KALENDARZ LITURGICZNY
Święto – Święty Szczepan, diakonpierwszy męczennik
St. Stephen from The Demidoff Altarpiece, Carlo Crivelli, 1476, Public domain
Święty Szczepan, uznawany za pierwszego męczennika chrześcijaństwa, działał w Jerozolimie w pierwszych latach istnienia wspólnoty chrześcijańskiej. Według Dziejów Apostolskich (rozdziały 6–7), które stanowią podstawowe źródło informacji o jego życiu, został wybrany około 30–33 roku n.e. jako jeden z siedmiu diakonów powołanych przez apostołów do opieki nad ubogimi i rozdzielania pomocy materialnej wśród członków wspólnoty. Wybór Szczepana był odpowiedzią na potrzeby rosnącej społeczności i świadczył o wczesnej organizacji Kościoła jerozolimskiego.
Szczepan wyróżniał się nie tylko gorliwością w posłudze ubogim, lecz także mądrością i autorytetem w nauczaniu. Prowadził działalność kaznodziejską, która wzbudziła sprzeciw części żydowskich elit religijnych. Oskarżono go o bluźnierstwo przeciw Mojżeszowi i świątyni, co doprowadziło do jego postawienia przed Sanhedrynem około 34–36 roku n.e. Podczas przesłuchania wygłosił obszerne przemówienie, w którym ukazał historię Izraela w perspektywie mesjańskiej, zarzucając adresatom odrzucenie Bożych posłańców, a zwłaszcza Jezusa Chrystusa. Słowa te wywołały gniew zgromadzonych i doprowadziły do wydania wyroku śmierci. Szczepan został wyprowadzony poza mury Jerozolimy i ukamienowany, modląc się za swoich prześladowców, co opisane jest w Dziejach Apostolskich jako jego ostatnie świadectwo wiary. W tym czasie obecny był Szaweł z Tarsu, późniejszy św. Paweł Apostoł, co nadaje wydarzeniu wymiar historyczny w kontekście wczesnej ekspansji chrześcijaństwa.
Śmierć Szczepana, datowana zwykle na lata 34–36 n.e., jest uważana za pierwsze udokumentowane męczeństwo chrześcijańskie i stanowi punkt odniesienia dla całego kultu męczenników. Pierwsze świadectwa jego czci pochodzą z IV wieku, kiedy to odnaleziono rzekome relikwie Szczepana w Kfar Gamala niedaleko Jerozolimy około 415 roku. W tym samym czasie cesarzowa Eudokia, żona Teodozjusza II, ufundowała bazylikę ku jego czci w Jerozolimie. Kult Świętego Szczepana rozprzestrzenił się następnie w Cesarstwie Bizantyńskim, a później w Europie Zachodniej. Święto liturgiczne przypada na 26 grudnia i było obchodzone już w IV wieku, dzień po Bożym Narodzeniu, stając się jednym z najstarszych świąt męczenników w Kościele zachodnim.
W ikonografii średniowiecznej Szczepan przedstawiany był w stroju diakona, często z kamieniami symbolizującymi jego męczeństwo oraz z palmą – oznaką zwycięstwa nad śmiercią. Jego kult świadczy nie tylko o znaczeniu osobistego świadectwa wiary, ale również o sposobie, w jaki wczesny Kościół utrwalał pamięć o wydarzeniach historycznych i przekształcał je w trwałe symbole religijne.
KALENDARZ OPATRZNOŚCI BOŻEJ
1918 – Przyjazd Ignacego Jana Paderewskiego do Poznania
Ignacy Jan Paderewski, autor anonimowy, przed 1936 r., Public domain
26 grudnia 1918 roku, w drugi dzień świąt Bożego Narodzenia, do Poznania przybył Ignacy Jan Paderewski – wybitny pianista, kompozytor i działacz niepodległościowy. Jego wizyta stała się jednym z najważniejszych wydarzeń w historii Polski po I wojnie światowej, a zarazem bezpośrednim impulsem do wybuchu Powstania Wielkopolskiego dzień później, 27 grudnia.
Paderewski wracał wówczas do odradzającej się ojczyzny po latach działalności politycznej na Zachodzie. Jako znany na całym świecie artysta, wykorzystał swój autorytet, by w czasie konferencji pokojowych w Paryżu i Londynie zabiegać o sprawę polską. Jego przyjazd do kraju miał znaczenie symboliczne – był znakiem nadziei na pełne odzyskanie niepodległości i zjednoczenie ziem polskich.
Pociąg z Paderewskim przyjechał do Poznania wieczorem 26 grudnia. Na dworcu i ulicach miasta zgromadziły się tysiące mieszkańców, którzy witali go z entuzjazmem. W hotelu „Bazar”, gdzie się zatrzymał, zgromadzono polskie delegacje i przedstawicieli organizacji narodowych. Wieczorem Paderewski wygłosił przemówienie z balkonu hotelu, w którym dziękował za przyjęcie i podkreślał znaczenie jedności narodowej w chwili, gdy Polska odzyskiwała niepodległość po 123 latach zaborów.
Jego obecność w Poznaniu wywołała gwałtowną reakcję Niemców, którzy widzieli w niej manifestację polskości i zagrożenie dla swojej pozycji w mieście. Następnego dnia doszło do incydentów i starć zbrojnych, które przerodziły się w Powstanie Wielkopolskie – jedno z najlepiej zorganizowanych i zwycięskich powstań w historii Polski.
795 – Leon III został papieżem.
Coronation of Charlemagne by Pope Leo III, Raphael, Public domain
Leon III został wybrany papieżem 26 grudnia 795 roku, obejmując urząd biskupa Rzymu po śmierci Adriana I. Jego pontyfikat trwał do 12 czerwca 816 roku. Już na początku urzędowania stanął przed wyzwaniem wewnętrznych konfliktów w Rzymie i koniecznością ochrony autorytetu Stolicy Apostolskiej.
Misją życiową Leona III było umocnienie Kościoła rzymskiego jako niezależnej i wpływowej instytucji duchowej, a jednocześnie zabezpieczenie jego pozycji w świecie politycznym. Dążył do współpracy z władcami świeckimi, zwłaszcza z Karolem Wielkim, który stał się jego protektorem. Papież oczyszczał urząd z wewnętrznych zagrożeń, umacniał autorytet kościelny i ustanowił precedens, zgodnie z którym papież przewodniczy koronacjom władców, co wzmocniło rolę Kościoła w kształtowaniu porządku politycznego.
Najważniejszym wydarzeniem pontyfikatu była koronacja Karola Wielkiego na cesarza rzymskiego w 800 roku podczas Mszy Bożego Narodzenia. Ten symboliczny akt pokazał, że papież odgrywa decydującą rolę w świecie chrześcijańskim i politycznym, wpisując się w jego życiową misję.
Leon III pozostawił trwałe dziedzictwo – umocnił pozycję papieża w Europie Zachodniej, a jego pontyfikat stanowił fundament współpracy Kościoła z władzą świecką. Został kanonizowany w 1673 roku, a jego życie i decyzje ukazują konsekwentną troskę o wzmocnienie autorytetu Kościoła.
1655–Potop szwedzki: w nocy 26 na27 grudniazakończyło się nieudaneoblężenie Jasnej Góry.
1820–Adam MickiewicznapisałOdę do młodości.
1898–Maria Skłodowska-CurieiPiotr Curieodkrylirad.
Pierre Curie and Marie Sklodowska Curie, 1903, Smithsonian Institution @ Flickr Commons
Maria Skłodowska-Curie, urodzona 7 listopada 1867 roku w Warszawie, była wybitną uczoną, której pasja do nauki przełamała granice narodowe i płciowe. Dwukrotnie nagrodzona Nagrodą Nobla — najpierw w dziedzinie fizyki w 1903 roku, a następnie w chemii w 1911 roku — poświęciła swoje życie badaniom nad promieniotwórczością. Wraz z mężem, Pierre’em Curie, odkryła pierwiastki polon i rad, wnosząc nieoceniony wkład w rozwój fizyki jądrowej i medycyny. Maria była przekonana, że nauka powinna służyć całej ludzkości, co manifestowała m.in. poprzez nieodpłatne udostępnienie metody izolacji radu oraz zaangażowanie w wykorzystanie promieniotwórczości w medycynie. Podczas I wojny światowej aktywnie przyczyniała się do wyposażenia szpitali polowych w mobilne aparaty rentgenowskie, ratując życie wielu żołnierzom.
Pierre Curie, francuski fizyk i mąż Marii, również poświęcił życie odkrywaniu praw natury. Jego badania nad magnetyzmem, krystalografią oraz promieniotwórczością stanowiły fundament współczesnej fizyki. Choć nie formułował swojej misji życiowej słowami tak otwarcie jak Maria, kierował się głęboką pasją poznawczą i przekonaniem, że nauka jest źródłem postępu. Jego prace w laboratorium, w tym konstrukcja elektrometru kwarcowego i badania nad temperaturą krytyczną magnetyków, pokazują, że dążył do poznania natury w sposób rzetelny i praktyczny.
Misja życiowa Marii i Pierre’a Curie była więc wspólna: zgłębianie praw natury i rozwój nauki dla dobra ludzi, zarówno poprzez odkrycia teoretyczne, jak i ich zastosowanie w praktyce, zwłaszcza w medycynie. Ich życie i praca pozostają symbolem poświęcenia, wytrwałości i etyki naukowej.
ORIOŃSKI SKARBIEC MODLITWY
POWOŁANIA DO ZGROMADZEŃ ŚWIĘTEGO ALOJZEGO ORIONE
O Jezu, który w swojej nieskończonej miłości ku ludziom, rzekłeś kiedyś Apostołom: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało; proście tedy Pana żniwa, aby wysłał robotników na żniwo swoje” (por. Mt 9,37), oto my pokornie błagamy, abyś raczył przyjąć do swego serca tę oto prośbę i przedstawił ją swojemu Ojcu Niebieskiemu, żeby zesłał powołania dla Małego Dzieła. Wzbudź ofiarne dusze gotowe do pracy i poświęcenia, aby rozszerzać wśród warstw pracujących i ubogich znajomość i miłość ku Tobie, ku Kościołowi i papieżowi. Dziewico Niepokalana, Matko Boskiej Opatrzności, wesprzyj naszą prośbę u swego Syna Jezusa. Święci nasi patronowie, wstawcie się za nami. Amen
WSPOMINAMY W MODLITWIE
1968 – Zygmunt Choromański (1892-1968), polski duchowny katolicki, biskup pomocniczy warszawski, sekretarz generalnyKonferencji Episkopatu Polski
Jan Tabortowski „Bruzda” (1906-1954) – porucznik Wojska Polskiego, oficer Armii Krajowej, a po II wojnie światowej jeden z najbardziej znanych dowódców podziemia antykomunistycznego na północno-wschodnim Mazowszu i Podlasiu. W okresie II RP ukończył szkołę podchorążych i służył jako zawodowy oficer Wojska Polskiego. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939 roku. Po klęsce Polski zaangażował się w konspirację niepodległościową – działał w ZWZ, a potem w Armii Krajowej, gdzie pełnił funkcje dowódcze. Po wojnie odmówił złożenia broni i walczył z komunistycznym aparatem represji. Dowodził oddziałem partyzanckim w ramach Ruchu Oporu Armii Krajowej (ROAK) i Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” (WiN). W maju 1945 r. jego oddział opanował na krótko Kolno, rozpędzając lokalne władze komunistyczne — była to jedna z najsłynniejszych akcji podziemia. Po kilku latach ukrywania się został wytropiony przez funkcjonariuszy UB i KBW. Zginął 26 grudnia 1954 roku, otoczony w leśnej kryjówce we wsi Jeziorko koło Łomży. Pośmiertnie został uhonorowany m.in. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.
Opracował: Piotr Paweł Białecki i ks. Grzegorz Sikorski FDP