromadzenie informacji. „Rota” działała m.in. poprzez nasłuch radiowy i przygotowywanie ukrytych publikacji. Niestety organizacja została zdekonspirowana — prawdopodobnie wskutek zdrady jednego z członków, który współpracował z Gestapo. Kaube został aresztowany przez Gestapo 1 czerwca 1940 roku. Po długim śledztwie stanął przed niemieckim sądem wojennym, a 17 września 1941 roku skazano go na karę śmierci. Wyrok wykonano 20 stycznia 1942 roku – został zgilotynowany w więzieniu w Poznaniu. Kaube zapisał się w historii jako młody, odważny działacz konspiracyjny, który w obliczu ekstremalnych zagrożeń nie zawahał się podjąć walki o wolność Polski. Jego postać jest upamiętniana m.in. w Grudziądzu — tam m.in. organizuje się uroczystości ku czci jego pamięci.
1951– Został aresztowanybiskup kieleckiCzesław Kaczmarek.
Przygotował: ks. Grzegorz Sikorski FDP