KALENDARZ LITURGICZNY
Wspomnienie dowolne –Błogosławiony Jerzy Matulewicz, biskup
Jurgis Matulaitis-Matulevičius (w polskiej formie: Jerzy Matulewicz) urodził się 13 kwietnia 1871 r. we wsi Lūginė koło Mariampola na Litwie, w licznej rodzinie chłopskiej. Oboje rodzice zmarli, gdy był małym dzieckiem — wychowywał go starszy brat. Pomimo trudnych warunków materialnych i ciężkiej choroby (gruźlica kości, która towarzyszyła mu przez całe życie), wyróżniała go pilność i pracowitość. W 1891 r. wstąpił do seminarium duchownego w Kielcach — wtedy zmienił polonizowaną formę nazwiska na „Matulewicz”. Po święceniach kapłańskich (31 grudnia 1898) kontynuował studia teologiczne: ukończył Akademię w Petersburgu, a następnie uzyskał doktorat na uniwersytecie w Fryburgu (Szwajcaria). Po krótkim czasie jako wykładowca w seminarium w Kielcach ze względu na stan zdrowia przeniósł się do Warszawy. Tam zaangażował się w działalność społeczną — współtworzył m.in. Stowarzyszenie Robotników Katolickich oraz gimnazjum na Bielanach. Najbardziej znaczącym etapem jego życia stało się odnowienie i przywrócenie do życia Zgromadzenie Księży Marianów, które przedtem zostało niemal całkowicie zlikwidowane przez władze carskie. 29 sierpnia 1909 r. złożył śluby zakonne, a rok później opracował nowe konstytucje zakonu, zatwierdzone przez papieża Pius X. Pod jego kierownictwem (jako przełożony generalny od 1911 r.) Marianie rozwinęli działalność w Rosji, Szwajcarii, USA, a także — w czasie I wojny światowej — w Warszawie. Ponadto założył żeńskie zgromadzenia zakonne: Zgromadzenie Sióstr Ubogich Niepokalanego Poczęcia NMP oraz Zgromadzenie Sióstr Służebnic Jezusa w Eucharystii. W 1918 r. papież mianował go biskupem diecezji wileńskiej. Pomimo trudności — w tym napięć narodowościowych — starał się umocnić w diecezji życie duchowe i więź Kościoła uniwersalnego ponad podziałami. W 1925 r., na własną prośbę, zwolniono go z funkcji biskupa, by mógł całkowicie poświęcić się prowadzeniu Marianów; został za to mianowany wizytatorem apostolskim na Litwie. W tej roli pomagał organizować strukturę Kościoła w nowo odradzającym się państwie litewskim. Zmarł nagle 27 stycznia 1927 r. po nieudanej operacji. Jego życie, pełne poświęcenia, modlitwy i troski o Kościół, zostało docenione: w 1987 r. został beatyfikowany przez papieża Jan Paweł II podczas obchodów 600-lecia chrztu Litwy.
Wspomnienie dowolne – Święty Henryk de Ossó y Cervelló, prezbiter
Fiesta de San Enrique de Ossó 2019, Iglesia en Valladolid, 2019, CC BY-SA 2.0
Henryk de Ossó y Cervelló przyszedł na świat 15 października 1840 r. w katalońskim Vinebre. Jego dorastanie naznaczone było zarówno rodzinną dyscypliną, jak i duchowymi odkryciami — szczególne znaczenie miało spotkanie z pismami św. Teresy od Jezusa, które ukształtowały jego wrażliwość religijną. Choć pierwotnie przygotowywano go do zawodu kupca, śmierć matki podczas epidemii cholery odmieniła jego życie. Zdecydował, że pragnie służyć Bogu jako kapłan, a po uzyskaniu zgody ojca rozpoczął naukę w Tortosie, później także w Barcelonie, gdzie zetknął się z trudną codziennością świata robotniczego. Święcenia kapłańskie przyjął w 1867 r., a pierwszą Mszę odprawił u stóp Czarnej Madonny z Montserrat. W duszpasterstwie zasłynął jako wybitny wychowawca dzieci i animator świeckich wspólnot. Jego katechezy łączyły prostotę z głęboką treścią, a pragnienie przekazywania wiedzy sprawiło, że stworzył Praktyczny przewodnik katechety oraz prowadził pismo religijne Santa Teresa de Jesús. Widział, jak wielu najmłodszych nie ma dostępu do edukacji, dlatego organizował niedzielne szkółki, w których uczono czytania i pisania — był to wyraz jego przekonania, że chrześcijaństwo powinno podnosić człowieka w całej jego godności. Kluczowym dziełem jego życia stało się formowanie kobiet. W 1873 r. założył stowarzyszenie katolickiej młodzieży żeńskiej, ukierunkowane na wychowanie dziewcząt na odpowiedzialne, świadome swojej wartości chrześcijanki. Jego książeczka Kwadrans pomagała młodym w codziennej modlitwie i refleksji. Trzy lata później powołał Towarzystwo św. Teresy od Jezusa — zgromadzenie zakonne, które miało łączyć solidne przygotowanie pedagogiczne z duchowością karmelitańską. Rozwijające się dynamicznie wspólnoty stanowiły żywy znak jego wizji Kościoła: silnego dzięki świadomym, dobrze uformowanym kobietom. Pomimo przeciwności — także z wnętrza Kościoła — wytrwale realizował swoje powołanie. Zmarł 28 stycznia 1896 r. w Gilet, wyczerpany pracą i cierpieniem, pozostawiając dzieła, które trwały długo po jego odejściu. Kanonizowany przez Jana Pawła II, pozostał świadkiem kapłaństwa opartego na modlitwie, edukacji i trosce o duchowy wzrost świeckich.
Misją życiową Henryka było formowanie serc i umysłów — przede wszystkim kobiet i dzieci — aby poprzez edukację i modlitwę pomagać im dojrzeć do pełni chrześcijańskiego życia. Jego działania miały jeden cel: wychować pokolenia zdolne przemieniać świat w świetle Ewangelii.
KALENDARZ OPATRZNOŚCI BOŻEJ
1343–PapieżKlemens VIogłosił rok1350rokiem jubileuszowym. Na prośbę delegacji Rzymian papież wyraził zgodę by rok jubileuszowy był obchodzony nie co 100 lat, jak chciałBonifacy VIII, ale co 50.
1506– W krakowskiej drukarniJana Hallerawydrukowano tzw.Statut Łaskiego, zawierający spis wszystkich statutów i przywilejów obowiązujących wKrólestwie Polskim. Była to pierwsza w Polsce publikacja urzędowa wydana drukiem (ok. 150 egzemplarzy).
1925 – NaAlascerozpoczął się tzw.Wielki Wyścig Miłosierdziaz użyciem psich zaprzęgów, którego celem było dostarczenie surowicy przeciwbłonicyzNenanydo odciętego od świata miastaNome, gdzie wybuchła epidemia tej choroby.
ORIOŃSKI SKARBIEC MODLITWY
POWOŁANIA DO ZGROMADZEŃ ŚWIĘTEGO ALOJZEGO ORIONE
O Jezu, który w swojej nieskończonej miłości ku ludziom, rzekłeś kiedyś Apostołom: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało; proście tedy Pana żniwa, aby wysłał robotników na żniwo swoje” (por. Mt 9,37), oto my pokornie błagamy, abyś raczył przyjąć do swego serca tę oto prośbę i przedstawił ją swojemu Ojcu Niebieskiemu, żeby zesłał powołania dla Małego Dzieła. Wzbudź ofiarne dusze gotowe do pracy i poświęcenia, aby rozszerzać wśród warstw pracujących i ubogich znajomość i miłość ku Tobie, ku Kościołowi i papieżowi. Dziewico Niepokalana, Matko Boskiej Opatrzności, wesprzyj naszą prośbę u swego Syna Jezusa. Święci nasi patronowie, wstawcie się za nami. Amen
SOLENIZANCI
Ks. Przemysław Piechowski FDP – 38 lat życia, 8 lata życia zakonnego, neoprezbiter 2025.
WSPOMINAMY W MODLITWIE
Calcografia in Giovanni Battista Cavalieri, Giovanni Battista de’Cavalieri, CC0 1.0
Witalian, wybrany na papieża w VII wieku, zasłynął jako pasterz, który w niespokojnych czasach potrafił łączyć, a nie dzielić. Jego pontyfikat przypadł na okres ostrych sporów doktrynalnych i napiętych relacji między Rzymem a Konstantynopolem. Mimo to potrafił prowadzić dialog z władcami i hierarchami Wschodu, zachowując wierność nauczaniu Kościoła. Jego główną misją życiową było odbudowanie jedności chrześcijan – nie poprzez ustępstwa doktrynalne, lecz dzięki cierpliwej dyplomacji, otwartości i trosce o pokój we wspólnocie wierzących.
Witalian podjął też ważne działania w sferze liturgii: zadbał o upowszechnienie śpiewu kościelnego i dbałość o piękno celebracji, dostrzegając w niej narzędzie budowania wiary i wspólnoty. W relacjach politycznych wykazywał się realizmem – potrafił zachować niezależność Stolicy Apostolskiej, utrzymując jednocześnie kontakt z cesarstwem. Jego pontyfikat, choć niepozbawiony trudności, zapisał się w historii jako przykład papieża, który w złożonych realiach epoki potrafił kierować Kościołem ku jedności i stabilności.
847–Sergiusz II, papież
Calcografia in Giovanni Battista Cavalieri, Giovanni Battista de’Cavalieri, 1580, CC0 1.0
Sergiusz II objął Stolicę Piotrową w IX wieku, w okresie, gdy Rzym mierzył się zarówno z napięciami wewnętrznymi, jak i z realnym zagrożeniem najazdów. Jako człowiek Kościoła od młodości, znany z łagodnego usposobienia i konsekwentnej troski o dobro wspólnoty, podjął misję umacniania autorytetu papieskiego oraz ochrony miasta przed zewnętrznymi niebezpieczeństwami. Choć nie należał do papieży reformatorów, jego celem było zachowanie ciągłości i stabilności, tak potrzebnych Kościołowi tamtej epoki.
Podczas jego pontyfikatu Rzym został zaatakowany przez Saracenów, co ujawniło słabość obronną miasta. Sergiusz II starał się temu przeciwdziałać, angażując lokalnych możnych w dzieło odnowy murów i odbudowy zniszczonych świątyń. Jego misją życiową stało się nie tylko utrzymanie duchowego przewodnictwa, lecz także zabezpieczenie fizycznej przestrzeni Kościoła — miejsca, które postrzegał jako fundament chrześcijańskiej tożsamości.
Choć jego rządy bywały krytykowane za uległość wobec arystokracji rzymskiej, nie można odmówić mu determinacji w chronieniu Rzymu i troski o dalsze funkcjonowanie instytucji kościelnych. Jego pontyfikat pozostaje świadectwem papieża, który w realiach politycznego nacisku i militarnego zagrożenia starał się zachować spokój i pokój we wspólnocie wierzących.
ZMARLI Z RODZINY ORIOŃSKIEJ
1940 – Ks. Zygmunt Florczak FDP
Ks. Zygmunt Florczak urodził się 20 marca 1904 r. w Rembieszowie. Ochrzczony został w kościele parafialnym pw. św. Urszuli w Strońsku. Jego rodzice byli średnio zamożni – zajmowali się rolnictwem. Mieli pięciu synów. Byli bardzo zżytą i kochającą się rodziną. Do szesnastego roku życia Zygmunt mieszkał z rodzicami.
W tym czasie skończył siedmioklasową szkołę powszechną w Rembieszowie. Następnie uczęszczał do gimnazjum w Zduńskiej Woli, a potem do seminarium nauczycielskiego w Łęczycy. Latem 1923 r. zapukał do furty naszego domu misyjnego w Zduńskiej Woli, stając się jednym z pierwszych członków jego wspólnoty. Tak rozpoczął się jego związek ze Zgromadzeniem ks. Orione, co jeszcze dobitniej potwierdził fakt jego obłóczyn w listopadzie 1924 r. W Zduńskiej Woli przebywał do wyjazdu do Włoch w 1927 r.
W tym czasie skończył gimnazjum i rozpoczął studia filozoficzne pod kierunkiem ks. Błażeja Marabotto. W połowie lipca 1927 r., gdy ks. Marabotto wybrał się po raz pierwszy z Polski do swojej ojczyzny, zabierając ze sobą dziesięciu kleryków, wśród nich znalazł się także Zygmunt Florczak. Wyjazd ten był podyktowany dalszymi studiami teologicznymi. Zatrzymali się w Tortonie. Najpierw kl. Florczak musiał szybko nauczyć się języka włoskiego, by móc korzystać z wykładów i porozumiewać się z włoskimi braćmi. Gdy okazało się, że nie stanowi to dla niego wielkiego problemu, jeszcze tego samego roku rozpoczął studia teologiczne w seminarium w Tortonie. Pierwsze śluby zakonne złożył 20 kwietnia 1928 r. W 1930 r. przyjechał do Polski, do chorego ojca – ks. Orione musiał bardzo cenić młodego kleryka, skoro pozwolił mu wyjechać do ojczystego kraju. W sierpniu 1931 r. kl. Florczak powrócił do Tortony, gdzie złożył śluby wieczyste. Święcenia kapłańskie przyjął 1 kwietnia 1933 r. Potem pracował wraz z ks. Włodzimierzem Michalskim w Wenecji, gdzie Zgromadzenie prowadziło zakład dla trudnej młodzieży.
Na początku października 1934 r. ks. Zygmunt wrócił do Polski w towarzystwie ks. Włodzimierza Michalskiego i ks. Karola Pensy. 28 października odprawił w swojej parafii w Strońsku Mszę św. prymicyjną. Władze zakonne skierowały go do przejętego dopiero co internatu dla chłopców w Kaliszu, gdzie od razu musiał podjąć się kosztownych remontów i adaptacji. W 1938 r. został przeniesiony do Włocławka. Na tej placówce pracował jako przełożony wspólnoty i proboszcz parafii Najświętszego Serca Jezusowego aż do śmierci. Szczególną troską obejmował Małe Kottolengo – około 70 osób starszych i schorowanych. 1 września 1939 r. wybuchła wojna. Ks. Florczak, chociaż chory, był jeszcze czynny, tym bardziej że w tamtych ciężkich czasach szczególnie wzrosła potrzeba służenia ludziom. 8 września odprawił po raz ostatni Mszę św. i od tego czasu aż do śmierci pozostał w łóżku.
7 listopada odbyła się wielka łapanka księży. Wśród nich znaleźli się nasi dwaj kapłani – ks. Henryk Demrych i ks. Franciszek Drzewiecki. Wszyscy zostali aresztowani i skierowani do obozu koncentracyjnego w Dachau. Ks. Zygmunta to nie spotkało z powodu bardzo już zaawansowanej choroby – gruźlicy. Ks. Zygmunt Florczak zmarł 27 stycznia 1940 r. Został pochowany we Włocławku. Po wojnie jego ciało przeniesiono do Zduńskiej Woli, do wspólnego grobu orionistów. Miał za sobą 37 lat życia, 17 lat profesji zakonnej i 7 lat kapłaństwa.
C i e k a w o s t k i
◆ W 2004 r., w setną rocznicę urodzin i w 64. rocznicę śmierci ks. Zygmunta Florczaka, w jego kościele parafialnym pw. św. Urszuli w Strońsku odsłonięto pamiątkową tablicę poświęconą jego pamięci. Był to dar jego rodziny oraz księży orionistów. „Gdy zmarł we Włocławku, była wojna. Nikt z rodziny nie był na pogrzebie. Nie było prawdziwego pochówku. Dlatego pomyśleliśmy o tej tablicy” – powiedziała Wiesława Florczak, krewna księdza.
MĘCZENNICY I PRZEŚLADOWANI
1944 – Marta Koszówna (1911-1944), polska działaczka ruchu oporu, kurierka ZWZ.
1945 – Stanisława Agnieszka Falkus (1901-1945), polska zakonnica, ofiara mordu żołnierzy sowieckich.
1945 – Leopolda Gertruda Ludwig (1905-1945), polska zakonnica, ofiara mordu żołnierzy sowieckich.
1949 – Zbigniew Bernatowicz, żołnierz Armii Krajowej i działacz Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” (WiN).
Zbigniew Bernatowicz urodził się 14 lutego 1924 roku w Radzyniu Podlaskim. Po wojnie kontynuował działalność niepodległościową, angażując się w struktury WiN. Został aresztowany przez władze komunistyczne, skazany na karę śmierci i stracony 27 stycznia 1949 roku w Warszawie. Jego szczątki spoczywają w Kwaterze na Łączce na warszawskim cmentarzu Powązkowskim, miejscu pochówku wielu żołnierzy wyklętych. Zbigniew Bernatowicz jest jednym z wielu bohaterów, którzy poświęcili życie w walce o wolną Polskę, a ich pamięć była przez wiele lat nieobecna w oficjalnym dyskursie historycznym. Dziś, dzięki staraniom historyków i organizacji społecznych, takich jak Fundacja „Łączka” czy Instytut Pamięci Narodowej, ich historie są coraz bardziej obecne w świadomości narodowej.
1953– Ogłoszono wyroki wprocesie księży kurii krakowskiej.
Opracował: ks. Grzegorz Sikorski FDP