KALENDARZ LITURGICZNY
Wspomnienie dowolne –Błogosławiony Amadeusz IX Sabaudzki, książę
Amedeo IX, terzoduca di Savoia, Ferrero di Lavriano, 1701, Public domain
Błogosławiony Amadeusz IX Sabaudzki urodził się w 1435 r. w Thonon-les-Bains jako syn Ludwik I Sabaudzki oraz Anny z Lusignan, córki króla Cypru Jan II Cypryjski. Od młodości skłaniał się ku życiu duchownemu, jednak z posłuszeństwa wobec ojca przyjął obowiązki dynastyczne i poślubił Joannę, córkę Karol VII. Jako mąż i ojciec dziesięciorga dzieci – wśród nich bł. Ludwiki – łączył życie rodzinne z odpowiedzialnością za kraj.
Po objęciu władzy jako książę Sabaudii rządził sprawiedliwie i z troską o poddanych. Szczególną uwagę poświęcał ubogim, chorym i pokrzywdzonym. Choć od dzieciństwa cierpiał na epilepsję, starał się wywiązywać ze swych obowiązków. Gdy choroba uniemożliwiła mu dalsze sprawowanie rządów, w 1471 r. przekazał władzę małżonce i wycofał się z życia politycznego. Nie traktował tego jako porażki – przeciwnie, uznał, że Opatrzność daje mu więcej czasu na służbę najbardziej potrzebującym. Jego hojność i zaangażowanie sprawiły, że rodzinne strony zaczęto nazywać „rajem ubogich”.
Misją jego życia stało się ukazanie, że władza ma sens tylko wtedy, gdy jest służbą. Żył skromnie, pielęgnował modlitwę i życie sakramentalne, a w centrum stawiał miłość miłosierną. U kresu życia, 30 marca 1472 r., mając zaledwie 37 lat, pozostawił bliskim duchowy testament: by byli sprawiedliwi i kochali biednych, bo to przynosi pokój całemu krajowi. Spoczął w katedrze w Vercelli, gdzie do dziś znajdują się jego relikwie. Beatyfikowany w 1677 r. przez Innocenty XI, czczony jest jako patron panujących i rodzin.
Wspomnienie dowolne – Święty Leonard Murialdo, prezbiter
Święty Leonard Murialdo (1828–1900) był jednym z najwybitniejszych włoskich duszpasterzy społecznych XIX wieku, kapłanem całkowicie oddanym młodzieży robotniczej i ludziom ubogim. Urodził się 26 października 1828 roku w Turyn, w rodzinie szlacheckiej wywodzącej się z osady Murialdo, gdzie do dziś zachowały się ruiny dawnego zamku rodowego. Już jako dziecko został ochrzczony w kościele św. Dalmazzego i otrzymał kilka imion, co podkreślało religijny charakter domu rodzinnego. Kształcił się u pijarów w Savona, a następnie studiował filozofię i teologię w Turynie, uzyskując doktorat w 1850 roku. Rok później przyjął święcenia kapłańskie. Bardzo szybko skierował swoją posługę ku najuboższym dzielnicom miasta. Odwiedzał chorych, więźniów, młodocianych w domach poprawczych, wspierał ubogich i organizował pomoc materialną. Współpracował blisko ze św. Józef Cafasso oraz ze św. Jan Bosko, przejmując od nich wrażliwość na los młodzieży zagrożonej moralnie i społecznie.
Jego misją życiową stało się podniesienie duchowe i materialne młodych robotników. Kierując oratorium św. Alojzego, organizował szkoły wieczorowe, chóry i orkiestry, tworząc przestrzeń wychowania opartego na wierze i pracy. Towarzyszył Janowi Bosko i bł. Michał Rua w pielgrzymce do Rzymu, gdzie spotkali papieża Pius IX. W czasach zagrożenia Państwa Kościelnego przez wojska Giuseppe Garibaldi organizował pomoc materialną dla Stolicy Apostolskiej. Widząc trudną sytuację klasy robotniczej, podróżował po Francji, Niemczech i Anglii, by poznać katolicki ruch społeczny i przenieść jego idee na grunt włoski. W 1867 roku założył zgromadzenie józefitów, które miało służyć wychowaniu młodzieży i obronie nauczania Kościoła. Tworzył liczne stowarzyszenia katolickie i robotnicze, budując zręby nowoczesnego duszpasterstwa społecznego.
Zmarł 30 marca 1900 roku w Turynie, otoczony współbraćmi i wychowankami. Beatyfikował go w 1963 roku papież Paweł VI, który w 1970 roku ogłosił go świętym.
KALENDARZ OPATRZNOŚCI BOŻEJ
1853 – W oknie wystawowym lwowskiej apteki „Pod Złotą Gwiazdą” zapłonęła pierwsza lampa naftowa, skonstruowana przez farmaceutę Ignacego Łukasiewicza i blacharza Adama Bratkowskiego.
1867 – RosjasprzedałaStanom ZjednoczonymAlaskę za 7,2 mln dolarów (dzisiaj 108 mln dolarów).
ORIOŃSKI SKARBIEC MODLITWY
POWOŁANIA DO ZGROMADZEŃ ŚWIĘTEGO ALOJZEGO ORIONE
O Jezu, który w swojej nieskończonej miłości ku ludziom, rzekłeś kiedyś Apostołom: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało; proście tedy Pana żniwa, aby wysłał robotników na żniwo swoje” (por. Mt 9,37), oto my pokornie błagamy, abyś raczył przyjąć do swego serca tę oto prośbę i przedstawił ją swojemu Ojcu Niebieskiemu, żeby zesłał powołania dla Małego Dzieła. Wzbudź ofiarne dusze gotowe do pracy i poświęcenia, aby rozszerzać wśród warstw pracujących i ubogich znajomość i miłość ku Tobie, ku Kościołowi i papieżowi. Dziewico Niepokalana, Matko Boskiej Opatrzności, wesprzyj naszą prośbę u swego Syna Jezusa. Święci nasi patronowie, wstawcie się za nami. Amen
WSPOMINAMY W MODLITWIE
ZMARLI Z RODZINY ORIOŃSKIEJ
1997 – Siostra Maria Ignacja – Stefania Bylica PSMC (1919-1997) – urodzona w Międzybrodziu Bialskim, zmarła w Warszawie mając 78 lat życia i 49 lat profesji zakonnej.
MĘCZENNICY I PRZEŚLADOWANI
1940 – Józef Schulz (1884-1940) – polski duchowny katolicki.
Należał do grona kapłanów, którzy łączyli gorliwą posługę duszpasterską z wyraźnym zaangażowaniem społecznym. Urodzony w Kwasutach w Wielkopolsce, kształcił się w gimnazjum w Wągrowcu, a następnie w seminariach duchownych w Poznań i Gniezno. Święcenia kapłańskie przyjął w 1908 roku. Jako młody wikariusz w Ostrzeszów dał się poznać jako organizator inicjatyw opiekuńczych, zwłaszcza dla dzieci i młodzieży, tworząc m.in. ogródki dziecięce. W kolejnych latach pracował w Poznaniu, kierując strukturami Katolicki Związek Kobiet. W 1931 roku objął probostwo parafii farnej w Bydgoszcz. Jako dziekan i inspektor nauki religii szybko zdobył autorytet dzięki wrażliwości na potrzeby ubogich, bezrobotnych i młodzieży. Działał również w Polski Związek Zachodni, podkreślając znaczenie tożsamości narodowej. Po wybuchu II wojny światowej pozostał w mieście. Aresztowany 7 września 1939 roku, został wywieziony do obozów koncentracyjnych w Dachau, a następnie do Buchenwald. Tam, oskarżany bezpodstawnie i poddawany brutalnym torturom, nie utracił duchowej siły, wspierając współwięźniów. Zmarł 30 marca 1940 roku w obozowym bunkrze. Pamięć o nim trwa w Bydgoszczy – jego imię nosi jedna z ulic, a tablice pamiątkowe przy kościele farnym przypominają o kapłanie, który do końca pozostał wierny swojej misji.
1942 – Gabriel Dubiel (1880-1942) – polski pedagog, publicysta, działacz ruchu ludowego, polityk, poseł na Sejm RP, minister oświaty.
1942 – Jan Jęczmyk (1883-1942) – polski działacz społeczny, powstaniec śląski.
Był jednym z tych śląskich działaczy, którzy łączyli pracę społeczną z bezpośrednią walką o polskość regionu. Urodzony w Bojszowach w rodzinie o silnych tradycjach patriotycznych, już jako młody człowiek doświadczył trudów życia robotniczego – w wieku 16 lat rozpoczął pracę w kopalni „Giesche”, dziś znanej jako Kopalnia Węgla Kamiennego Wieczorek. Mimo braku formalnego wykształcenia rozwijał działalność oświatową, zakładając biblioteki Towarzystwa Czytelni Ludowych i organizując szkółki uczące dzieci języka polskiego oraz historii. W 1913 roku powołał do życia Towarzystwo Śpiewu „Jutrzenka”, umacniając lokalną kulturę narodową. Podczas I wojny światowej walczył w armii pruskiej, odnosząc ciężkie rany. W 1919 roku stanął na czele lokalnej struktury Polskiej Organizacji Wojskowej i odegrał znaczącą rolę w powstaniach śląskich. Dowodził akcją przeciwko Grenzschutzowi, a jego kompania walczyła także w rejonie Góra Świętej Anny. Po plebiscycie z 1921 roku aktywnie wspierał przyłączenie Śląska do Polski. W II Rzeczypospolitej, jako zwolennik obozu skupionego wokół Wojciech Korfanty, doświadczał szykan ze strony władz sanacyjnych, jednak nie zaprzestał pracy zawodowej i społecznej, utrzymując liczną rodzinę. Po wybuchu II wojny światowej znalazł się na niemieckiej liście osób przeznaczonych do likwidacji. Aresztowany i więziony, ostatecznie trafił do obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau, gdzie otrzymał numer 25548. Zginął 30 marca 1942 roku, rozstrzelany przez Niemców.
1942 – Dominik Kaczyński (1886-1942) – polski duchowny katolicki, męczennik,Sługa Boży.
Był kapłanem diecezji łódzkiej i męczennikiem II wojny światowej, dziś czczonym jako Sługa Boży. Urodził się w Wieruszów w rodzinie o głębokiej religijności. Po ukończeniu edukacji nauczycielskiej i gimnazjalnej wstąpił do warszawskiego seminarium duchownego. Święcenia kapłańskie przyjął 23 września 1911 roku w kościele Kościół Świętego Krzyża w Warszawie z rąk biskupa Kazimierz Ruszkiewicz. Pracował duszpastersko m.in. w Łodzi i Warszawie jako wikariusz oraz prefekt szkół. Po utworzeniu diecezji łódzkiej został bliskim współpracownikiem biskupa Wincentego Tymienieckiego, pełniąc funkcję kapelana i sekretarza kurii. W 1924 roku objął nową parafię Matki Boskiej Zwycięskiej w Łódź. Dzięki zaangażowaniu wiernych oraz wsparciu lokalnych przedsiębiorców wzniósł świątynię będącą wotum wdzięczności za zwycięstwo w 1920 roku. Zainicjował również pierwszą pieszą pielgrzymkę łódzką na Jasna Góra, umacniając religijną tożsamość regionu. Aresztowany przez Niemców w październiku 1941 roku, był więziony w Konstantynowie Łódzkim, a następnie trafił do obozu koncentracyjnego w Dachau. Tam, wyczerpany ciężką pracą i nieludzkimi warunkami, zmarł 30 marca 1942 roku. Jego życie – naznaczone gorliwą służbą Kościołowi i wiernością do końca – stało się świadectwem kapłańskiej odwagi. W 2003 roku rozpoczął się jego proces beatyfikacyjny w gronie polskich męczenników II wojny światowej.
1943 – Jan Bytnar (1921-1943) – polski działacz konspiracyjny, harcmistrz, podporucznik, żołnierzAK.
Jan Bytnar, autor nieznany, 1942 albo 1943, Public domain
Był jednym z najwybitniejszych harcerzy pokolenia wojny, podharcmistrzem i dowódcą hufca „Południe” Grup Szturmowych Szarych Szeregów. Urodził się w Kolbuszowej w rodzinie nauczycielskiej o silnych tradycjach niepodległościowych. Po przeprowadzce do Warszawy uczył się w słynnym Gimnazjum im. Stefana Batorego, gdzie zaprzyjaźnił się z Tadeuszem Zawadzkim i Aleksym Dawidowskim. W harcerstwie szybko zdobywał kolejne stopnie, osiągając rangę Harcerza Rzeczypospolitej i wyróżniając się dojrzałością oraz odpowiedzialnością. Po klęsce wrześniowej włączył się w konspirację. Działał w małym sabotażu „Wawra”, przeprowadzając dziesiątki akcji podnoszących morale warszawiaków – zrywał niemieckie flagi, malował znak Polski Walczącej i ośmieszał okupacyjne hasła. Od 1942 roku służył w Kedywie AK, uczestnicząc także w działaniach bojowych. Aresztowany przez Gestapo 23 marca 1943 roku, był brutalnie torturowany w siedzibie przy al. Szucha i więziony na Pawiaku. Odbity trzy dni później w słynnej akcji pod Arsenałem, zmarł 30 marca 1943 roku wskutek odniesionych obrażeń w Szpitalu Wolskim w Warszawa. Jego pogrzeb na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach stał się symbolem ofiary młodego pokolenia. Pośmiertnie awansowany i odznaczony Krzyżem Walecznych, na trwałe zapisał się w historii dzięki książce Kamienie na szaniec autorstwa Aleksander Kamiński, która utrwaliła jego postawę jako wzór odwagi i wierności ideałom.
1943 – Maciej Aleksy Dawidowski (1920-1943) – polski działacz konspiracyjny, instruktor harcerski, podharcmistrz, sierżant podchorąży, żołnierz AK.
Maciej Aleksy Dawidowski podczas zajęć w Szkole Wawelberga i Rotwanda, autor nieznany, przed 1943 r., Public domain
Maciej Aleksy Dawidowski „Alek” należał do najbardziej aktywnych harcerzy konspiracyjnej Warszawy. Urodził się w Drohobyczu, lecz młodość związał ze stolicą, gdzie uczęszczał do Gimnazjum im. Stefana Batorego. Był rówieśnikiem i bliskim przyjacielem Jana Bytnara oraz Tadeusza Zawadzkiego. Wyróżniał się sprawnością fizyczną, pogodą ducha i odwagą. Od wczesnych lat działał w 23 Warszawskiej Drużynie Harcerskiej „Pomarańczarnia”, zdobywając kolejne stopnie instruktorskie. Po wybuchu wojny włączył się w działalność konspiracyjną – najpierw w PLAN, następnie w ZWZ i Szarych Szeregach. Szczególną rolę odegrał w Organizacji Małego Sabotażu „Wawer”. To on 11 lutego 1942 roku usunął niemiecką tablicę z pomnika Mikołaj Kopernik w Warszawa, inicjując słynną „wojnę pomników”. Akcja ta stała się symbolem sprzeciwu wobec prób germanizacji polskiej historii. Za swoją brawurę otrzymał honorowy pseudonim „Kopernicki”.
W 1943 roku jako zastępca dowódcy plutonu SAD w Grupach Szturmowych uczestniczył w akcji pod Arsenałem. Podczas odwrotu został ciężko ranny. Mimo operacji w Szpitalu Dzieciątka Jezus zmarł 30 marca 1943 roku – tego samego dnia co „Rudy”. Pośmiertnie odznaczony Orderem Virtuti Militari, stał się jednym z bohaterów książki Kamienie na szaniec autorstwa Aleksander Kamiński, która utrwaliła pamięć o jego ofierze i pokoleniu młodych konspiratorów.
1945 – Janina Przysiężniak (1922-1945) – polska łączniczka i sanitariuszka AK.
Janina Przysiężniak, Inka Baczyńska, 2016, CC BY-SA 4.0
Janina Przysiężniak z domu Oleszkiewicz, ps. „Jaga” (1922–1945), należała do grona kobiet, które w czasie II wojny światowej podjęły służbę w konspiracji niepodległościowej. Urodziła się 22 czerwca 1922 roku w Kuryłówka w rodzinie Franciszka i Katarzyny z domu Kyci. Wychowywała się wraz z czworgiem rodzeństwa: Marią, Marianem, Bronisławą i Stanisławem. W okresie okupacji zaangażowała się w działalność Narodowej Organizacji Wojskowej, a następnie Armii Krajowej, pełniąc funkcję łączniczki i sanitariuszki. 11 stycznia 1944 roku poślubiła mjra Franciszka Przysiężniaka, jednego z dowódców podziemia na Rzeszowszczyźnie. Jej życie zakończyło się tragicznie już po wkroczeniu Armii Czerwonej. W nocy z 29 na 30 marca 1945 roku została aresztowana przez funkcjonariuszy UB współpracujących z sowieckim aparatem represji. Mimo że była w siódmym miesiącu ciąży, poddano ją brutalnym przesłuchaniom i torturom. Następnego dnia, pod pozorem zwolnienia, przewieziono ją do rodzinnej miejscowości, gdzie została zastrzelona strzałem w plecy. Sprawca z posterunku w Nisko zginął kilka miesięcy później podczas ataku podziemia na posterunek Milicji Obywatelskiej w Kamień. Janina Przysiężniak została pochowana na cmentarzu w Tarnawiec (obecnie część Kuryłówki – Polski Koniec). W uznaniu jej ofiary 17 czerwca 2020 roku pośmiertnie awansowano ją do stopnia podporucznika, a w 2021 roku jej rzeźbę umieszczono na Pomniku Żołnierzy Wyklętych w Mielec.
1945 – Natalia Tułasiewicz (1906-1945) – polska zakonnica, błogosławiona.
Witraż z wizerunkiem bł. Natalii Tułasiewicz w poznańskim kościele św. Wojciecha, Kordiann, 2019, CC BY-SA 4.0
Polonistka, działaczka katolicka i męczennica II wojny światowej – należy do grona 108 błogosławionych ofiar niemieckiego terroru. Urodziła się 9 kwietnia 1906 roku w Rzeszów. Dzieciństwo spędziła m.in. w Kęty i Kraków, a po przeprowadzce rodziny w 1921 roku kontynuowała naukę w Poznań. Po maturze studiowała filologię polską na Uniwersytet Poznański, uzyskując w 1932 roku tytuł magistra na podstawie pracy „Mickiewicz a muzyka”, przygotowanej pod kierunkiem prof. Romana Pollaka. W latach trzydziestych pracowała jako nauczycielka w szkołach poznańskich, łącząc pasję dydaktyczną z głębokim życiem religijnym. Po wysiedleniu w 1939 roku prowadziła tajne nauczanie w Krakowie. W 1943 podjęła szczególnie niebezpieczną misję w Hanower jako emisariuszka rządu londyńskiego i świecka apostołka wśród polskich robotników przymusowych. Pracowała razem z nimi w fabryce, niosąc wsparcie duchowe i organizacyjne. Zdekonspirowana w 1944 roku, była więziona i brutalnie przesłuchiwana w Hanowerze oraz w Kolonia. Skazana na śmierć, trafiła do obozu koncentracyjnego Ravensbrück, gdzie zginęła 30 marca 1945 roku. W czerwcu 1999 roku w Warszawa papież Jan Paweł II ogłosił ją błogosławioną. W 2022 została ustanowiona patronką nauczycieli w Polsce, a jej imieniem nazwano rondo w Poznaniu. W 2023 Poczta Polska wydała kartkę pocztową z jej wizerunkiem.
1953 – Jerzy Jętkiewicz, ps. „Żegota” (1925-1953) – polski żołnierz AK, uczestnikpowstania warszawskiego.
Należał do pokolenia, które w dorosłość wchodziło w realiach wojny i powojennego terroru. Urodził się 22 września 1925 roku w Warszawa w rodzinie o silnych tradycjach patriotycznych. Jego rodzice – Henryk i Janina – angażowali się w działalność konspiracyjną, niosąc również pomoc Żydom. W czasie okupacji uczył się na tajnych kompletach, wstąpił do Armii Krajowej i służył w batalionie „Odwet”. Ukończył konspiracyjną podchorążówkę, uzyskując stopień podchorążego.
W 1942 roku skierowano go na Wileńszczyznę, gdzie walczył w oddziale mjr. „Łupaszki” w rejonie Wilno. Wiosną 1943 został aresztowany przez Niemców i wywieziony w głąb Rzeszy, skąd zdołał uciec. Do stolicy powrócił w 1944 roku i wziął udział w powstaniu warszawskim, walcząc m.in. na Kolonii Staszica i w rejonie ul. Noakowskiego. Po kapitulacji trafił do stalagu X B w Sandbostel.
Po wojnie odnalazł rodzinę w Płock, jednak szybko stał się celem komunistycznych służb bezpieczeństwa. Aresztowany przez UB, po zwolnieniu wyjechał na kilka lat do Francja. W 1951 roku, po powrocie do kraju, został ponownie zatrzymany i osadzony w więzieniu mokotowskim w Warszawa. Po brutalnym śledztwie skazano go na karę śmierci; wyroku nie ułaskawił prezydent Bolesław Bierut. Egzekucję wykonano 30 marca 1953 roku.
Po latach rodzinie udało się ustalić miejsce pochówku w Kwaterze „Łączka” na terenie Cmentarz Wojskowy na Powązkach, gdzie dziś jego nazwisko widnieje na symbolicznym pomniku.
1953 – Tadeusz Kościółek (1932-1953) – polska ofiara stalinizmu.
Opracował: ks. Grzegorz Sikorski FDP