KALENDARZ LITURGICZNY
Wspomnienie dowolne –Święty Klet, papież
Pope Anacletus, Artaud de Montor, 1842, Public domain
Święty Klet, znany również jako Anaklet I, był jednym z wczesnych papieży Kościoła katolickiego, działającym w I wieku. Według tradycji był trzecim następcą św. Piotra, choć informacje o jego życiu są niepewne, a niektórzy badacze sugerują pomylenie go z papieżem Anicetem. Istnieją też przypuszczenia, że mógł pochodzić z Grecji. Za pontyfikatu Klety chrześcijanie ponownie doświadczyli prześladowań w Cesarstwie Rzymskim, zwłaszcza za panowania cesarza Domicjana. Tradycja przypisuje mu ważne inicjatywy organizacyjne – w Rzymie miał ustanowić 25 prezbiterów oraz wznosić nagrobek w miejscu pochówku św. Piotra. Ponadto, Anaklet zapoczątkował zwyczaj rozpoczynania dokumentów papieskich słowami „Pozdrowienie wam i apostolskie błogosławieństwo”. Śmierć św. Klety przypada według różnych źródeł na lata 88–93, a jego imię jest wspomniane w Kanonie Rzymskim, co podkreśla jego znaczenie w historii Kościoła. Jego męczeństwo i działalność umacniały struktury wczesnej wspólnoty chrześcijańskiej, pozostawiając trwały ślad w tradycji papieskiej.
Wspomnienie dowolne – Najświętsza Maryja Panna, Matka Dobrej Rady
Our Lady of Good Counsel, Pasquale Sarullo, 1800, Public domain
Kult Najświętszej Maryi Panny pod wezwaniem Matki Dobrej Rady wiąże się z obrazem znajdującym się w kościele augustianów w Genazzano we Włoszech, pochodzącym z pierwszej połowy XV wieku. Tradycja głosi, że obraz pojawił się cudownie na ścianie nowo budowanego kościoła, a pielgrzymi z Albanii rozpoznali w nim wizerunek Matki Bożej Dobrej Rady ze Szkodry. Już w XV i XVI wieku obraz zasłynął łaskami, a w 1682 r. został ukoronowany za zgodą papieża Innocentego XI. Znaczący wpływ na rozpowszechnienie kultu miał augustianin o. Andrzej Bacci, który po doznanym uzdrowieniu wypełnił ślub szerzenia kopii obrazu – dzięki jego wysiłkom powstało ich niemal 70 000 na całym świecie. Kult Matki Dobrej Rady rozwijały także kolejne pokolenia augustianów, podkreślając jej rolę w udzielaniu duchowego przewodnictwa. Maryję pod tym wezwaniem czci się zwłaszcza w momentach życiowych decyzji i zagubienia. Wstawiennictwo Matki Dobrej Rady pomaga odnaleźć mądrość, rozeznanie i wsparcie Ducha Świętego. Już św. Bernard z Clairvaux zalecał: „W wątpliwościach myśl o Maryi, wzywaj Maryi! Jeżeli bowiem o niej myślisz, nigdy nie zejdziesz na manowce”. Pismo Święte podkreśla jej bliskość z Duchem Pańskim, który obdarza mądrością, radą i roztropnością (Iz 11,2; Łk 1,35; Prz 8,14). Wezwanie Matki Dobrej Rady zajmuje szczególne miejsce w tradycji Kościoła, doczekało się własnego wspomnienia liturgicznego, a w zakonach augustiańskich obchodzone jest nawet jako święto.
Wspomnienie dowolne – Święty Piotr Betancur, zakonnik
Święty Piotr Betancur, zwany również Bratem Piotrem, urodził się 16 maja 1619 roku na Teneryfie w rodzinie o pobożnych tradycjach. Już jako młodzieniec pragnął zostać misjonarzem. W 1651 roku osiadł w Gwatemali, gdzie początkowo uczył się u jezuitów i planował misję w Japonii. Wkrótce poświęcił się pracy z najuboższymi – opuszczonymi dziećmi, chorymi i żebrakami, przekształcając swój dom w szpital i szkołę. Dzięki wsparciu biskupa i władz cywilnych udało mu się rozbudować placówkę i przejąć pod opiekę dwa inne szpitale. Utworzył stowarzyszenie tercjarzy kapucyńskich, a następnie żeńskie zgromadzenie, oba oddane pracy charytatywnej i edukacyjnej. Wszystkie jego dzieła powierzył opiece Matki Bożej z Betlejem. Piotr Betancur zmarł 25 kwietnia 1667 roku. Jego zgromadzenie przekształciło się w kongregację zakonników regularnych poświęconych opiece szpitalnej. Beatyfikowany został przez papieża Jana Pawła II w 1980 roku, a kanonizowany w 2002 roku podczas Mszy w Gwatemali, stając się pierwszym świętym Wysp Kanaryjskich i Gwatemali.
Wspomnienie dowolne – Błogosławieni Bonifacy i Emeryk, biskupi
Błogosławiony Bonifacy urodził się w drugiej połowie XII wieku w rodzinie Canavese. Kształcił się początkowo w domu, a następnie pod opieką wuja Arduina, biskupa Turynu. Wstąpił do opactwa benedyktyńskiego w Fruttuaria, a później do klasztoru augustianów w Aoście. W 1210 roku został wybrany przeorem, wykazując się troską zarówno o życie duchowe, jak i materialne wspólnoty. 17 lipca 1219 r. objął diecezję Aosty jako biskup i sprawował ją aż do śmierci 25 kwietnia 1243 r. Jego szczątki spoczywają w katedrze w Aoście, a kult potwierdził papież Leon XIII w 1890 roku.
Błogosławiony Emeryk urodził się pod koniec XIII wieku na zamku Quart w Dolinie Aosty. Po studiach teologicznych wybrał życie kontemplacji i ascezy, wstępując do kanoników katedralnych. W 1302 roku został biskupem Aosty, słynąc z troski o ubogich i moralną dyscyplinę duchowieństwa oraz wiernych. Zwoływał synody, wprowadzał przepisy dotyczące postów i świąt, a w 1311 r. ustanowił święto Poczęcia Najświętszej Maryi Panny dniem obowiązkowego uczestnictwa we Mszy. Zmarł 1 września 1313 r. i został pochowany w kaplicy katedry. Papież Leon XIII potwierdził jego kult w 1881 r.
Wspomnienie dowolne – Święty Marcelin, papież i męczennik
Pope Marcellinus, Artaud de Montor, 1842, Public domain
Święty Marcelin był 29. papieżem Kościoła katolickiego, sprawując pontyfikat przez osiem lat, w latach 296–304. Jego imię łatwo pomylić z imieniem następcy, Marceliego I. Pontyfikat św. Marcelina przypadł na czas panowania cesarza Dioklecjana, kiedy chrześcijanie w całym Imperium Rzymskim doświadczali najcięższych prześladowań w historii Kościoła.
Szczegóły męczeństwa papieża nie są znane, wiadomo jednak, że zginął za wiarę w Chrystusa 25 października 304 roku wraz ze św. Klaudiuszem, św. Cyronem i św. Antoninem. Jego wspomnienie liturgiczne obchodzone jest tradycyjnie 26 kwietnia. Ciało św. Marcelina pochowano z czcią na cmentarzu św. Pryscylli przy drodze Salaryjskiej.
KALENDARZ OPATRZNOŚCI BOŻEJ
1964 – Tanzania – Dzień Niepodległości
Zjednoczona Republika Tanzanii (suahili Jamhuri ya Muungano wa Tanzania) powstała w 1964 roku z połączenia dawnych brytyjskich kolonii: Tanganiki i Zanzibaru, a w skład federacji weszła również wyspa Pemba. Stolicą jest Dodoma, natomiast Dar es Salaam pozostaje największym ośrodkiem administracyjnym i gospodarczym. Tanzania obejmuje wyżyny wschodnioafrykańskie, Wielki Rów Wschodni z jeziorami Natron, Eyasi i Manyara oraz masyw Kilimandżaro – najwyższy punkt kontynentu (5895 m n.p.m.). Na północy kraju rozciągają się Serengeti Plains i Step Masajów, a południe charakteryzują zerodowane pasma górskie. Wybrzeża Oceanu Indyjskiego oraz wyspy Zanzibar i Pemba otoczone są rafami koralowymi.
Serengeti, William Warby, 2008, CC BY 2.0
Historia Tanzanii jest złożona: od ekspansji arabskiej w X wieku, przez przybycie Vasco da Gamy w 1498 r., okres dominacji portugalskiej, panowanie sułtanów z Maskatu, aż po niemieckie i brytyjskie kolonialne wpływy. Tanganika uzyskała niepodległość w 1961 r., a Zanzibar w 1963 r. Połączenie obu państw w Zjednoczoną Republikę nastąpiło 26 kwietnia 1964 r., a głównym świętem państwowym jest właśnie Dzień Niepodległości, upamiętniający proklamację suwerenności. Ludność Tanzanii liczy ponad 53 mln mieszkańców, z czego około 44% stanowią dzieci poniżej 15. roku życia. Społeczność jest etnicznie zróżnicowana – ponad 120 grup, głównie Bantu, a na północy Masajowie. Wyznania są w miarę równomiernie rozłożone: chrześcijaństwo 55%, islam 32%, religie tradycyjne 11%, reszta to mniejszości. Kościół katolicki w Tanzanii pojawił się wraz z pierwszymi misjonarzami portugalskimi i franciszkańskimi. Obecnie kraj dzieli się na 28 diecezji. Najważniejsze sanktuaria to Katedra św. Józefa w Dar es Salaam oraz sanktuaria maryjne w Lushoto i Kibosho.
Kathedrale St. Josef, Daressalam, aj82 shifted by Rabanus Flavus, 2006, CC BY-SA 2.0
Kościół katolicki współtworzy życie społeczne i edukacyjne, prowadząc szkoły i szpitale. Gospodarka opiera się w dużej mierze na rolnictwie – uprawie kukurydzy, manioku, ryżu, herbaty i kawy – oraz turystyce, która koncentruje się wokół Parku Narodowego Serengeti, Ngorongoro, Kilimandżaro i wysp Zanzibar i Pemba.
Kopalnia diamentów Williamson, Hansueli Krapf, 2009, CC BY-SA 3.0
Mimo bogactwa przyrodniczego kraj boryka się z ubóstwem, niedożywieniem i ograniczonym dostępem do opieki zdrowotnej. Infrastruktura drogowa i kolejowa jest rozwinięta w głównych ośrodkach, a telekomunikacja dynamicznie rośnie, choć większość ludności wiejskiej nadal pozostaje wykluczona cyfrowo. Do najważniejszych współczesnych problemów Tanzanii należą nierówności społeczne, zmiany klimatyczne, degradacja środowiska i ograniczony dostęp do wody pitnej. Jednocześnie kraj rozwija się dzięki turystyce, rolnictwu i inwestycjom w sektorze energetycznym i telekomunikacyjnym, starając się łączyć tradycję z nowoczesnością.
ORIOŃSKI SKARBIEC MODLITWY
POWOŁANIA DO ZGROMADZEŃ ŚWIĘTEGO ALOJZEGO ORIONE
O Jezu, który w swojej nieskończonej miłości ku ludziom, rzekłeś kiedyś Apostołom: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało; proście tedy Pana żniwa, aby wysłał robotników na żniwo swoje” (por. Mt 9,37), oto my pokornie błagamy, abyś raczył przyjąć do swego serca tę oto prośbę i przedstawił ją swojemu Ojcu Niebieskiemu, żeby zesłał powołania dla Małego Dzieła. Wzbudź ofiarne dusze gotowe do pracy i poświęcenia, aby rozszerzać wśród warstw pracujących i ubogich znajomość i miłość ku Tobie, ku Kościołowi i papieżowi. Dziewico Niepokalana, Matko Boskiej Opatrzności, wesprzyj naszą prośbę u swego Syna Jezusa. Święci nasi patronowie, wstawcie się za nami. Amen
WSPOMINAMY W MODLITWIE
Stephanus III, Calcografia in Giovanni Battista Cavalieri, 1580, CC0 1.0
Stefan II, Rzymianin, syn Konstantyna, objął tron papieski 26 marca 752 roku i sprawował go do swojej śmierci 26 kwietnia 757. Wraz z bratem Pawłem został diakonem za pontyfikatu Zachariasza. Tradycja wskazuje na jego przynależność do rodu Orsinich, jednak brak współczesnych źródeł potwierdzających te informacje. Jego pontyfikat przypadł na trudny okres dla Rzymu, zagrożonego przez Longobardów pod wodzą Aistulfa. Po nieudanych próbach negocjacji ze władcą i cesarzem Bizancjum Stefan podjął historyczny krok – przeszedł Alpy, aby zwrócić się o wsparcie do króla Franków, Pepina Małego. Pokutna procesja i osobiste błaganie papieża skłoniły Pepina do zobowiązania się do ochrony Rzymu i kilku okolicznych terytoriów, co stało się fundamentem Państwa Kościelnego. W zamian Stefan udzielił królowi i jego rodzinie namaszczenia oraz tytułu patricius romanorum, co umocniło związki papiestwa z frankijskimi władcami. Dzięki wsparciu Pepina Rzym odzyskał strategiczne miasta, w tym Rawennę, a papież poparł również objęcie tronu w Bolonii przez Dezyderiusza z Toskanii. Po śmierci Stefana jego następcą został brat, Paweł I.
896 – Bonifacy VI, papież.
Pope Boniface VI, Artaud de Montor, 1842, Public domain
Bonifacy VI, Rzymianin i syn biskupa Hadriana, objął Stolicę Piotrową 11 kwietnia 896 roku, a zmarł już 26 kwietnia tego samego roku. Przed wyborem na papieża był dwukrotnie suspendowany przez Jana VIII z powodu zarzutów niemoralności.
Jego elekcja nastąpiła bezpośrednio po śmierci papieża Formozusa i była wymuszona przez wzburzony, uzbrojony lud rzymski, który wyraził sprzeciw wobec nieobecnego cesarza Arnulfa i jego namiestnika Farolda. Papież zmarł na podagrę zaledwie dwa tygodnie po wyborze i został pochowany w portyku bazyliki św. Piotra.
1986 – Ofiary wybuchu reaktora w elektrowni atomowej w Czernobylu.
Blok reaktora kilka miesięcy po eksplozji, IAEA Imagebank, 1986, CC BY-SA 2.0
W nocy z 25 na 26 kwietnia 1986 roku w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej doszło do najpoważniejszej katastrofy w historii energetyki jądrowej. W reaktorze nr 4 bloku energetycznego nastąpiło przegrzanie rdzenia, które doprowadziło do wybuchu pary wodnej i wodoru, pożaru oraz rozprzestrzenienia się radioaktywnych substancji. Skażeniu uległ obszar od 125 000 do 146 000 km² na pograniczu Ukrainy, Białorusi i Rosji, a chmura radioaktywna dotarła do większości krajów Europy. W wyniku tego ewakuowano i przesiedlono ponad 350 000 osób. Przyczyną katastrofy były zarówno wady konstrukcyjne reaktora RBMK-1000, jak i błędy proceduralne personelu oraz brak niezależnego nadzoru bezpieczeństwa. Eksperyment przeprowadzany w reaktorze przy wyłączonych systemach kontrolnych doprowadził do nagłego wzrostu mocy, a próba awaryjnego zatrzymania reaktora (procedura AZ-5) pogorszyła sytuację, wywołując dwie eksplozje i pożar grafitu, który trwał dziewięć dni. Pierwsza pomoc przybyła szybko, ale strażacy nie byli świadomi zagrożenia promieniowaniem, co spowodowało wysoką śmiertelność wśród ratowników. Likwidacja skutków katastrofy obejmowała m.in. zasypywanie reaktora tysiącami ton piasku, gliny i ołowiu oraz budowę betonowego sarkofagu. Skażeniu uległy miasta i wsie w promieniu 30 km, w tym Prypeć, skąd ewakuowano 50 tys. mieszkańców. Według raportów, bezpośrednio w wyniku napromieniowania zginęło 28 pracowników i ratowników, a dalsze ofiary śmiertelne i zachorowania, w tym nowotwory tarczycy, dotknęły setki tysięcy ludzi.
ZMARLI Z RODZINY ORIOŃSKIEJ
1989 – Ks. Antoni Miś FDP (1909-1989)
Ks. Antoni Miś urodził się 22 grudnia 1909 r. we wsi Borek- -Wielopole koło Dąbrowy Tarnowskiej. Był synem Józefa i Anny. Miał czterech braci. Ochrzczony został cztery dni po narodzinach w kościele pw. Oczyszczenia NMP w Odporyszowie.
Bierzmowanie przyjął 8 września 1923 r. z rąk bp. Leona Wałęgi. W latach 1916-1920 zaliczył trzy klasy szkoły powszechnej w Wielopolu. Klasę czwartą ukończył w Dąbrowie Tarnowskiej. W latach 1920-1929 był uczniem gimnazjum w Dąbrowie Tarnowskiej. Egzaminy maturalne zdał 19 kwietnia 1929 r. Idąc za głosem powołania, Antoni w 1929 r. wstąpił do wyższego seminarium duchownego w Tarnowie.
Studiował filozofię – niestety, tylko pół roku, ponieważ choroba płuc nie pozwoliła mu na kontynuowanie nauki. Z tego też powodu musiał opuścić seminarium. Przez rok pozostał w domu rodzinnym. Jesienią 1931 r. złożył podanie o przyjęcie do Zgromadzenia Księży Orionistów w Zduńskiej Woli i został przyjęty mimo przebytej choroby, która zresztą na nowo wróciła w 1932 r., tuż przed rozpoczęciem nowicjatu. Ks. Błażej Marabotto pozwolił jednak Antoniemu razem z czternastoma innymi kandydatami rozpocząć w roku szkolnym 1932/1933 nowicjat.
14 października 1933 r. na ręce ks. Marabotto kl. Miś złożył pierwsze śluby zakonne, a w 1938 r. już we Włoszech śluby wieczyste. W latach 1933-1935 studiował filozofię oraz odbył tyrocynium, w czasie którego uczył młodszych współbraci języka łacińskiego i greckiego. W 1935 r. Antoni wyjechał w grupie czterech kleryków do Włoch na dalsze studia. W ojczyźnie ks. Orione przebywał 11 lat.
W 1936 r. razem z kl. Kazimierzem Królem zostali wysłani na studia na Uniwersytet Gregoriański. Tam kl. Miś uczył się trzy lata. Nie dokończył nauki, gdyż został odwołany przez Założyciela. Ostatni kurs teologii ukończył w Tortonie i tam też wyświęcono go na kapłana 21 lipca 1940 r. W tym roku został też zaszczycony przez ks. Orione wyjazdem wraz z nim do Genui, gdzie miał być poświęcony obraz Matki Bożej Częstochowskiej, który ks. Orione otrzymał w podarunku od Ambasady Rzeczpospolitej Polskiej we Włoszech.
Po święceniach ks. Antoni pracował we Włoszech: w Tortonie jako wychowawca kleryków oblatów ze zgromadzenia diecezjalnego prowadzącego życie wspólne, później jako spowiednik aspirantów w oriońskim gimnazjum w Buccinigo. 9 marca 1946 r. szef duszpasterstwa 2 Korpusu Wojska Polskiego udzielił mu jurysdykcji do słuchania spowiedzi polskich żołnierzy i ludności cywilnej.
Do kraju ks. Miś powrócił jesienią 1946 r. Tu przez 16 lat był mistrzem nowicjatu w Zduńskiej Woli, Izbicy Kujawskiej i Aninie. Ponadto pełnił funkcję radcy prowincjalnego, wiceprowincjała i prowincjała przez dwie kadencje (1958-1964). Często odwiedzał wspólnoty zakonne. Czuł, że to jest jego obowiązek jako przełożonego. Nie były to wizyty kurtuazyjne, ale podyktowane braterskim uczuciem.
Ks. Antoni przez kilka kadencji wypełniał także w różnych naszych domach posługę przełożonego: w Zduńskiej Woli, Aninie, Kaliszu i w Warszawie przy ul. Barskiej. Po kadencji przełożonego i mistrza nowicjatu w Aninie w latach 1981-1983 osiadł w domu prowincjalnym. Innych obowiązków poza kapłańskimi już nie miał. Mówił: „Księża nie mają czasu na spoczynek i nie są rezydentami. Oni zawsze coś robią właśnie jako kapłani”.
Na początku 1989 r. ks. Miś został przyjęty do szpitala przy ul. Goszczyńskiego w Warszawie. W chorobie i cierpieniu budował wszystkich swoją postawą. Zmarł 26 kwietnia 1989 r., mając za sobą 79 lat życia, 55 lat profesji zakonnej i 48 lat kapłaństwa. Pogrzeb miał trzy etapy. Pierwszy w Warszawie, drugi – w Izbicy Kujawskiej i ostatni w Zduńskiej Woli. Ks. Antoni Miś został pochowany jako ostatni w grobowcu zakonnym na cmentarzu w Zduńskiej Woli przy ul. Łaskiej.
C i e k a w o s t k i
◆ Po uroczystości poświęcenia obrazu Matki Bożej Częstochowskiej w Genui 1 lutego 1940 r. podczas obiadu ks. Orione powiedział wprost do kl. Antoniego Misia: „Wiesz, tego nie mówię, żeby mówić. Ja naprawdę kocham Polskę i może nawet bardziej niż Italię – nie w tym sensie, żebym nie kochał swojej ojczyzny, ale Italia była zawsze wrogo nastawiona do papieża, natomiast Polska nigdy”.
◆ Ks. Miś pragnął opuścić ten świat z błogosławieństwem przełożonego prowincjalnego. Tymczasem ks. Stanisław Pawlina głosił rekolekcje wielkopostne w Australii. Jednakże pierwszym możliwym lotem przybył do Warszawy i za wyjątkowym pozwoleniem lekarza bez zwłoki złożył wizytę ks. Antoniemu.
2011 – Siostra Maria Felicyta – Natalia Biesiada PSMC (1929–2011) – urodzona w Wola Łagowska, zmarła w Otwocku mając 82 lata życia i 55 lat profesji zakonnej.
MĘCZENNICY I PRZEŚLADOWANI
1940 – Stanisław Kubista (1898-1940) – polski werbista, męczennik, błogosławiony.
Tablica pamiątkowa dedykowana bł. o. Stanisławowi Kubiście w Katowicach-Panewnikach (fragment), Abraham, 2023, CC BY-SA 4.0
Stanisław Kubista urodził się 27 września 1898 roku w Kostuchnie, dziś dzielnicy Katowic, w rodzinie robotnika leśnego. Po ukończeniu szkoły powszechnej w 1912 roku rozpoczął naukę w Niższym Seminarium Werbistów w Nysie, a w czasie I wojny światowej służył jako radiotelegrafista na froncie francuskim. Po powrocie na Śląsk kontynuował edukację i w 1920 roku wstąpił do nowicjatu w St. Gabriel w Austrii, składając śluby zakonne i ostatecznie przyjmując święcenia kapłańskie w 1927 roku. Po święceniach o. Kubista pracował w Górnej Grupie, pełniąc funkcje ekonomiczne, redakcyjne i edukacyjne. Był dyrektorem wydawnictwa i redaktorem czasopism werbistowskich, a także cenionym spowiednikiem. Współorganizował drukarnię i Muzeum Etnograficzne, angażując się w działalność wydawniczą i kulturalną, publikując opowiadania, dramaty misyjne oraz rysunki ilustrujące własne teksty. Po wybuchu II wojny światowej został internowany przez niemieckie władze okupacyjne, a następnie przewieziony do obozu w Sachsenhausen. Skrajnie wycieńczony, został zamordowany 26 kwietnia 1940 roku przez blokowego obozowego. Po śmierci został beatyfikowany przez papieża Jana Pawła II 13 czerwca 1999 roku jako jeden z 108 polskich męczenników. W Kostuchnie w 2000 roku wzniesiono ku jego czci pomnik, a wspomnienie liturgiczne przypada 12 czerwca.
1940 – Aleksandra Kujałowicz (1909-1940) – polska nauczycielka, uczestniczka konspiracji niepodległościowej.
Pomnik przy mogile zbiorowej, w której pochowano Aleksandrę Kujałowicz i 12 innych członków Tymczasowej Rady Ziemi Suwalskiej, Michał Winiarski, 2012, CC BY-SA 3.0 PL
Aleksandra Kujałowicz jedna z pierwszych uczestniczek konspiracji na Suwalszczyźnie w początkowym okresie II wojny światowej. Urodziła się 7 sierpnia 1909 roku w Poddubówku koło Suwałk w rodzinie Pawła Kujałowicza i Łucji z domu Banaszewskiej. Po ukończeniu szkoły powszechnej kształciła się w Państwowej Preparandzie Nauczycielskiej, a następnie w Seminarium Nauczycielskim w Suwałkach, które ukończyła w 1932 roku. Pracowała jako nauczycielka w kilku miejscowościach regionu, m.in. w Lizdejkach, Bakałarzewie i Janówce. Była osobą aktywną społecznie – angażowała się w działalność Polskiego Związku Zachodniego oraz inicjatywy lokalne. Po wybuchu II wojny światowej włączyła się w działalność podziemną. Przyjęła pseudonim „Oleńka” i dołączyła do grupy konspiracyjnej tworzonej przez kpt. Stanisława Bielickiego, która przyjęła nazwę Tymczasowej Rady Ziemi Suwalskiej. Organizacja ta zajmowała się budowaniem siatki konspiracyjnej, zbieraniem informacji o wojskach niemieckich, kolportażem ulotek oraz zdobywaniem broni. Planowano również akcje dywersyjne, w tym zamach na kino przeznaczone wyłącznie dla Niemców. Działalność grupy została jednak zdekonspirowana. Aleksandra Kujałowicz została aresztowana przez gestapo 16 listopada 1939 roku wraz z innymi członkami organizacji. Po brutalnym śledztwie sąd doraźny w Tylży skazał wszystkich na karę śmierci. 26 kwietnia 1940 roku została rozstrzelana wraz z towarzyszami w lesie niedaleko wsi Szwajcaria pod Suwałkami. Spoczywa w zbiorowej mogile w miejscu egzekucji, gdzie po wojnie wzniesiono pomnik upamiętniający konspiratorów. Jej imię nosi dziś Szkoła Podstawowa nr 6 w Suwałkach, która pielęgnuje pamięć o swojej patronce.
1943– W nocy z 26 na 27 kwietnia rotmistrzWitold Pileckiwraz z dwoma współwięźniami uciekł z obozuAuschwitz.
1944 – Róża Marczewska (1910-1944) – polska łączniczka, członkini SZP–ZWZ–AK.
Róża Elżbieta Marczewska polska malarka i działaczka konspiracyjna, łączniczka struktur podziemnych SZP–ZWZ–AK. Urodziła się 21 lutego 1910 roku w Baku w rodzinie inżyniera Witolda Marczewskiego i jego żony Róży. W młodości zamieszkała w Milanówku. Po zdaniu matury w 1928 roku rozpoczęła studia na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, rozwijając talent malarski i współpracując ze środowiskiem artystycznym skupionym wokół grupy „Bractwo św. Łukasza”.
Po wybuchu II wojny światowej zaangażowała się w działalność konspiracyjną. Od jesieni 1939 roku działała w strukturach podziemnych, pełniąc ważną funkcję w systemie łączności Komendy Głównej. Była jedną z osób organizujących kontakty pomiędzy kierownictwem konspiracji, kurierami oraz pionem technicznym komórki łączności zagranicznej „Zagroda”. W 1940 roku uczestniczyła w próbie stworzenia trasy kurierskiej prowadzącej przez Szwecję na Zachód, która miała umożliwić kontakt z sojusznikami. Mimo że przedsięwzięcie zakończyło się niepowodzeniem i doprowadziło do licznych aresztowań, Marczewska kontynuowała działalność pod konspiracyjnym nazwiskiem Anna Garczyńska, utrzymując łączność między „cichociemnymi” a dowództwem Armii Krajowej. W jej mieszkaniu funkcjonowała także radiostacja. Została aresztowana 6 marca 1944 roku w wyniku zdrady konfidenta gestapo. Osadzona na Pawiaku, była brutalnie przesłuchiwana w siedzibie gestapo przy al. Szucha. Pomimo tortur zdołała przekazać informację o zdrajcy. Nierozpracowana przez śledczych została rozstrzelana 26 kwietnia 1944 roku w ruinach warszawskiego getta pod przybranym nazwiskiem. Za swoją działalność została odznaczona m.in. Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami oraz pośmiertnie Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari.
Opracował: ks. Grzegorz Sikorski FDP