KALENDARZ LITURGICZNY
Wspomnienie dowolne –Święta Zyta, dziewica
Sainte Zite, Arnould de Vuez, 1696, GNU Free Documentation License, CC BY-SA 3.0
Święta Zyta urodziła się około 1218 roku w ubogiej rodzinie wiejskiej w okolicach miasta Lucca. Rodzice nie mogli przekazać dzieciom majątku, ale wychowali je w głębokiej wierze. Z powodu trudnej sytuacji materialnej już jako dwunastoletnia dziewczynka podjęła służbę w domu zamożnej rodziny Fatinellich. Praca była ciężka, a wymagania gospodarzy duże, jednak Zyta wykonywała wszystkie obowiązki z niezwykłą cierpliwością i oddaniem. Jej misją życiową było służenie Bogu poprzez pokorną i wierną służbę ludziom, nawet w najprostszych codziennych zadaniach. Dom swoich pracodawców traktowała jak dom Świętej Rodziny – w panu widziała św. Józefa, w pani domu Najświętszą Maryję, a w dzieciach samego Jezusa. Dlatego każdy trud ofiarowywała Bogu. Codziennie przed świtem udawała się do kościoła Basilica di San Frediano, aby uczestniczyć we Mszy świętej i przyjąć Komunię. Z biegiem lat jej dobroć i sumienność zdobyły zaufanie domowników, którzy powierzyli jej zarządzanie domem i opiekę nad służbą. Choć początkowo budziło to zazdrość innych, Zyta potrafiła zjednać ich łagodnością i gotowością do pomocy. Prowadziła życie bardzo surowe – często pościła, spała na ziemi i chodziła boso. Jednocześnie była wrażliwa na potrzeby ubogich, którym rozdawała swoje oszczędności i jedzenie. Według przekazów Bóg potwierdzał jej miłosierdzie licznymi cudami. Zmarła 27 kwietnia 1272 roku po ponad czterdziestu latach służby w tym samym domu. Już w chwili pogrzebu mieszkańcy uważali ją za świętą. Do chwały ołtarzy została wyniesiona w 1696 roku przez Innocenty XII. W XX wieku Pius XI ogłosił ją patronką miasta Lucca oraz osób pracujących w służbie domowej. W ikonografii przedstawia się ją z chlebem, dzbanem lub kluczami – znakami jej dobroci i troski o potrzebujących.
Wspomnienie dowolne – Błogosławiony Aszard, biskup
Błogosławiony Aszard urodził się prawdopodobnie około 1100 roku w Anglii. W młodości zdobywał wykształcenie we Francji, gdzie związał swoje życie z życiem zakonnym, wstępując do słynnego opactwa Opactwo św. Wiktora w Paryżu. Wspólnota ta była w XII wieku ważnym ośrodkiem życia duchowego i nauk teologicznych. Po śmierci pierwszego opata, Gilduin, w 1155 roku Aszard został wybrany jego następcą i przez sześć lat kierował rozwijającym się opactwem, troszcząc się o formację duchową zakonników oraz rozwój studiów teologicznych. Misją życiową Aszarda było łączenie głębokiej refleksji teologicznej z odpowiedzialną służbą Kościołowi jako pasterz swoich wiernych. Jego autorytet duchowy sprawił, że kanonicy katedralni w Séez wybrali go w 1157 roku na biskupa. Wybór potwierdził papież Hadrian IV, choć na skutek sprzeciwu króla Henryk II sakrę biskupią przyjął dopiero w 1161 roku. Z czasem stosunki z monarchą uległy poprawie; Aszard został nawet ojcem chrzestnym córki króla, Eleanory. Jako biskup troszczył się o rozwój życia zakonnego i duchowego w swojej diecezji. Szczególną opieką otaczał opactwo norbertanów w Opactwo La Lucerne. Uczestniczył także w ważnych wydarzeniach kościelnych, między innymi w uroczystym przeniesieniu relikwii Edwarda Wyznawcy do opactwa Westminster Abbey w 1163 roku. Zmarł 29 marca 1171 roku i został pochowany w opactwie La Lucerne. Pozostawił po sobie fragmenty traktatu teologicznego o tajemnicy Trójcy Świętej oraz zbiór piętnastu kazań, które świadczą o jego głębokiej wiedzy i duchowej mądrości.
Wspomnienie dowolne – Święty Józef Moscati
Święty Józef Moscati urodził się 25 lipca 1880 roku w Benewencie jako jedno z dziewięciorga dzieci w religijnej rodzinie. Wkrótce wraz z bliskimi przeniósł się do Neapolu, gdzie dorastał, zdobywał wykształcenie i odkrywał swoje powołanie. Impulsem do wyboru drogi medycyny była choroba jego brata, która uświadomiła mu, jak wielką wartość ma troska o cierpiącego człowieka. Studia medyczne ukończył w 1903 roku, rozpoczynając jednocześnie działalność naukową i praktykę lekarską. Misją życiową Józefa Moscatiego było służenie Bogu poprzez leczenie chorych oraz troskę o całego człowieka – zarówno jego ciało, jak i duszę. Jako lekarz w szpitalu w Neapolu zasłynął z niezwykłego oddania pacjentom. Podczas erupcji Wezuwiusz w 1906 roku z narażeniem życia kierował ewakuacją szpitala w Torre del Greco, ratując wszystkich przebywających tam chorych. W czasie epidemii cholery w 1911 roku prowadził badania nad przyczynami choroby i wskazywał środki zapobiegawcze, które pomogły ograniczyć jej rozprzestrzenianie się. Równocześnie rozwijał karierę naukową jako wykładowca i badacz fizjologii człowieka. Interesował się nowymi metodami leczenia, między innymi zastosowaniem insuliny w terapii cukrzycy. Mimo licznych obowiązków zawsze znajdował czas dla potrzebujących. Wielu ubogich przyjmował bez wynagrodzenia, a niekiedy sam wspierał ich finansowo. W rozmowach z pacjentami zachęcał do modlitwy, rachunku sumienia i korzystania z sakramentów, wierząc, że prawdziwe uzdrowienie obejmuje całego człowieka. Zmarł nagle 12 kwietnia 1927 roku w swoim gabinecie po dniu pracy i modlitwy. Pamięć o jego dobroci szybko rozprzestrzeniła się wśród mieszkańców Neapolu, zwłaszcza najuboższych. Beatyfikował go w 1975 roku Paweł VI, a kanonizował w 1987 roku Jan Paweł II.
KALENDARZ OPATRZNOŚCI BOŻEJ
1994 – Republika Południowej Afryki – Dzień Wolności
Republika Południowej Afryki (ang. SouthAfrica) jest państwem położonym na południowym krańcu kontynentu afrykańskiego, nad Oceanem Atlantyckim i Oceanem Indyjskim. Zajmuje obszar ponad 1,2 mln km² i liczy ok. 57 mln mieszkańców.
Port w Kapsztadzie, SkyPixels, 2014, CC BY-SA 4.0
Kraj ma wyjątkowy system trzech stolic: Pretoria (władza wykonawcza), Kapsztad (parlament) oraz Bloemfontein (sądownictwo), natomiast największym miastem jest Johannesburg. Historia kraju sięga czasów prehistorycznych, gdy tereny te zamieszkiwali Buszmeni i Khoikhoi. W XVII wieku powstała tu kolonia holenderska przy Przylądek Dobrej Nadziei, a w XIX wieku obszar przejęła Wielka Brytania. Po wojnach burskich powstał w 1910 roku Związek Południowej Afryki – dominion brytyjski. W 1961 roku proklamowano republikę. W drugiej połowie XX wieku państwo było znane z polityki segregacji rasowej – apartheidu. Została ona zniesiona na początku lat 90., a w 1994 roku odbyły się pierwsze wolne wybory, w których prezydentem został Nelson Mandela.
Zulusi w Południowej Afryce, FC Georgio, 2005, CC BY 1.0
Społeczeństwo RPA jest bardzo zróżnicowane etnicznie i kulturowo. Około 79–80% mieszkańców stanowią czarni Afrykanie, około 9% tzw. koloredzi, a blisko 9% biali. W kraju obowiązuje aż 11 języków urzędowych, m.in. angielski, afrikaans, zulu czy xhosa. Pod względem religijnym dominują chrześcijanie – około 78% ludności. Katolicy stanowią ok. 6–7%, zielonoświątkowcy 15%, a niezależne Kościoły afrykańskie ponad 25%. Około 10% mieszkańców wyznaje inne religie (m.in. tradycyjne religie plemienne, islam czy hinduizm), a około 11% nie deklaruje przynależności religijnej. Kościół katolicki pojawił się w tym regionie wraz z pierwszymi misjonarzami portugalskimi w XV i XVI wieku, a jego rozwój nastąpił szczególnie w XIX wieku dzięki działalności zgromadzeń misyjnych. Obecnie w kraju istnieje około 25 diecezji i archidiecezji. Do najważniejszych miejsc kultu należą sanktuarium Matki Bożej w Ngome, związane z objawieniami Maryi, oraz liczne ośrodki pielgrzymkowe w regionach KwaZulu-Natal i Gauteng. Mimo stosunkowo rozwiniętej gospodarki kraj zmaga się z wieloma problemami społecznymi: wysokim bezrobociem, ogromnymi nierównościami majątkowymi, przestępczością oraz epidemią HIV/AIDS. Najważniejszym świętem państwowym jest Dzień Wolności, obchodzony 27 kwietnia. Upamiętnia on pierwsze demokratyczne wybory z 1994 roku oraz ostateczne zakończenie systemu apartheidu i narodziny nowej, wolnej Republiki Południowej Afryki.
1961 – Sierra Leona – Dzień Niepodległości
Sierra Leone to państwo położone w zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, graniczące z Gwineą i Liberią. Nazwa kraju, oznaczająca „Góry Lwie”, została nadana w 1462 r. przez portugalskiego żeglarza Pedro de Sintra, który dotarł do tutejszego wybrzeża. Wcześniej tereny te zamieszkiwały liczne ludy Afryki Zachodniej, m.in. Mende i Temne. W XVIII w. Brytyjczycy utworzyli tu osadę dla wyzwolonych niewolników – Freetown.
Siedziba Sądu Najwyższego we Freetown, Brian Harrington Spier, 1984, CC BY-SA 2.0
W 1808 r. kraj stał się kolonią brytyjską, a w 1896 r. ustanowiono także protektorat obejmujący interior. Niepodległość ogłoszono 27 kwietnia 1961 r., a pierwszym premierem został Milton Margai. W 1971 r. proklamowano republikę. Najtragiczniejszym wydarzeniem w najnowszej historii była wojna domowa w latach 1991–2002, wywołana walką o władzę i kontrolę nad bogatymi złożami diamentów. Konflikt pochłonął około 100 tys. ofiar i doprowadził do ogromnych zniszczeń gospodarczych. Po zakończeniu wojny sytuacja polityczna stopniowo się stabilizuje, choć kraj nadal należy do najuboższych na świecie. Sierra Leone liczy kilka milionów mieszkańców należących do około 20 grup etnicznych. Najliczniejsze są ludy Mende i Temne, a językiem urzędowym pozostaje angielski, choć powszechnie używany jest także język krio. Pod względem religijnym dominują muzułmanie (ok. 78%), natomiast chrześcijanie stanowią ok. 20,9%, w tym katolicy ok. 7,1%. Niewielka część ludności praktykuje tradycyjne religie plemienne. Chrześcijaństwo pojawiło się tu wraz z europejskimi misjonarzami i osadnikami w XVIII i XIX w., zwłaszcza wśród wyzwolonych niewolników osiedlanych w Freetown. Kościół katolicki rozwijał się głównie dzięki misjonarzom z Europy, którzy zakładali pierwsze parafie, szkoły i ośrodki medyczne. Obecnie w kraju istnieje jedna archidiecezja i dwie diecezje: archidiecezja Freetown oraz diecezje Bo i Kenema. Do ważniejszych miejsc kultu należą sanktuaria maryjne w Freetown i Bo, będące ośrodkami pielgrzymkowymi dla katolików. Gospodarka kraju opiera się głównie na wydobyciu diamentów oraz rolnictwie i rybołówstwie. Do głównych problemów współczesnych należą ubóstwo, słabo rozwinięta infrastruktura, choroby tropikalne (np. malaria) oraz wysoka śmiertelność matek i dzieci. Najważniejszym świętem państwowym jest Dzień Niepodległości obchodzony 27 kwietnia, upamiętniający ogłoszenie niezależności od Wielkiej Brytanii w 1961 r. Jest to dzień uroczystości państwowych, parad i wydarzeń patriotycznych, przypominających mieszkańcom o narodzinach suwerennego państwa.
1960 Togo – Dzień Niepodległości
Togo (Republika Togijska) to niewielkie państwo w zachodniej Afryce, położone nad Zatoką Gwinejską. Graniczy z Ghana, Benin oraz Burkina Faso. Kraj należy do Unia Afrykańska i ECOWAS. Stolicą państwa jest Lomé. Historia Togo sięga średniowiecza, gdy między XII a XIV wiekiem osiedlały się tu ludy pochodzące z regionu Nigru. W 1471 roku wybrzeże odkryli portugalscy żeglarze, a w kolejnych stuleciach obszar ten stał się częścią tzw. „wybrzeża niewolniczego”. Pod koniec XIX wieku powstała kolonia niemiecka Togoland. Po wybuchu I wojna światowa teren zajęły wojska brytyjskie i francuskie, a w 1922 roku kolonię podzielono między oba państwa. Część brytyjska została później włączona do Ghany, natomiast część francuska ogłosiła niepodległość 27 kwietnia 1960 roku. Pierwszym prezydentem został Sylvanus Olympio, który jednak dwa lata później zginął w zamachu stanu. W 1967 władzę przejął generał Gnassingbé Eyadéma, rządzący krajem przez kilkadziesiąt lat w systemie autorytarnym. Po jego śmierci w 2005 roku prezydentem został jego syn Faure Gnassingbé.
Muzycy Ewe w wiosce Kouma-Konda, w pobliżu Kpalime, David Stanley, 2015, CC BY 2.0
Togo liczy obecnie ponad 8 milionów mieszkańców i charakteryzuje się bardzo młodą strukturą demograficzną. Najliczniejsze grupy etniczne to Ewe, Kabije i Waci. W strukturze religijnej dominują chrześcijanie (ok. 47,9%), w tym katolicy stanowią ok. 26,8%. Około 32,9% mieszkańców praktykuje tradycyjne religie afrykańskie, a około 18,5% to muzułmanie sunnici. Kościół katolicki rozwija się w Togo od końca XIX wieku dzięki działalności europejskich misjonarzy. Pierwszymi byli misjonarze z Towarzystwa Misji Afrykańskich. Z czasem powstały struktury kościelne obejmujące obecnie kilka diecezji skupionych wokół archidiecezji w Lomé. Do ważniejszych miejsc kultu należą sanktuaria maryjne, zwłaszcza w Togoville – historycznym ośrodku chrześcijaństwa w kraju. Gospodarka Togo należy do najsłabiej rozwiniętych na świecie. Podstawą utrzymania jest rolnictwo (uprawa manioku, kukurydzy czy ryżu), a ważnym surowcem eksportowym są fosforyty. Kraj zmaga się z ubóstwem, słabo rozwiniętą infrastrukturą oraz problemami politycznymi i społecznymi. Najważniejszym świętem państwowym jest 27 kwietnia – Dzień Niepodległości, upamiętniający ogłoszenie suwerenności w 1960 roku i zakończenie francuskiej administracji kolonialnej. Dla mieszkańców jest to symbol narodowej tożsamości oraz początek samodzielnej historii państwa.
2014 – Papież Franciszek na placu św. Piotra w Watykanie dokonał kanonizacji papieżyJana XXIII oraz Jana Pawła II.
Kanonizacja Jana XXIII i Jana Pawła II, Jeffrey Bruno, 2014, CC BY-SA 2.0
ORIOŃSKI SKARBIEC MODLITWY
POWOŁANIA DO ZGROMADZEŃ ŚWIĘTEGO ALOJZEGO ORIONE
O Jezu, który w swojej nieskończonej miłości ku ludziom, rzekłeś kiedyś Apostołom: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało; proście tedy Pana żniwa, aby wysłał robotników na żniwo swoje” (por. Mt 9,37), oto my pokornie błagamy, abyś raczył przyjąć do swego serca tę oto prośbę i przedstawił ją swojemu Ojcu Niebieskiemu, żeby zesłał powołania dla Małego Dzieła. Wzbudź ofiarne dusze gotowe do pracy i poświęcenia, aby rozszerzać wśród warstw pracujących i ubogich znajomość i miłość ku Tobie, ku Kościołowi i papieżowi. Dziewico Niepokalana, Matko Boskiej Opatrzności, wesprzyj naszą prośbę u swego Syna Jezusa. Święci nasi patronowie, wstawcie się za nami. Amen
SOLENIZANCI
Ks. Teofil Górny FDP – 85 lat życia, 58 lat życia zakonnego, 52 lata kapłaństwa.
WSPOMINAMY W MODLITWIE
1605–Leon XI (1535-1605) – papież.
Leo XI, Pope, artysta anonimowy, 1622, Public domain
Leon XI, właściwie Alessandro Ottaviano de’ Medici, urodził się 2 czerwca 1535 roku we Florencji w bocznej linii słynnego rodu Medyceuszy. Jego matką była Francesca Salviati, spokrewniona z papieżem Leonem X. Młody Alessandro otrzymał staranne domowe wykształcenie pod kierunkiem dominikanina Vincenza Ercolana. Choć od młodości skłaniał się ku życiu duchownemu, początkowo sprzeciwiała się temu jego matka, pragnąc zachować jedynego męskiego potomka rodu. Z tego powodu wysłano go na dwór wielkiego księcia Toskanii, Kosma I Medyceusz, gdzie został m.in. rycerzem Zakonu św. Stefana. Podczas pobytu w Rzymie w 1560 roku poznał i zaprzyjaźnił się z Filip Neri, który – według przekazów – miał przepowiedzieć mu przyszły wybór na papieża oraz bardzo krótki pontyfikat. Po śmierci matki Alessandro mógł wreszcie wstąpić na drogę kapłaństwa i 22 lipca 1567 roku przyjął święcenia. W kolejnych latach szybko awansował w strukturach Kościoła: w 1573 został biskupem Pistoi, rok później arcybiskupem Florencji, a w 1583 papież Klemens VIII mianował go kardynałem. W latach 1596–1598 pełnił ważną misję dyplomatyczną we Francji jako legat papieski. Działał tam na rzecz wzmocnienia środowiska katolickiego i ograniczenia wpływów hugenotów. Po powrocie do Rzymu został prefektem Kongregacji ds. Biskupów i Zakonników i uczestniczył w kilku konklawe przełomu XVI i XVII wieku. 1 kwietnia 1605 roku kardynałowie wybrali go papieżem. Przyjął imię Leon XI, nawiązując do swojego słynnego krewnego. Jego pontyfikat trwał jednak zaledwie 27 dni – jeden z najkrótszych w historii Kościoła. W tym krótkim czasie zdążył wprowadzić drobne zmiany w procedurze wyboru papieża oraz znieść część podatków w Państwie Kościelnym, czym zyskał sympatię mieszkańców Rzymu. Planował również wesprzeć finansowo cesarza Rudolfa II Habsburga w walce z Imperium Osmańskim. Zmarł 27 kwietnia 1605 roku w Rzym na skutek choroby wywołanej przeziębieniem. Został pochowany w Bazylika Świętego Piotra. Krótkość jego pontyfikatu sprawiła, że w historii zapisał się jako „papież jednego miesiąca”.
MĘCZENNICY I PRZEŚLADOWANI
1940 – Karol Stanisław Szymański (1895-1940) – polski psychiatra, podporucznik.
Ppor Karol Szymanski, Maciej Matthew Szymanski, 2012, CC BY 3.0
Karol Stanisław Szymański był polskim lekarzem psychiatrą, doktorem medycyny oraz oficerem Wojska Polskiego, który zginął jako jedna z ofiar Zbrodnia katyńska. Urodził się 1 lutego 1895 roku w Piotrków Trybunalski w rodzinie Karola i Julianny z Gawełczyków jako jedno z ośmiorga dzieci. Po ukończeniu miejscowego gimnazjum w 1913 roku rozpoczął studia medyczne w Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Kraków. W 1918 roku przerwał naukę i jako ochotnik wstąpił do Wojska Polskiego. W stopniu podporucznika służył jako lekarz w 26 Pułku Piechoty, a następnie pracował w kilku szpitalach wojskowych, m.in. w Łucku i Lwowie. Po zakończeniu służby powrócił do Krakowa, gdzie ukończył studia i w 1924 roku uzyskał stopień doktora wszech nauk lekarskich. Początkowo pracował w klinice neurologiczno-psychiatrycznej pod kierunkiem znanego lekarza, Jana Piltza, twórcy krakowskiej szkoły neurologicznej. Wkrótce poświęcił się praktyce lekarskiej w szpitalach psychiatrycznych. Najpierw pracował w Kochanówce pod Łodzią, a od 1925 roku kierował szpitalem dla psychicznie chorych w Warcie. W ciągu czternastu lat przekształcił niewielką placówkę w nowoczesny ośrodek opiekujący się niemal tysiącem pacjentów. Wprowadzał nowe metody leczenia i organizacji opieki psychiatrycznej, dzięki czemu szpital zyskał bardzo dobrą opinię w kraju. Za swoją działalność medyczną został w 1932 roku odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Latem 1939 roku ponownie powołano go do wojska. Pracował jako lekarz w szpitalach wojskowych w Łodzi i Lublinie. Po agresji Związku Sowieckiego na Polskę dostał się do niewoli i został osadzony w obozie jenieckim w Kozielsk. 27 kwietnia 1940 roku przewieziono go transportem do lasu katyńskiego i zamordowano przez funkcjonariuszy NKWD w Katyń. Po latach jego ofiara została oficjalnie upamiętniona – w 2007 roku awansowano go pośmiertnie do stopnia porucznika Wojska Polskiego.
1941 – Marian Batko (1901-1941) – polski pedagog.
Marian Batko urodził się 25 marca 1901 roku w Płaszowie w rodzinie robotniczej. W dzieciństwie przeniósł się z rodzicami do Kolbuszowa, gdzie rozpoczął edukację szkolną. Po ukończeniu gimnazjum w Mielcu w 1920 roku zdał maturę z wyróżnieniem. W tym samym roku jako ochotnik wstąpił do Wojska Polskiego i wziął udział w walkach podczas Wojna polsko-bolszewicka. Po zakończeniu służby wojskowej studiował na Wydziale Matematyczno-Fizycznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Po studiach poświęcił się pracy nauczycielskiej. Uczył w szkołach średnich w Kolbuszowej, Lubaczowie, Katowicach i Chorzowie, zdobywając opinię wymagającego, ale oddanego uczniom pedagoga. Po wybuchu II wojny światowej, ze względu na chorobę kręgosłupa, nie został zmobilizowany. Zamieszkał w Krakowie i włączył się w działalność tajnego nauczania, podtrzymując polską edukację mimo niemieckiej okupacji. 30 stycznia 1941 roku został aresztowany przez gestapo w drodze na lekcję i osadzony w więzieniu przy ul. Montelupich. W kwietniu 1941 roku trafił do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz-Birkenau, gdzie otrzymał numer obozowy 11795. 23 kwietnia 1941 roku podczas selekcji więźniów przeznaczonych na śmierć głodową w bunkrze bloku 11 znalazł się wśród skazanych. Według części relacji zgłosił się na miejsce młodszego współwięźnia, inne świadectwa mówią, że został wypchnięty z szeregu przez kapo. Niezależnie od okoliczności zmarł z wycieńczenia 27 kwietnia 1941 roku w podziemiach obozu. Pośmiertnie jego ofiara została uhonorowana – w 1972 roku przyznano mu Order Virtuti Militari.
Opracował: ks. Grzegorz Sikorski FDP