KALENDARZ LITURGICZNY
Wspomnienie obowiązkowe – Święty Józef Sebastian Pelczar, biskup
Święty Józef Sebastian Pelczar – biskup oddany Sercu Jezusa
Józef Sebastian Pelczar, Wikimedia Commons, 1924, Public domain
Święty Józef Sebastian Pelczar, urodzony w 1842 roku w Korczynie, od najmłodszych lat wzrastał w atmosferze głębokiej pobożności, którą wyniósł z rodzinnego domu. Już jako ministrant odkrywał swoje powołanie, a po maturze wstąpił do seminarium przemyskiego, przyjmując święcenia kapłańskie w 1864 roku. Studia rzymskie, uwieńczone doktoratami z teologii i prawa kanonicznego, ukształtowały jego duchowość oraz stały się fundamentem bogatej działalności naukowej i duszpasterskiej.
Misją życia Pelczara było prowadzenie ludzi do Boga poprzez formację sumienia, głoszenie wartości chrześcijańskich i krzewienie kultu Serca Jezusowego. Jako profesor i późniejszy rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego łączył badania naukowe z życiem ascetycznym, czego owocem była klasyczna już książka Życie duchowe, czyli doskonałość chrześcijańska. Jego pobożność wyrażała się także w bliskich związkach z franciszkanami oraz w przynależności do III Zakonu św. Franciszka.
Z myślą o ubogich, chorych i zaniedbanych duchowo założył w 1894 roku Zgromadzenie Służebnic Najświętszego Serca Jezusowego. Jako biskup przemyski, od 1900 roku, z niezwykłą energią prowadził reformy: wzmacniał duszpasterstwo, organizował synod diecezjalny, tworzył nowe parafie, inspirował działalność społeczną i rozwijał katolicką prasę. Jego pasterska gorliwość wyróżniała się połączeniem modlitwy, pracowitości i troski o każdego człowieka.
Pelczar zmarł w opinii świętości w 1924 roku. Kanonizowany w 2003 roku, ukazywany jest dziś jako wzór pasterza, który całą działalność duchową i społeczną oparł na Ewangelii oraz miłości do Serca Jezusowego – dewizie, która wyznaczała kierunek jego całego życia.
Wspomnienie dowolne –Święty Henryk z Uppsali, biskup i męczennik
Bp Henryk udziela chrztu, Robert Wilhelm Ekman, 1850-1854, Public domain
Święty Henryk, którego korzenie najpewniej sięgają Anglii, pojawił się w Skandynawii w połowie XII wieku jako członek misji legata papieskiego, Mikołaja z Albano – przyszłego papieża Hadriana IV. Jego talenty organizacyjne i duchowa gorliwość sprawiły, że powierzono mu kierowanie Kościołem w Uppsali, ówczesnej stolicy Szwecji. Jako biskup nie tylko rozpoczął budowę katedry, ale również zacieśnił współpracę z królem Erykiem IX, z którym łączyła go wspólna wizja chrześcijańskiego ładu w kraju.
Kluczową misją życiową Henryka było umacnianie i rozszerzanie chrześcijaństwa na ziemiach północnych. Z oddaniem podjął się misji w Finlandii, dokąd wyruszył po wspólnej wyprawie krzyżowej ze szwedzkim królem. Pozostał tam na stałe, sprowadzając duchownych, zakładając parafie i organizując struktury Kościoła na terenach jeszcze częściowo pogańskich. Jego działaln ość budziła podziw, ale i sprzeciw tych, którzy odrzucali nowe porządki.
Męczeńska śmierć Henryka nastąpiła w 1156 roku na skutej lodem tafli jeziora Kyulo. Został zabity przez chłopa imieniem Lalli, którego wcześniej – zgodnie z prawem kościelnym – obłożył klątwą za zabójstwo. Tradycja głosi, że napastnik odciął biskupowi palec, by zrabować pierścień, co podkreśla brutalność zbrodni i niechęć części Finów do nowej wiary.
Po śmierci otoczono go czcią. Najpierw pochowano go w Nousis, później jego relikwie przeniesiono do Abo. Już w 1158 roku papież Hadrian IV zatwierdził publiczny kult Henryka, czyniąc go jednym z pierwszych kanonizowanych w Finlandii patronów. Jego cześć dotarła również do Polski dzięki królowi Zygmuntowi III Wazie, który zabiegał o włączenie skandynawskich świętych do krajowego kalendarza liturgicznego.
W ikonografii Henryk przedstawiany jest jako biskup w mitrze i z pastorałem, często w towarzystwie Lalliego – przypomnienia dramatycznego finału misji, która całkowicie definiowała jego życie: głosić Ewangelię na kresach chrześcijaństwa, nawet za cenę własnej krwi.
Wspomnienie dowolne – Święty Mariusz, męczennik
Święty Mariusz, według tradycji wywodzący się z zamożnej perskiej rodziny, dokonał radykalnego wyboru, który stał się osią całego jego życia: po przyjęciu chrześcijaństwa oddał swój majątek potrzebującym i wyruszył z rodziną do Rzymu, by modlić się przy grobach Apostołów. Już sama ta decyzja ujawnia jego życiową misję – służbę wierze, która nie pozostawała teorią, lecz przemieniała jego codzienne wybory.
W Wiecznym Mieście Mariusz wraz z żoną Martą oraz synami, Audifaksem i Abakukiem, stali się podporą dla prześladowanych chrześcijan. Wspólnie z kapłanem Janem pochowali przy Via Salaria ciała ok. 260 męczenników, ryzykując własne życie. Ta odwaga sprawiła, że cała rodzina została aresztowana podczas jednego z wielkich prześladowań końca III wieku. Torturowano ich z okrutną premedytacją, żądając złożenia ofiary pogańskim bogom, lecz nie ulegli żadnym naciskom. Wierność wyznawanym wartościom przypieczętowali męczeństwem: Mariusza i synów ścięto przy Via Cornelia, a Marta poniosła śmierć przez utopienie w Ninfa.
Ich ciała odnalazła rzymska chrześcijanka Felicyta, która pochowała ich 20 stycznia w swoim gospodarstwie w Buxus, miejscu szybko otoczonym kultem. W średniowieczu stało się ono celem pielgrzymek, a późniejsze odkrycie relikwii w 1590 roku doprowadziło do ich rozdzielenia między kilka rzymskich kościołów oraz wspólnoty we Francji i Niemczech.
Misją życiową Mariusza było bezkompromisowe świadectwo wiary wyrażone poprzez konkretne czyny: pomoc prześladowanym, troska o zmarłych i gotowość poniesienia najwyższej ofiary.
Wspomnienie dowolne – Błogosławieni Jakub Sales, Wilhelm Saltemouche i inni, męczennicy jezuiccy
Wspomnienie dowolne – Święty Makary Wielki, opat
Wspomnienie dowolne – Święty Kanut Leward, król i męczennik
KALENDARZ OPATRZNOŚCI BOŻEJ
973–Benedykt VIzostałpapieżem.
1957 – Decretum laudis ówczesna Święta Kongregacja ds. Zakonnych zatwierdza Instytut Małych Sióstr Misjonarek Miłosierdzia łącznie z tekstem konstytucji.
1999 – Powołano Instytut Pamięci Narodowej.
ORIOŃSKI SKARBIEC MODLITWY
POWOŁANIA DO ZGROMADZEŃ ŚWIĘTEGO ALOJZEGO ORIONE
O Jezu, który w swojej nieskończonej miłości ku ludziom, rzekłeś kiedyś Apostołom: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało; proście tedy Pana żniwa, aby wysłał robotników na żniwo swoje” (por. Mt 9,37), oto my pokornie błagamy, abyś raczył przyjąć do swego serca tę oto prośbę i przedstawił ją swojemu Ojcu Niebieskiemu, żeby zesłał powołania dla Małego Dzieła. Wzbudź ofiarne dusze gotowe do pracy i poświęcenia, aby rozszerzać wśród warstw pracujących i ubogich znajomość i miłość ku Tobie, ku Kościołowi i papieżowi. Dziewico Niepokalana, Matko Boskiej Opatrzności, wesprzyj naszą prośbę u swego Syna Jezusa. Święci nasi patronowie, wstawcie się za nami. Amen
SOLENIZANCI
Ks. Damian Stawicki FDP – 56 lat życia, 33 lata życia zakonnego, 26 lat kapłaństwa.
Ks. Damian Stawicki FDP – 67 lat życia, 44 lata życia zakonnego, 38 lat kapłaństwa.
WSPOMINAMY W MODLITWIE
ZMARLI Z RODZINY ORIOŃSKIEJ
1938 – Benedetto Orione (NN-1938), brat ks. Alojzego Orione.
1996 – Ks. Edmund Dąbrowski FDP
Ks. Edmund Dąbrowski urodził się 11 maja 1914 r. w Conneaut (Ohio) w USA. Był drugim synem Franciszka i Józefy. Został ochrzczony 6 września tego samego roku. Bierzmowanie przyjął w 1927 r. W 1921 r. przyjechał z rodzicami do Polski do dawnego województwa białostockiego. W tamtym czasie nie uczęszczał do szkoły, gdyż rodzina cały czas się przeprowadzała. Uczył się w domu prywatnie. W końcu udało im się nabyć gospodarstwo rolne we wsi Wielki Głęboczek koło Brodnicy. Tam Edmund poszedł w 1924 r. do czwartej klasy szkoły powszechnej i ją ukończył. Ponieważ nie było tam wyższych klas, przystał na propozycję stryja i wyjechał do Warszawy, gdzie w latach 1925-1932 kończył szkołę powszechną i pięć klas państwowego gimnazjum im. Władysława IV. W tym czasie bywał u rodziców tylko w czasie wakacji i z okazji większych świąt. Następnie w latach 1932-1935 uczęszczał do liceum im. Piusa X we Włocławku, gdzie był promowany do ósmej klasy. Tam poznał księży orionistów. Do Zgromadzenia wstąpił w 1935 r., ale dopiero rok później został przyjęty do nowicjatu. Pierwsze śluby złożył we Włoszech 15 sierpnia 1938 r., gdzie wyjechał na studia filozoficzno-teologiczne, opóźnione trochę ze względu na wizytację Zgromadzenia przez wizytatora apostolskiego opata Emanuele’a Caronti.
Studia odbył w Tortonie i po nich zaraz powrócił do kraju. Było to w sierpniu 1939 r.
W 1942 r. ks. Błażej Marabotto, któremu udało się umieścić siedmiu kleryków w metropolitalnym seminarium duchownym w Warszawie, stał przed problemem podjęcia studiów przez kilku jeszcze kleryków. W porozumieniu z marianami otworzył tzw. seminarium clandestinum, żeby ułatwić studia teologiczne klerykom obydwu zgromadzeń. Kl. Edmund Dąbrowski znalazł się na liście tegoż seminarium, które z przerwą związaną z Powstaniem Warszawskim ukończył w 1945 r. w Łaźniewie. Śluby wieczyste złożył w Warszawie 8 grudnia 1943 r. Święcenia kapłańskie przyjął 10 czerwca 1945 r. wraz z innymi kolegami kursowymi z rąk abp. Antoniego Szlagowskiego w Rokitnie, gdyż w stolicy było to niemożliwe z powodu zniszczonych kościołów. Był wówczas dojrzałym człowiekiem – miał 31 lat.
W pierwszych latach po święceniach ks. Dąbrowski pracował w charakterze sekretarza w zakładzie dla sierot w Izbicy Kujawskiej.
Następnie w latach 1950-1953 był wikariuszem parafialnym i katechetą w Błaszkach. Przez trzy lata (1954-1957) pełnił też funkcję kapelana sióstr w Dębowej Łące. W latach sześćdziesiątych przebywał na Śląsku jako kapelan u sióstr boromeuszek w Jastrzębiu-Zdroju i przez 13 lat jako kapelan u sióstr orionistek w Otwocku na Górce. Następne dwa lata spędził w Łaźniewie.
Przez cały czas ks. Edmund podupadał na zdrowiu. Szczególnie dawała mu się we znaki niewydolność krążenia i związane z tym rany na nogach. Dzięki fachowej pomocy miał zapewnione leczenie w domu. Ostatnie pół roku spędził w naszym hospicjum Opatrzności Bożej w Wołominie, ponieważ w szpitalu przy ul. Banacha w Warszawie przeszedł zabieg chirurgiczny związany z guzem gardła. Mimo złego stanu swoją postawą budował współbraci i personel. Zabieg wprawdzie pozbawił go możliwości artykulacji głosowej, ale za to posługiwał się pięknym kaligraficznym pismem. Zmarł w tymże hospicjum 19 stycznia 1996 r., mając za sobą 81 lat życia, 57 lat profesji zakonnej i 50 lat kapłaństwa. Spoczął na cmentarzu miejskim w Zduńskiej Woli.
C i e k a w o s t k i
◆ Ks. Edmund Dąbrowski, gdy pełnił obowiązki kapelana sióstr orionistek w Otwocku na Górce, przyjeżdżał co miesiąc do ks. Franciszka Guzka, który mieszkał w Warszawie przy ul. Lindleya, aby odbyć spowiedź i porozmawiać przy kawie. Pewnego dnia ks. Edmund przybył, ale nie zastał przyjaciela. Wówczas pani Marta, kucharka, znając zwyczaje przyjaciół, zaproponowała gościowi kawę. Przybysz chętnie przystał na propozycję. Pani Marta zrobiła kawę „jak się należy”. Ks. Edmund, popijając ją, raz po raz półgłosem mówił: „Jaka tu bieda, jaka tu bieda”. Na koniec po-dziękował za poczęstunek i odjechał. Gdy wrócił ks. Franciszek, zmartwiona kucharka spytała go, jak należy rozumieć to powiedzenie gościa. Na to ks. Franciszek zapytał, w jakim naczyniu została podana kawa. Gdy pani Marta odpowiedziała, że w szklance, ks. Franciszek, śmiejąc się, wyjaśnił, że ks. Edmund pije kawę tylko w filiżance. Brak należytej oprawy do znakomitej kawy to była według ks. Edmunda „bieda nad biedami”.
MĘCZENNICY I PRZEŚLADOWANI
Franciszek Józef Unrug, pseud. „Dąb” (1887–1945) – polski ziemianin z rodu Unrugów, porucznik ZWZ-AK.
Uczestnik Powstania Wielkopolskiego, działacz konspiracyjny oraz rolniczy. Urodzony 11 grudnia 1887 r. w Oschatz, po wybuchu II wojny światowej angażował się w działalność podziemną w Wielkopolsce: kierował organizacją „Uprawa” oraz Kierownictwem Walki Cywilnej, wspierał prasę konspiracyjną, nasłuch radiowy i ukrywał uciekinierów. Po dekonspiracji jego struktur AK (latem 1944) został aresztowany przez Gestapo i przewieziony do obozu karno-śledczego w Żabikowie pod Poznaniem. Poddano go brutalnemu śledztwu w poznańskim Gestapo, podczas którego był torturowany, lecz nie wyjawił tajemnic konspiracji. Następnie został deportowany do niemieckiego obozu koncentracyjnego Stutthof, gdzie zmarł z wycieńczenia w trakcie tzw. marszu śmierci 19 stycznia 1945 r. Misją życiową Unruga było służenie Polsce poprzez połączenie pracy konspiracyjnej, odpowiedzialności majątkowej oraz troski o lokalną wspólnotę ziemiańską — jego postawa pozostaje przykładem nieugiętej walki i oddania dla sprawy niepodległości nawet w obliczu okrutnych represji.
Grób Franciszka Unruga na Cmentarzu Górczyńskim, Kordiann, 2019, CC BY-SA 4.0
Opracował: ks. Grzegorz Sikorski FDP