KALENDARZ LITURGICZNY
Wspomnienie obowiązkowe – Święty Jan Bosko, prezbiter
Saint John Bosco, italian saint, After Carlo Felice Deasti, 1887, Public domain
Św. Jan Bosko urodził się 16 sierpnia 1815 r. w ubogiej, chłopskiej rodzinie w Becchi (blisko Turynu). W wieku zaledwie dwóch lat stracił ojca, a wychowanie spadło na matkę. Już w dzieciństwie, gdy miał 9 lat, przeżył sen-wizję, która wskazała mu przyszłe powołanie — troskę o dzieci i młodzież. Nie mając warunków materialnych na wygodne wykształcenie, Bosko sam pracował, uczył się, a po latach — 5 czerwca 1841 r. — przyjął święcenia kapłańskie. Wkrótce dostrzegł dramat młodzieży — sierot, migrantów, chłopców bez domu i perspektyw — którzy w mieście stawali się łatwym łupem biedy, bezdomności i zła.
Jego misją życiową stało się budowanie dla nich bezpiecznego świata — duchowego i praktycznego. Bosko otwierał oratoria: miejsca, gdzie młodzi mogli znaleźć schronienie, katechezę, wykształcenie, pracę, zabawę i wspólnotę. W 1859 r. założył zakon męski — Salezjanie, a w 1872 — zakon żeński Córek Maryi Wspomożycielki Wiernych. Oba zgromadzenia miały kontynuować jego dzieło: wychowywać młodzież, dawać jej dom i przyszłość.
Bosko był również pionierem pedagogiki oparta na miłości, zrozumieniu i dobroci — znanej jako tzw. „system prewencyjny” (zamiast karania, wychowanie przez zaufanie, modlitwę, zajęcia i pracę).
Zmarł 31 stycznia 1888 r. w Turynie. Zostawił po sobie nie tylko duchowe dziedzictwo, lecz realną instytucję opieki nad młodymi — Salezjanów. Dziś jego dziedzictwo żyje w dziełach edukacyjnych i wychowawczych na całym świecie.
KALENDARZ OPATRZNOŚCI BOŻEJ
1968 – Nauru – Święto Niepodległości
Budynek parlamentu w Nauru, User:CdaMVvWgS, data nieznana, Public domain
Nauru, niewielka mikronezyjska wyspa zagubiona na południowym Pacyfiku, jest jednym z najmniejszych państw świata pod względem powierzchni i liczby mieszkańców. Na obszarze liczącym niespełna 21 km² żyje około 10–12 tysięcy osób, z czego zdecydowaną większość stanowią rdzenni Nauruańczycy. Współczesna struktura religijna wyspy odzwierciedla wpływy misyjne: ok. 60% mieszkańców przynależy do Kościołów protestanckich, a niespełna 34% to katolicy.
Nauru_pexels-slimmars-13-197677686-13829227
Historia wyspy nabrała dynamiki w 1798 roku, gdy dostrzegł ją kapitan John Fearn, nazywając „Pleasant Island”. Przez cały XIX wiek Nauru przeżywało okres wojen plemiennych, aż w 1888 roku zostało wcielone do kolonii niemieckich. Początek XX wieku przyniósł odkrycie ogromnych złóż fosforytów, które miały przekształcić wyspę w jeden z najbogatszych (na krótko) skrawków ziemi. Po dwóch wojnach światowych Nauru znajdowało się pod trzema administracjami powierniczymi – Australii, Wielkiej Brytanii i Nowej Zelandii – aż wreszcie 31 stycznia 1968 roku ogłosiło niepodległość. Ta data stała się najważniejszym świętem państwowym, celebrowanym jako symbol suwerenności i wyzwolenia spod zewnętrznych wpływów.
Chrześcijaństwo dotarło tu jeszcze przed upadkiem niemieckiej administracji dzięki misjonarzom, którzy rozpoczęli ewangelizację i tworzenie pierwszych wspólnot. Kościół katolicki działa dziś w ramach diecezji Tarawa i Nauru, współdzielonej z Kiribati. Ze względu na niewielki obszar wyspy nie rozwinęła się tu tradycja dużych sanktuariów, lecz życie religijne koncentruje się wokół lokalnych parafii, z których najważniejszą rolę pełni kościół Chrystusa Króla w Arubo.
Największym dziedzictwem – i zarazem ciężarem – współczesnego Nauru są fosforyty. Intensywna eksploatacja zniszczyła ponad 2/3 powierzchni lądu, pozostawiając ostre wapienne ostańce i jałowe równiny, których rekultywacja trwa do dziś. Wyczerpanie złóż doprowadziło gospodarkę do głębokiego kryzysu, a dodatkowym wyzwaniem są zmiany klimatyczne, erozja brzegów i rosnąca zależność od pomocy międzynarodowej.
314 – Sylwester I został wybrany na papieża.
1888 – Śmierć Jana Bosko w Turynie na Valdocco.
1901 – Przejęcie gospodarstwa rolnego Niepokalanej w Noto (Syrakuzy).
ORIOŃSKI SKARBIEC MODLITWY
POWOŁANIA DO ZGROMADZEŃ ŚWIĘTEGO ALOJZEGO ORIONE
O Jezu, który w swojej nieskończonej miłości ku ludziom, rzekłeś kiedyś Apostołom: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało; proście tedy Pana żniwa, aby wysłał robotników na żniwo swoje” (por. Mt 9,37), oto my pokornie błagamy, abyś raczył przyjąć do swego serca tę oto prośbę i przedstawił ją swojemu Ojcu Niebieskiemu, żeby zesłał powołania dla Małego Dzieła. Wzbudź ofiarne dusze gotowe do pracy i poświęcenia, aby rozszerzać wśród warstw pracujących i ubogich znajomość i miłość ku Tobie, ku Kościołowi i papieżowi. Dziewico Niepokalana, Matko Boskiej Opatrzności, wesprzyj naszą prośbę u swego Syna Jezusa. Święci nasi patronowie, wstawcie się za nami. Amen
WSPOMINAMY W MODLITWIE
MĘCZENNICY I PRZEŚLADOWANI
1949 – Andrzej Jazowski (1913-1949) – polski pedagog, działaczZHP, członekTOW, podporucznikAK.
Andrzej Jazowski, pochodzący z Lipnicy Wielkiej działacz społeczny, nauczyciel i żołnierz podziemia, należał do grona ludzi, którzy całą energię życiową skierowali ku służbie Ojczyźnie i lokalnej społeczności. Ukończył seminarium nauczycielskie w Warszawie, a następnie prowadził polską szkołę w Suchej Górze Orawskiej, dbając o edukację i wzmacnianie tożsamości narodowej w regionie szczególnie narażonym na naciski słowackie i niemieckie. Po wybuchu wojny zgłosił się ochotniczo do wojska, walczył w kampanii 1939 roku, a po ucieczce z niewoli radzieckiej zaangażował się w konspirację.
W Armii Krajowej pełnił funkcje wywiadowcze i kurierskie, organizował przerzuty przez Słowację, a z czasem współtworzył i dowodził oddziałem „Limba”, działającym na Orawie i Podhalu. Jego oddział zasłynął zarówno z akcji dywersyjnych, jak i pomocy przerzucanym alianckim lotnikom. Po wojnie Jazowski nie wycofał się z życia publicznego — uczestniczył w odbudowie administracji, szkolnictwa i lokalnego bezpieczeństwa, obejmując m.in. funkcję wicestarosty nowotarskiego.
Nagrobek Andrzeja Jazowskiego na cmentarzu Salwatorskim w Krakowie, Orawiak, 2022, CC BY-SA 4.0
Tragicznie zginął w 1947 roku na dworcu w Wadowicach, broniąc młodych kobiet przed agresją funkcjonariuszy UB. Okoliczności jego śmierci, choć do dziś dyskutowane, potwierdzają jedną z najważniejszych cech jego charakteru: gotowość do stawania w obronie innych, nawet za cenę własnego życia.
1949 – Władysław Koba (1914-1949) – polski kapitan WP i AK, działacz WiN.
Władysław Koba, oficer Wojska Polskiego, Armii Krajowej i powojennego podziemia niepodległościowego, należał do pokolenia, które dorastało w świeżo odrodzonej Polsce, a całe dorosłe życie poświęciło jej obronie. Urodzony w Jarosławiu w 1914 roku, jeszcze przed wojną ukończył szkołę podchorążych, zdobywając solidne przygotowanie wojskowe. We wrześniu 1939 roku służył w 17. Pułku Piechoty i wziął udział w walkach kampanii obronnej, po czym przedostał się do konspiracji.
W czasie okupacji niemieckiej działał w Armii Krajowej, pełniąc funkcje instruktora, dowódcy plutonu oraz oficera odpowiedzialnego za szkolenia. Znany był z umiejętności organizowania struktur oporu w trudnych warunkach i z konsekwencji w pracy konspiracyjnej. Gdy ziemie polskie ponownie znalazły się pod dominacją — tym razem sowiecką — Koba wszedł w szeregi Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. Kontynuował walkę, tym razem wymierzoną w system komunistyczny, który uznawał za zaprzeczenie polskiej suwerenności.
Pomnik pamieci kpt Władysława Koby róg ulicy Cegielnianej i Jana Pawła II w Jarosławiu, Mcdrwal, 2013, CC BY-SA 3.0
Aresztowany przez UB w 1947 roku, poddany brutalnemu śledztwu i skazany w pokazowym procesie na karę śmierci, został stracony 31 stycznia 1949 roku w Rzeszowie. Jego ciało pogrzebano potajemnie, a miejsce pochówku przez dziesięciolecia pozostawało nieznane — typowy los wielu żołnierzy podziemia.
1949 – Leopold Rząsa (1918-1949) – polski żołnierzZWZ-AK, działacz WiN.
Leopold Rząsa urodził się w 1918 roku w Futomie koło Rzeszowa. Wychowywał się w rodzinie o silnych tradycjach rzemieślniczych, co szybko skierowało go ku sztuce. Po latach wojennego chaosu, który na pewien czas przerwał jego edukację artystyczną, Rząsa podjął studia w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Tam pracował pod kierunkiem Xawerego Dunikowskiego – profesora, który wywarł decydujący wpływ na jego rozwój twórczy i na sposób postrzegania sztuki jako nośnika głębokich treści duchowych.
Rząsa zajmował się przede wszystkim rzeźbą w drewnie, tworząc ascetyczne, wyciszone formy o wyraźnym ładunku emocjonalnym. Jego prace często przedstawiały postacie ludzkie – smukłe, zamyślone, naznaczone cierpieniem, jakby zatrzymane w chwili wewnętrznego dialogu. W tych rzeźbach pobrzmiewała zarówno tradycja ludowa, jak i duchowa zaduma nad kondycją człowieka po doświadczeniach wojennych.
Zmarł tragicznie w 1949 roku, mając zaledwie 31 lat. Jego śmierć przerwała rozwijającą się karierę, lecz pozostawione prace dowodzą, że był jednym z najbardziej obiecujących polskich rzeźbiarzy młodego pokolenia.
1949 – Michał Jan Zygo (1917-1949) – polski żołnierz ZWZ -AK, działacz WiN.
Michał Jan Zygo, urodzony 29 sierpnia 1917 roku w Rzeszowie, należał do tego pokolenia Polaków, które w czasie wojny i powojennego chaosu stanęło wobec konieczności dokonywania najtrudniejszych wyborów. Jako młody człowiek odbył służbę wojskową w latach 1937–1938, a już rok później znalazł się w centrum wydarzeń wrześniowej kampanii obronnej. Klęska Polski nie zakończyła jednak jego działalności — stała się początkiem drogi konspiracyjnej.
W okresie okupacji niemieckiej Zygo działał w strukturach ZWZ–AK na terenie Rzeszowa. Był żołnierzem, organizatorem i uczestnikiem pracy wywiadowczej. W 1942 roku, za zgodą przełożonych, wstąpił do Polskiej Partii Robotniczej po to, by jeszcze skuteczniej kontrolować działania środowisk komunistycznych i przekazywać o nich informacje dowództwu Armii Krajowej. Wiosną 1944 roku przygotowywał raporty o agenturze sowieckiej, które stanowiły ważną część rozpoznania wywiadowczego na tym obszarze.
Po wkroczeniu Sowietów pracował jako urzędnik w Wojewódzkiej Komendzie Milicji Obywatelskiej, co dało mu możliwość działania pod osłoną legalności. Gdy w 1946 roku związał się z Zrzeszeniem „Wolność i Niezawisłość”, stał się jedną z najcenniejszych „wtyczek” WiN w strukturach nowej władzy. Od czerwca tego samego roku systematycznie sporządzał miesięczne raporty, dostarczając kierownictwu WiN informacji o metodach działania aparatu bezpieczeństwa oraz o zagrożeniach dla działaczy niepodległościowych.
Aresztowany 7 września 1947 roku, poddany brutalnym torturom, nie zdradził współpracowników. Komunistyczny sąd skazał go na śmierć, a wyrok wykonano 31 stycznia 1949 roku w więzieniu na Zamku w Rzeszowie. Przez wiele lat miejsce jego pochówku pozostawało nieznane. Dopiero w 2015 roku zespół IPN odnalazł jego szczątki na cmentarzu w Zwięczycy, a rok później jego rodzinie uroczyście wręczono notę identyfikacyjną w Pałacu Prezydenckim.
Opracował: ks. Grzegorz Sikorski FDP