KALENDARZ LITURGICZNY
Presentation of Jesus at the Temple icon, Ikony arabskie: Chrześcijańska sztuka Lewantu, Francja: Arab World Institute (Francja), 1763, Attribution-ShareAlike 4.0 International CC BY-SA 4.0
Święto Ofiarowania Pańskiego, w polskiej tradycji ludowej nazywane świętem Matki Bożej Gromnicznej, obchodzone jest w Kościele katolickim 2 lutego. Zamyka ono cykl uroczystości związanych z objawieniem się Boga światu (Bożym Narodzeniem) i przypada dokładnie czterdziestego dnia po narodzinach Jezusa.
1501 Holbein d.Ä. Presentation of Jesus at the Temple anagoria. autor Hans Holbein, 1501, public domain
Uroczystość ta upamiętnia dwa istotne wydarzenia opisane w Ewangelii wg św. Łukasza: ofiarowanie Jezusa w świątyni jerozolimskiej oraz rytualne oczyszczenie Maryi. Zgodnie z Prawem Mojżeszowym, każdy pierworodny syn był własnością Boga, dlatego należało go „wykupić” za symboliczna ofiarę. Dla ubogich rodzin, takich jak Święta Rodzina, były to dwa synogarlice lub dwa młode gołębie. Kluczowym momentem opisu ewangelicznego jest spotkanie z dwojgiem starców: Symeonem i prorokinią Anną. Symeon, któremu Duch Święty obiecał, że nie ujrzy śmierci, dopóki nie zobaczy Mesjasza, wziął Dziecię na ręce i wypowiedział prorocze słowa pieśni Nunc dimittis („Teraz puszczasz sługę Twego, Panie…”). Nazwał on Jezusa „Światłem na oświecenie pogan”. To właśnie ta metafora stała się fundamentem symboliki światła dominującej w liturgii tego dnia. Głównym elementem Mszy świętej 2 lutego jest uroczyste pobłogosławienie świec (gromnic) oraz procesja z zapalonymi płomieniami. Świeca symbolizuje Chrystusa, który wnosi nadzieję i rozprasza mroki grzechu. W Polsce tradycja ta jest szczególnie silna – poświęcone gromnice zabierano do domów, wierząc w ich ochronną moc przed uderzeniami piorunów (stąd nazwa) oraz innymi nieszczęściami. Gromnicę podaje się również osobom konającym, aby jej blask towarzyszył im w przejściu do wieczności.
KALENDARZ OPATRZNOŚCI BOŻEJ
1386 – Podczas Sejmu walnego w Lublinie obwołano królem Polskiwielkiego księcia litewskiegoWładysława II Jagiełłę.
Jogaila of Lithuania, autor nieznany, dzieło powstało między 1474 -1480, public domain
Wydarzenia, które rozegrały się w Lublinie na początku 1386 roku, stanowią jeden z najważniejszych zwrotów w dziejach Europy Środkowo-Wschodniej. To właśnie tutaj, podczas zjazdu szlachty i panów rady, wielki książę litewski Jagiełło został oficjalnie obwołany królem Polski, co sfinalizowało postanowienia zawarte kilka miesięcy wcześniej w
Unii w Krewie.
Po śmierci Ludwika Węgierskiego polski tron pozostawał nieobsadzony przez dwa lata, aż do koronacji młodej Jadwigi Andegaweńskiej w 1384 roku. Polscy możnowładcy, poszukując silnego sojusznika przeciwko rosnącej potędze Zakonu Krzyżackiego, skierowali wzrok ku Litwie. Jagiełło, panujący nad ogromnymi obszarami, był idealnym kandydatem, jednak jego wybór wymagał przełamania barier religijnych i politycznych.
W styczniu 1386 roku w Lublinie zwołano zjazd generalny (często określany mianem sejmu walnego), w którym uczestniczyli reprezentanci wszystkich ziem Królestwa Polskiego. 2 lutego 1386 roku podjęto historyczną decyzję o wyborze Jagiełły na króla. Dokumenty wystawione podczas tego zjazdu potwierdzały, że książę litewski spełnił warunki postawione przez polskie rycerstwo: zobowiązał się do przyjęcia chrztu, chrystianizacji Litwy oraz włączenia jej ziem do Korony.
Wybór w Lublinie był kluczowy, ponieważ nadawał panowaniu Jagiełły legitymację pochodzącą od stanów królestwa, a nie tylko z układów dynastycznych. Lublin, położony na styku obu państw, stał się tym samym symbolicznym miejscem narodzin potęgi jagiellońskiej.
Z Lublina Jagiełło wyruszył prosto do Krakowa, gdzie 15 lutego przyjął chrzest (przyjmując imię Władysław), a 4 marca został koronowany w Katedrze Wawelskiej. Decyzja lubelska zapoczątkowała najdłuższą i jedną z najświetniejszych dynastii w historii Polski. Sojusz polsko-litewski zmienił układ sił w regionie, prowadząc ostatecznie do złamania potęgi Krzyżaków pod Grunwaldem oraz rozkwitu kultury i gospodarki w nadchodzących wiekach.
1676 – W katedrze wawelskiej odbyła się koronacja Jana III Sobieskiego na króla Polski i wielkiego księcia litewskiego. Choć elekcja monarchy miała miejsce w maju 1674 r., z uwagi na trwającą wojnę Rzeczpospolitej z Turcją (1672-1676) koronacja, z woli króla, została odłożona na dogodniejszy moment.
Portret Jana III Sobieskiego, autor nieznany, XVII wiek, public domain
W dniu 2 lutego 1674 roku Katedra Wawelska stała się świadkiem jednego z najważniejszych wydarzeń w XVII-wiecznej historii Rzeczypospolitej – koronacji Jana III Sobieskiego oraz jego małżonki, Marii Kazimiery. Choć Sobieski został wybrany na króla już w maju 1674 roku, uroczystość dopełnienia ceremoniału nastąpiła dopiero blisko dwa lata później, co było podyktowane koniecznością kontynuowania działań wojennych przeciwko Imperium Osmańskiemu.
Ceremonia w sercu Krakowa miała wymiar nie tylko religijny, ale przede wszystkim polityczny. Jan III Sobieski wstępował na tron jako wybitny wódz, okryty sławą po wielkim zwycięstwie pod Chocimiem, co dawało narodowi nadzieję na odzyskanie dawnej potęgi państwa. Zgodnie z tradycją, koronacji dokonał prymas Polski, a nowo wybrany monarcha przysięgał dbać o prawa i wolności szlacheckie oraz bronić granic Rzeczypospolitej Obojga Narodów .
Wydarzenie to było wyjątkowe ze względu na silną pozycję autorytetu Sobieskiego, który jako „król-żołnierz” cieszył się ogromnym poparciem mas szlacheckich. Katedra Wawelska, będąca nekropolią królów, po raz kolejny potwierdziła swoją rolę jako duchowe centrum państwa. Koronacja ta otworzyła okres panowania, którego kulminacyjnym punktem stała się odsiecz wiedeńska z 1683 roku, trwale wpisująca Jana III Sobieskiego do panteonu największych europejskich władców.
1831– KardynałBartolomeo Alberto Cappellarizostałwybranyna papieża i przybrał imięGrzegorz XVI.
Gregory XVI, Pope (1765-1846), autor Paul Delaroche, 1844, public domain
Wybór Bartolomeo Alberto Cappellariego na Stolicę Piotrową 2 lutego 1831 roku
był jednym z najbardziej nietypowych i znaczących wydarzeń w XIX-wiecznej historii Kościoła. Kardynał, będący mnichem kamedułą, przybrał imię Grzegorz XVI, a jego pontyfikat przypadł na czasy ogromnych napięć politycznych, rewolucji i gwałtownych przemian społecznych w Europie.
Cappellari nie był typowym kandydatem na papieża. Urodzony w 1765 roku w Belluno, większość życia spędził w surowej dyscyplinie zakonnej. Jako wybitny teolog i lingwista, zyskał uznanie publikacją dzieła „Triumf Stolicy Świętej”, w którym bronił nieomylności papieża i niezależności Kościoła od władzy świeckiej. Zanim został wybrany na następcę Piusa VIII, pełnił funkcję prefekta Kongregacji Rozkrzewiania Wiary. Co ciekawe, w momencie wyboru był ostatnim papieżem, który nie był biskupem – musiał przyjąć sakrę biskupią tuż przed koronacją.
Konklawe z przełomu 1830 i 1831 roku trwało aż 50 dni i odbywało się w atmosferze głębokiego kryzysu. W Państwie Kościelnym wybuchały powstania inspirowane ideami liberalnymi i karbonaryzmem. Wybór surowego zakonnika był sygnałem, że Kościół wybiera drogę konserwatyzmu i oporu wobec nowoczesnych ideologii. Grzegorz XVI wierzył, że stabilność religijna jest nierozerwalnie związana z ładem monarchicznym.
1891 – Biskup IginoBandi obejmuje diecezję Tortony jako ordynariusz.
Igino Bandi (1847–1914) był jednym z najbardziej dynamicznych i wpływowych włoskich hierarchów przełomu wieków, którego pontyfikat w diecezji Tortona na trwałe zapisał się w historii Kościoła. Urodzony 5 października 1847 roku w Zeme, w zamożnej rodzinie rolniczej, od młodości wykazywał głębokie powołanie, które zaprowadziło go do przyjęcia święceń kapłańskich 24 września 1870 roku. Zanim zasiadł na stolicy biskupiej, przez wiele lat pełnił funkcję archiprezbitera katedry w Vigevano, gdzie dał się poznać jako sprawny administrator i gorliwy duszpasterz.
Mianowany biskupem Tortony 23 czerwca 1890 roku przez papieża Leona XIII, Igino Bandi objął rządy w diecezji zaledwie rok przed ogłoszeniem przełomowej encykliki Rerum Novarum. Stał się jednym z jej najgorliwszych propagatorów, często wchodząc w konflikty z konserwatywną częścią duchowieństwa. Jego wizja „kapłana poza zakrystią” zakładała aktywne zaangażowanie Kościoła w ratowanie społeczeństwa i rodziny poprzez konkretne działania socjalne. Pod jego przewodnictwem diecezja Tortona stała się placówką nowoczesnego katolicyzmu społecznego. Bandi wspierał powstawanie oratoriów, szkół, towarzystw pomocy wzajemnej oraz lokalnej kasy oszczędnościowej (Cassa di Risparmio di Tortona). W 1896 roku założył diecezjalny tygodnik „Il Popolo”, który do dziś pełni rolę ważnego medium lokalnego. Najważniejszym dziedzictwem duchowym biskupa Bandiego było jego wsparcie dla młodego ks. Alojzego Orione. To właśnie Bandi dostrzegł charyzmat przyszłego świętego, wspierał go finansowo i duchowo, a 21 marca 1903 roku nadał jego zgromadzeniu – Małemu Dziełu Boskiej Opatrzności (Orioniści) – status instytutu na prawie diecezjalnym. Bez wizjonerskiej postawy biskupa Bandiego rozwój tego światowego dzieła miłosierdzia mógłby napotkać na znacznie większe przeszkody.
1904 – Encyklika Piusa X Ad diemillumlaetissimum(w 50 rocznicę ogłoszenia dogmatu o niepokalanym poczęciu Najświętszej Maryi Panny).
1909 – Biskup Pietro La Fointaine powierza ks. Alojzemu Orione sierociniec w Cassano del Ionio (Cosenza) wraz z Sanktuarium Madonna dellaCatena.
1947– PapieżPius XIIogłosił konstytucję apostolskąProvidaMaterEcclesiaustanawiającąinstytuty świeckie.
ORIOŃSKI SKARBIEC MODLITWY
POWOŁANIA DO ZGROMADZEŃ ŚWIĘTEGO ALOJZEGO ORIONE
O Jezu, który w swojej nieskończonej miłości ku ludziom, rzekłeś kiedyś Apostołom: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało; proście tedy Pana żniwa, aby wysłał robotników na żniwo swoje” (por. Mt 9,37), oto my pokornie błagamy, abyś raczył przyjąć do swego serca tę oto prośbę i przedstawił ją swojemu Ojcu Niebieskiemu, żeby zesłał powołania dla Małego Dzieła. Wzbudź ofiarne dusze gotowe do pracy i poświęcenia, aby rozszerzać wśród warstw pracujących i ubogich znajomość i miłość ku Tobie, ku Kościołowi i papieżowi. Dziewico Niepokalana, Matko Boskiej Opatrzności, wesprzyj naszą prośbę u swego Syna Jezusa. Święci nasi patronowie, wstawcie się za nami. Amen
WSPOMINAMY W MODLITWIE
ZMARLI Z RODZINY ORIOŃSKIEJ
2020 – Biskup LazzarisEnemésio Angelo (1949-2020), Biskup Balsas, da Siderópolis, Brazylia, zmarł w Araguaina, mając 71 lat życia, 53 profesji, 44 lat kapłaństwa i 12 biskupstwa. Został pochowany w katedrze Balsas.
Enemesio, CC BY 3.0 BR Attribution 3.0 Brazil
MĘCZENNICY I PRZEŚLADOWANI
Stanisław Jeute (1910–1943) był jednym z najwybitniejszych działaczy wywiadowczych w strukturach Związku Jaszczurczego (ZJ), organizacji narodowo-radykalnej, która powstała w 1939 roku jako odpowiedź na agresję niemiecką i sowiecką. Urodził się 25 maja 1910 roku w Warszawie w rodzinie o silnych tradycjach patriotycznych. Po wybuchu II wojny światowej, w 1939 roku, rozpoczął działalność konspiracyjną. Po wyjściu ze szpitala został zwerbowany do Organizacji Wojskowej Związku Jaszczurczego (OW ZJ) przez Witolda Gostomskiego, ps. Nałęcz, Hubert, Szefa Oddziału II Komendy Głównej OW ZJ. Od wiosny 1940 roku pełnił funkcję Szefa Wydziału Zachodniego i drugiego zastępcy szefa II Oddziału sztabu ZJ, por. Witolda Gostomskiego. Jednocześnie był Szefem II Oddziału Okręgu Pomorze z siedzibą w Warszawie. Po powołaniu do życia Inspektoratu Ziem Zachodnich w 1941 roku, Jeute objął funkcję szefa Ekspozytury „Zachód”. Jako szef Ekspozytury „Zachód”, Jeute kierował działalnością wywiadowczą na terenach zachodniej Polski oraz w samej Rzeszy Niemieckiej. Podzielił te obszary na okręgi, tworząc gęstą sieć placówek wywiadowczych. Jego działania obejmowały m.in. wywiad wojskowy, komunikacyjny i przemysłowy, co miało kluczowe znaczenie dla polskiego podziemia narodowego. W wyniku rany odniesionej podczas obrony Gdyni-Oksywia, Jeute stracił lewą goleń. Pomimo tego, kontynuował działalność konspiracyjną. Został aresztowany przez Gestapo 25 lutego 1942 roku w Warszawie. Po brutalnym śledztwie, 4 grudnia 1942 roku, Wojskowy Sąd Rejonowy III Rzeszy skazał go na śmierć. Wyrok wykonano 2 lutego 1943 roku w berlińskim więzieniu Moabit
Opracowali: Franciszek Janczak i ks. Grzegorz Sikorski FDP