KALENDARZ LITURGICZNY
Wspomnienie obowiązkowe – Święty Feliks III, papież
Pope Felix III, Artaud de Montor, 1842, Public domain
Święty Feliks III, wywodzący się z rzymskiej rodziny kapłańskiej, zanim został duchownym, prowadził życie świeckie — był mężem Petronii i ojcem Gordiana oraz Pauli. To właśnie z jego rodu miał później wyjść św. Grzegorz Wielki, co podkreśla duchowe dziedzictwo, jakie pozostawił. Po śmierci żony Feliks poświęcił się całkowicie Kościołowi, rozwijając głęboką dojrzałość duchową i umiejętność roztropnego rządzenia. Te cechy sprawiły, że w roku 483, po śmierci papieża Symplicjusza, powierzono mu kierowanie Stolicą Apostolską.
Jego pontyfikat przypadł na czas ogromnych napięć religijnych i politycznych. Włochy pozostawały pod władzą Odoakra, a jednocześnie Kościół zmagał się z kryzysem monofizytyzmu. Patriarcha Konstantynopola Akacjusz próbował narzucić Kościołowi tzw. Henotikon — dokument, który zamiast wyjaśniać prawdę o dwóch naturach Chrystusa, usuwał ją z nauczania. Feliks III sprzeciwił się temu jednoznacznie, uznając, że kompromis kosztem prawdy nie jest dopuszczalny. To stanowisko stało się centralną misją jego życia: nieustępliwa obrona pełni katolickiej nauki o Chrystusie.
Konflikt z Konstantynopolem doprowadził do tzw. schizmy akacjańskiej — pierwszego poważnego zerwania jedności między Wschodem a Zachodem, które trwało ponad trzy dekady. Feliks, pozostając wierny doktrynie, nakazał wykreślenie imienia Akacjusza z liturgii i domagał się jednoznaczności w wyznawaniu wiary. Jego działania wytyczyły kierunek, który po latach umożliwił odnowienie jedności.
Równolegle papież zmagał się z dramatyczną sytuacją Kościoła w Afryce Północnej, gdzie Wandalowie narzucali katolikom arianizm, grożąc im śmiercią. Feliks, świadomy ogromu presji, zdecydował, że rozgrzeszenia tym, którzy ulegli przemocy, można udzielać dopiero w obliczu śmierci — aby podkreślić wagę wyznawanej wiary i powagę odstępstwa wymuszanego siłą.
Po dziewięciu latach pełnych napięć, ale i niezłomnej postawy, Feliks III zmarł 1 marca 492 roku. Spoczął w bazylice św. Pawła za Murami, w grobowcu rodzinnym.
Wspomnienie dowolne –Święty Albin, biskup
Statue de Saint-Aubin dans la Collégiale de Guérande, Bibar, 2012, CC BY-SA 3.0
Święty Albin przyszedł na świat w 469 roku w okolicach Vannes we Francji, w rodzinie, która mogła zapewnić mu dostatek i pozycję społeczną. On jednak odrzucił światowe ambicje, wybierając życie zakonne. Wstąpił do klasztoru augustiańskiego w Tincillac, gdzie z czasem został opatem. Przez 25 lat kierował wspólnotą z niezwykłą pokorą i miłością, traktując braci jak panów, a siebie jak sługę. Jednocześnie był człowiekiem zasad — surowym w kwestiach reguły, a łagodnym w relacjach z ludźmi.
Jego duchowa dojrzałość i autorytet sprawiły, że w 529 roku został wybrany biskupem Angers. Od tej chwili całą energię poświęcił swojej diecezji. Przewodniczył synodom, które miały przywrócić zdyscyplinowaną, jasną praktykę życia kościelnego. Z nieugiętą odwagą występował przeciw małżeństwom kazirodczym, szerzącym się w rodach arystokratycznych. Właśnie ta bezkompromisowa postawa, będąca główną misją jego życia – obrona moralności i ładu chrześcijańskiego, zjednała mu zarówno gorących zwolenników, jak i zaciekłych przeciwników. Zdarzało się nawet, że czekano na niego w zasadzce.
Albin odznaczał się darem czynienia cudów: przywracał wzrok niewidomym, uzdrawiał chorych, a nawet wskrzesił dziecko. Cuda te nie były jednak celem samym w sobie — stanowiły znak Bożej pieczy nad jego pasterską misją.
Po 21 latach intensywnej służby zmarł 1 marca 550 roku. Spoczął w kościele św. Piotra w Angers, a już sześć lat po jego śmierci wzniesiono nową świątynię ku jego czci, do której przeniesiono jego relikwie. Z czasem wyrósł przy niej klasztor, kontynuujący duchowe dziedzictwo biskupa, który całe życie poświęcił oczyszczaniu wiary i umacnianiu moralności.
KALENDARZ OPATRZNOŚCI BOŻEJ
1992 – Bośnia i Hercegowina – Dzień Niepodległości
Dzisiejsza Bośnia i Hercegowina wyrasta z długiej i złożonej historii. W średniowieczu teren ten był osobnym królestwem, znanym jako Bośnia, a południowe obszary zyskały nazwę Hercegowiny od tytułu miejscowego władcy — hercega. Chrześcijaństwo dotarło tu bardzo wcześnie, prawdopodobnie już w starożytności, co potwierdzają wzmianki o diecezjach działających na tych ziemiach w VI–VII wieku. Z czasem rozwinęła się specyficzna wspólnota religijna zwana Kościołem bośniackim, długo postrzegana przez Rzym jako odrębna i wymagająca reformy, co doprowadziło do misji franciszkańskich w XIII i XIV stuleciu.
Bośnia_i_Hercegowina_pexels-alankrantas-34857288
Przełomowy był rok 1463, kiedy większość Bośni podbiło Imperium Osmańskie, a niespełna dwie dekady później również Hercegowinę. Panowanie tureckie na kilka stuleci zmieniło strukturę wyznaniową: część ludności przyjęła islam, a Kościół katolicki znacznie podupadł. Dopiero po zajęciu kraju przez Austro-Węgry w 1878 roku doszło do odrodzenia katolickich instytucji — w 1881 roku przywrócono regularną hierarchię, a w Sarajewie ustanowiono arcybiskupa.
Po I wojnie światowej Bośnia została włączona do nowo powstałych państw południowosłowiańskich, a druga połowa XX wieku przyniosła narastające napięcia etniczne. Ich dramatycznym finałem była wojna lat 1992–1995, poprzedzona referendum z 1 marca 1992 roku, w którym większość głosujących opowiedziała się za niepodległością. Data ta stała się później najważniejszym świętem państwowym Federacji Bośni i Hercegowiny.
Bośnia_i_Hercegowina_pexels-robert-dan-2759534-18603377
Współczesny kraj pozostaje przestrzenią dużej różnorodności. Dominują trzy grupy etniczne: Boszniacy (ok. 50%), Serbowie (ok. 31%) i Chorwaci (ok. 15%). Podobnie zróżnicowana jest struktura wyznaniowa — ok. 40% mieszkańców to muzułmanie, ok. 31% to prawosławni, a ok. 15% stanowią katolicy. Według danych kościelnych z 2024 roku liczba katolików wynosiła około 331 tysięcy.
Katolicyzm ma tu głębokie korzenie: pierwsze diecezje istniały już w starożytności, franciszkanie obecni są od 1291 r., a współczesna struktura opiera się na trzech diecezjach — archidiecezji Vrhbosna, diecezji Mostar-Duvno i diecezji Banja Luka. Do istotnych miejsc kultu należą sarajewska Katedra Najświętszego Serca Jezusowego oraz kościół św. Jana w Podmilačje, jedno z najstarszych zachowanych sanktuariów.
Szczególną rolę pełni także Medjugorie, miejscowość, która od 1981 roku przyciąga pielgrzymów z całego świata. Pielgrzymi przybywają tu, by uczestniczyć w Eucharystii, modlitwie różańcowej i adoracji, a sama miejscowość stała się ważną przestrzenią duchowej odnowy, szczególnie dla wiernych z Europy.
Dzisiejsza Bośnia i Hercegowina zmaga się wciąż z konsekwencjami powojennego podziału politycznego i etnicznego. Napięcia społeczne, emigracja — zwłaszcza widoczna wśród katolików — oraz skomplikowana struktura państwa stanowią wyzwanie dla rozwoju kraju. Mimo to wielowiekowa mozaika kulturowa pozostaje jednym z najcenniejszych elementów tożsamości Bośni i Hercegowiny.
1904 – Pierwsza audiencja Piusa X dla Księdza Orione.
492–Gelazjusz Izostałpapieżem.
ORIOŃSKI SKARBIEC MODLITWY
POWOŁANIA DO ZGROMADZEŃ ŚWIĘTEGO ALOJZEGO ORIONE
O Jezu, który w swojej nieskończonej miłości ku ludziom, rzekłeś kiedyś Apostołom: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało; proście tedy Pana żniwa, aby wysłał robotników na żniwo swoje” (por. Mt 9,37), oto my pokornie błagamy, abyś raczył przyjąć do swego serca tę oto prośbę i przedstawił ją swojemu Ojcu Niebieskiemu, żeby zesłał powołania dla Małego Dzieła. Wzbudź ofiarne dusze gotowe do pracy i poświęcenia, aby rozszerzać wśród warstw pracujących i ubogich znajomość i miłość ku Tobie, ku Kościołowi i papieżowi. Dziewico Niepokalana, Matko Boskiej Opatrzności, wesprzyj naszą prośbę u swego Syna Jezusa. Święci nasi patronowie, wstawcie się za nami. Amen
WSPOMINAMY W MODLITWIE
1877 – Antoni Patek (1811/1812-1877) — polski zegarmistrz, uczestnik powstania listopadowego, emigrant i współzałożyciel firmy Patek Philippe.
Ekskluzywny zegarek firmy Patek Philippe & Co, Copyright © 2006 David Monniaux, CC BY-SA 3.0
1938 – Władysław Grabski (1874-1938) – polski ekonomista, historyk, wykładowca akademicki, polityk, poseł naSejm Ustawodawczy, minister skarbu,premier RP.
MĘCZENNICY I PRZEŚLADOWANI
1943 Stefania Adamaszkówna (1914-1943) – polska uczestniczka podziemia antyhitlerowskiego.
1951 – Józef Batory (1914-1951), żołnierz kampanii wrześniowej 1939 r., oficer AK, członek Zrzeszenia WiN.
1951 – Józef Batory, autor nieznany, przed 1939, Public domain
20 lutego 1914 roku w Weryni na Podkarpaciu urodził się Józef Batory, ps. „Argus”, „Wojtek” – żołnierz Armii Krajowej i działacz powojennego podziemia niepodległościowego. Był jednym z tych, których później nazwano „żołnierzami wyklętymi” – wiernych Polsce aż po kres życia.
W czasie II wojny światowej Batory walczył w kampanii wrześniowej jako oficer 2. Pułku Strzelców Podhalańskich. Po klęsce września włączył się w działalność konspiracyjną, zostając oficerem Armii Krajowej na Rzeszowszczyźnie. Wykazywał niezwykłą odwagę, organizował łączność i służby informacyjne, dbając o to, by struktury AK zachowały ciągłość działania nawet w najtrudniejszych momentach okupacji.
Po 1945 roku nie złożył broni. W obliczu komunistycznego zniewolenia wstąpił do Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” (WiN), gdzie pełnił funkcję kierownika łączności zewnętrznej IV Zarządu Głównego. Celem WiN-u była nie walka zbrojna, lecz pokojowe informowanie świata o rzeczywistej sytuacji w powojennej Polsce oraz podtrzymywanie ducha wolności w narodzie. Batory, narażając życie, przekazywał meldunki o represjach komunistycznych na Zachód, wierząc, że prawda stanie się bronią silniejszą niż przemoc.
W grudniu 1947 roku został aresztowany przez funkcjonariuszy UB. Po brutalnym śledztwie w sfingowanym procesie skazano go na śmierć. Wyrok wykonano 1 marca 1951 roku w więzieniu mokotowskim w Warszawie – razem z innymi członkami IV Zarządu WiN. Ich szczątki do dziś spoczywają w nieznanym miejscu.
1951 – Franciszek Błażej(1907-1951), polski porucznik.
Oficjalne zdjęcie policyjne Franciszka Błażeja wykonane przez MBP po aresztowaniu w 1948 r., Public domain
Franciszek Błażej urodził się 27 października 1907 r. w Nosówce na terenie Galicji austro-węgierskiej. Zawodowo był oficerem Wojska Polskiego; brał udział w kampanii wrześniowej 1939 roku, a po okupacji związał się z ruchem podziemnym walczącym o niepodległość Polski.
W czasie wojny wstąpił do struktur Związku Walki Zbrojnej/Armii Krajowej w rejonie Rzeszowa. Po 1945 r. nie porzucił walki o wolną Polskę — zaangażował się w antykomunistyczne struktury organizacji Wolność i Niezawisłość (WiN). Pełnił funkcje redaktora naczelnego pisma „Biały Orzeł” oraz od grudnia 1946 r. przez pewien czas kierował południowym okręgiem WiN. To zaangażowanie uczyniło z niego jednego z lokalnych liderów oporu wobec narzucanych wówczas porządków.
W listopadzie 1947 r. został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa w Krakowie. Według dostępnych relacji był brutalnie torturowany w więzieniu na Mokotowie; doznane okaleczenia doprowadziły do gangreny i poważnego wyniszczenia organizmu. Skazany w październiku 1950 r. na karę śmierci, został stracony 1 marca 1951 r.; miejsce pochówku nie jest znane. Jego los wpisuje się w tragiczny rozdział polskiej powojennej historii — represji wobec żołnierzy podziemia.
1951 – Karol Chmiel (1911-1951), polski porucznik.
Oficjalne zdjęcie policyjne Karola Chmiela wykonane przez MBP po aresztowaniu w 1948 r., Public domain
Karol Chmiel urodził się 29 lipca 1911 r. w Warszawie. Już jako młody mężczyzna zdecydował się poświęcić życie służbie Polsce. W latach 30. wstąpił do Wojska Polskiego i szybko awansował, zdobywając uznanie jako kompetentny i odważny oficer. W kampanii wrześniowej 1939 r. wykazał się męstwem i zdolnością dowodzenia, a po upadku państwa polskiego kontynuował działalność w strukturach konspiracyjnych Armii Krajowej.
Po zakończeniu II wojny światowej Karol Chmiel nie złożył broni wobec nowych władz komunistycznych. Jako członek Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” brał udział w organizowaniu lokalnych struktur podziemnych, nadzorował łączność i koordynację działań mających na celu informowanie Zachodu o represjach wobec byłych żołnierzy AK. Jego praca miała charakter cywilny i strategiczny — dążył do utrzymania morale społeczeństwa i zachowania pamięci o walce o niepodległość.
Aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa w 1948 r., poddany brutalnym przesłuchaniom, nie zdradził współtowarzyszy ani swoich ideałów. Skazany na śmierć, został zamordowany 1 marca 1951 r. w więzieniu mokotowskim w Warszawie. Miejsce jego pochówku nie jest znane, a jego życie i śmierć stały się symbolem niezłomności powojennego pokolenia.
1951 – Łukasz Ciepliński (1913-1951), polski podpułkownik.
Łukasz Ciepliński – fotografia na murze przy ul. Dąbrowskiego 22 w Rzeszowie, Lowdown, data nieznana
Łukasz Ciepliński, urodzony 26 listopada 1913 r. w Kwilczu, należał do grona najwybitniejszych oficerów polskiego podziemia. Już jako młody kadet wyróżniał się dyscypliną i umiejętnościami, a w czasie kampanii wrześniowej 1939 r. zdobył opinię jednego z najbardziej utalentowanych dowódców młodego pokolenia. Po rozbiciu regularnych struktur wojskowych przeszedł do konspiracji, kierując w Rzeszowskiem siecią ZWZ–AK i odpowiadając za koordynację działań wywiadowczych.
Po zakończeniu wojny Ciepliński nie zgodził się na podporządkowanie Polski systemowi narzuconemu przez Związek Sowiecki. Jako jeden z głównych organizatorów ostatniego Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” starał się utrzymać cywilny, pokojowy charakter podziemia — jego celem było informowanie Zachodu o represjach oraz podtrzymywanie siły moralnej narodu. Ta działalność sprawiła, że stał się jednym z najważniejszych symboli powojennego oporu.
Aresztowany w listopadzie 1947 r., przez lata poddawany brutalnym przesłuchaniom, pozostał wierny swoim przekonaniom. W listach przemycanych z więzienia do rodziny kreślił wizję Polski wolnej, w której ofiara jego pokolenia nie pójdzie na marne. Zginął zamordowany strzałem w tył głowy 1 marca 1951 r. w więzieniu na Mokotowie. Miejsce jego pochówku do dziś pozostaje nieznane.
1951 – Mieczysław Kawalec, polski prawnik (1916-1951), major.
Mieczysław Kawalec, autor anonimowy, przed 1939 r., Public domain
Mieczysław Kawalec urodził się 9 stycznia 1916 r. w Trzcianie. Z wykształcenia prawnik, w czasie II wojny światowej związał swoje życie z działalnością konspiracyjną. Po klęsce kampanii wrześniowej dołączył do struktur ZWZ–AK na Rzeszowszczyźnie, gdzie odpowiadał za pracę wywiadowczą i organizacyjną. Jego kompetencje prawnicze oraz zdolność analitycznego myślenia sprawiły, że szybko stał się jednym z bardziej zaufanych oficerów lokalnego dowództwa.
Po zakończeniu okupacji niemieckiej Kawalec nie uznał nowego, komunistycznego porządku. Wstąpił do Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, w którym objął funkcje kierownicze w pionie organizacyjnym. Brał udział w tworzeniu sieci łączności i opracowywaniu dokumentów programowych. Jego działalność miała charakter cywilny i informacyjny — WiN starało się ujawniać represje i dbać o to, by świadomość narodowa nie została złamana.
Aresztowany w lutym 1948 r., przez długie miesiące poddawany był wyjątkowo brutalnym przesłuchaniom w więzieniu przy ul. Rakowieckiej. Mimo tortur nie złamał się i nie obciążył swoich współtowarzyszy. Skazany na karę śmierci w procesie kierownictwa IV Zarządu WiN, został zamordowany 1 marca 1951 r. w mokotowskim więzieniu. Jego ciała nigdy nie odnaleziono.
1951 – Adam Lazarowicz (1902-1951), polski oficer.
Adam Lazarowicz, autor anonimowy, przed 1945 r., Public domain
Adam Lazarowicz urodził się 14 grudnia 1902 r. w Berezowicy Małej. Od młodości związany był z polskim ruchem niepodległościowym — jako uczeń brał udział w działalności skautowej, a po odzyskaniu niepodległości związał swoją przyszłość z Wojskiem Polskim. W czasie kampanii wrześniowej walczył jako oficer łączności, a po klęsce państwa polskiego włączył się w struktury ZWZ–AK na Podkarpaciu, gdzie odpowiadał za organizację konspiracji i akcje dywersyjne.
Po zakończeniu okupacji niemieckiej Lazarowicz kontynuował działalność w obronie suwerenności państwa, dołączając do Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. Jako zastępca prezesa IV Zarządu Głównego WiN współtworzył jeden z najważniejszych ośrodków powojennego oporu, nastawionego przede wszystkim na informowanie Zachodu o charakterze komunistycznych represji w Polsce. Jego praca miała charakter cywilny, oparty na analizie, dokumentowaniu i przekazywaniu prawdy o sytuacji kraju.
Aresztowany w grudniu 1947 r., poddany brutalnym przesłuchaniom, nie wyrzekł się swoich przekonań ani współtowarzyszy. W procesie kierownictwa WiN skazano go na karę śmierci, którą wykonano 1 marca 1951 r. w więzieniu mokotowskim. Miejsce pochówku Lazarowicza pozostaje nieznane.
1951 – Józef Rzepka (1913-1951), polski kapitan.
Oficjalne zdjęcie policyjne Józefa Rzepki wykonane przez MBP po aresztowaniu w 1948 r., Public domain
Józef Rzepka urodził się 27 stycznia 1913 r. w Kościeliskach. Jako młody człowiek wstąpił do Wojska Polskiego, gdzie zdobył stopień kapitana i uczestniczył w przygotowaniach obronnych kraju przed II wojną światową. W kampanii wrześniowej 1939 r. wykazał się odwagą i skutecznością w działaniach bojowych, a po upadku państwa polskiego przystąpił do konspiracji w ramach Armii Krajowej.
Po wojnie Rzepka kontynuował walkę o niepodległość Polski, angażując się w działalność antykomunistycznego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. Jego rola obejmowała koordynację lokalnych struktur podziemnych oraz organizowanie działań mających na celu zachowanie świadomości obywatelskiej wśród ludności. Wierzył, że patriotyzm nie kończy się wraz z zakończeniem wojny, a obowiązek wobec narodu trwa także w trudnych, powojennych warunkach.
Aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa w 1947 r., był poddawany brutalnym przesłuchaniom, ale nie zdradził współtowarzyszy ani nie wyrzekł się swoich przekonań. Skazany na karę śmierci, został stracony 1 marca 1951 r. w więzieniu mokotowskim w Warszawie. Jego miejsce pochówku pozostaje nieznane, a losy życia i śmierci stały się symbolem walki żołnierzy niezłomnych.
2011 – Po raz pierwszy obchodzono święto państwoweNarodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”.
Opracował: ks. Grzegorz Sikorski FDP