KALENDARZ LITURGICZNY
WIELKI PIĄTEK
Jezus Chrystus umierający na krzyżu, A Strasburgian painter, między 1410 a 1415 r., Public domain
Wielki Piątek jest w tradycji chrześcijańskiej dniem głębokiej zadumy i żałoby. Wspomina się w nim mękę i śmierć Jezusa Chrystusa, który przyszedł na świat, aby nieść ludziom dobro, uzdrawiać chorych i głosić Ewangelię. Ten sam lud, który kilka dni wcześniej witał Go entuzjastycznym okrzykiem „Hosanna”, wkrótce domagał się Jego śmierci na krzyżu. Wydarzenia te pokazują dramat ludzkiej zmienności, a zarazem ogrom ofiary Syna Bożego, który oddał życie za zbawienie świata. Aresztowanie Jezusa nastąpiło nocą w Ogrodzie Getsemani. Prowadzony przez straż świątynną i żołnierzy rzymskich został doprowadzony przed Annasza, a następnie przed arcykapłana Kajfasza i zgromadzoną w pośpiechu Najwyższą Radę żydowską. Podczas przesłuchania próbowano znaleźć świadków, którzy potwierdziliby zarzuty przeciwko Niemu. Gdy Jezus potwierdził, że jest Mesjaszem i Synem Bożym, uznano to za bluźnierstwo i wydano wyrok śmierci. Następnie oddano Go pod władzę rzymskiego namiestnika Piłata. Piłat początkowo nie chciał skazać Jezusa, widząc brak dowodów winy. Próbował uwolnić Go, proponując zamianę na więźnia Barabasza, lecz tłum domagał się ukrzyżowania. Po biczowaniu i wyszydzeniu Jezus został skazany na śmierć. Wycieńczony przeszedł drogę na Golgotę, gdzie około południa został przybity do krzyża. Agonia trwała kilka godzin, a według przekazów ewangelicznych towarzyszyły jej niezwykłe znaki: ciemność ogarnęła ziemię, zadrżała ziemia, a zasłona świątyni rozdarła się na dwoje. Choć Wielki Piątek jest dniem bólu i wspomnienia niesprawiedliwej śmierci, w chrześcijaństwie niesie także przesłanie nadziei. Ofiara Chrystusa oznacza pojednanie Boga z człowiekiem oraz zapowiedź zwycięstwa życia nad śmiercią. Dlatego tajemnicę tego dnia rozumie się w świetle zmartwychwstania, które nastąpi w poranek Wielkiej Nocy. W ten sposób Wielki Piątek pozostaje jednocześnie dniem smutku i początkiem triumfu dobra nad złem.
Wspomnienie dowolne –Święty Ryszard de Wyche, biskup
St Richard Chichester, Immanuel Giel, 2007, Public domain
Święty Ryszard urodził się w 1197 roku w Wych, dzisiejszym Droitwich Spa, niedaleko Worcester. W młodości musiał zająć się zarządzaniem rodzinnym majątkiem, lecz mimo propozycji małżeństwa wybrał drogę nauki i służby Kościołowi. Po uporządkowaniu spraw domowych podjął studia w University of Oxford, a następnie kształcił się w University of Paris i na uniwersytecie w Bolonia. W wieku 38 lat został rektorem Oksfordu, przyczyniając się do podniesienia poziomu uczelni i jej znaczenia w Europie. Jako kanclerz arcybiskupa Edmund Rich wspierał reformy Kościoła w Anglii i odważnie bronił jego praw wobec króla Henryk III. Towarzyszył Edmundowi aż do jego śmierci we Francji; przed odejściem arcybiskup nakłonił Ryszarda do przyjęcia święceń kapłańskich i podarował mu kielich, który stał się później jego atrybutem. W 1244 roku Ryszard został wybrany biskupem Chichester. Sprzeciw króla doprowadził do konfliktu i utraty dóbr biskupich. Dopiero interwencja papieża Innocenty IV, który osobiście udzielił mu sakry w Lyonie, przywróciła mu należne prawa. Przez dwa lata żył skromnie w Tarring, pomagając proboszczowi w pracy na roli – świadectwo jego pokory i wierności powołaniu.
Misją życia św. Ryszarda była obrona wolności Kościoła oraz odnowa moralna duchowieństwa i wiernych. Nakazał bezpłatne udzielanie sakramentów, zobowiązał kapłanów do celibatu, rezydencji przy parafiach i noszenia stroju duchownego, a wiernych – do uczestnictwa w niedzielnej Mszy świętej. Szczególną troską otaczał starszych i chorych kapłanów. Zmarł 3 kwietnia 1253 roku w Dover podczas wizytacji. Kanonizowany przez Urban IV, stał się jednym z najważniejszych średniowiecznych świętych Anglii. Jego grób w katedrze w Chichester był celem licznych pielgrzymek, aż do zniszczenia za panowania Henryk VIII.
KALENDARZ OPATRZNOŚCI BOŻEJ
1493 – Krzysztof Kolumb przybył w triumfalnym pochodzie na dwór królewski w Barcelonie, aby złożyć sprawozdanie ze swej pierwszej wyprawy do Nowego Świata parze królewskiej Ferdynandowi II i Izabeli I.
ORIOŃSKI SKARBIEC MODLITWY
POWOŁANIA DO ZGROMADZEŃ ŚWIĘTEGO ALOJZEGO ORIONE
O Jezu, który w swojej nieskończonej miłości ku ludziom, rzekłeś kiedyś Apostołom: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało; proście tedy Pana żniwa, aby wysłał robotników na żniwo swoje” (por. Mt 9,37), oto my pokornie błagamy, abyś raczył przyjąć do swego serca tę oto prośbę i przedstawił ją swojemu Ojcu Niebieskiemu, żeby zesłał powołania dla Małego Dzieła. Wzbudź ofiarne dusze gotowe do pracy i poświęcenia, aby rozszerzać wśród warstw pracujących i ubogich znajomość i miłość ku Tobie, ku Kościołowi i papieżowi. Dziewico Niepokalana, Matko Boskiej Opatrzności, wesprzyj naszą prośbę u swego Syna Jezusa. Święci nasi patronowie, wstawcie się za nami. Amen
SOLENIZANCI
Ks. Ryszard Szurek FDP – 92 lata życia, 72 lata życia zakonnego, 64 lata kapłaństwa.
Ks. Ryszard Siadul FDP – 68 lat życia, 38 lata życia zakonnego, 32 lata kapłaństwa.
WSPOMINAMY W MODLITWIE
1081/1082 –Bolesław II Szczodry(Śmiały) (1042-1081/82) –król Polski.
Bolesław II Szczodry, Jan Matejko, 1893, Public domain
Bolesław II Szczodry był synem Kazimierz I Odnowiciel i księżniczki ruskiej Dobroniega Maria kijowska. W młodości objął władzę książęcą około 1058 roku, a w 1076 roku został koronowany na króla Polski. Jego rządy przypadły na okres walk o umocnienie pozycji państwa piastowskiego w Europie. Polityka Bolesława II skupiała się na aktywnym oddziaływaniu na sąsiednie kraje. Władca starał się ograniczać wpływy cesarstwa niemieckiego, wspierając jednocześnie obóz papieski w sporze o inwestyturę. Sojusze polityczne budował poprzez ingerencję w sprawy wewnętrzne Rusi, Węgier i Czech. Dzięki poparciu papieża Grzegorz VII doszło do koronacji królewskiej w 1076 roku. W kraju Bolesław dążył do centralizacji władzy i rozwoju struktur kościelnych. Odbudował zniszczoną metropolię w Gnieźnie, wspierał zakony benedyktyńskie oraz rozwój biskupstw w Polsce. Jednocześnie jego rządy charakteryzowały się surowością wobec opozycji możnowładczej.
Biskup Stanisław Szczepanowski rzucający klątwę na króla Bolesława Śmiałego, Julian Knorr, 1840, Public domain
Najbardziej znany konflikt dotyczył biskupa krakowskiego Stanisław ze Szczepanowa, którego kara doprowadziła do buntu elit i osłabienia pozycji króla. Po 1079 roku doszło do upadku władzy Bolesława II. Musiał opuścić kraj i udał się na Węgry, gdzie zmarł około 1081–1082 roku. Miejsce jego pochówku pozostaje niepewne, choć tradycja wiąże je z klasztorem w Ossiach.
W historiografii Bolesław II bywa oceniany dwojako. Z jednej strony podkreśla się jego zdolności militarne i polityczne, z drugiej – surowe metody rządzenia, które doprowadziły do konfliktu z elitami. Należy do władców, którzy próbowali wzmocnić znaczenie Polski w średniowiecznej Europie, choć jego panowanie zakończyło się wygnaniem.
1287–Honoriusz IV (1210-1287) – papież.
Ritratto di Papa Onorio IV, malarz nieznany, XV w., Public domain
Honoriusz IV, urodzony jako Giacomo Savelli w okolicach 1210 roku w Rzym, pochodził z arystokratycznego rodu Savelli. W młodości zdobył staranne wykształcenie prawnicze w Uniwersytet Paryski, po czym rozpoczął służbę w otoczeniu kościelnym. Stopniowo awansował w hierarchii – był papieskim kapelanem, subdiakonem, a od 1261 roku kardynałem diakonem. Uczestniczył w ważnych wydarzeniach Kościoła, w tym w soborze w Lyonie w 1274 roku, a także w licznych elekcjach papieskich. Pontyfikat Honoriusza IV przypadł na lata 1285–1287. Jego wybór był próbą złagodzenia napięć politycznych po profrancuskim kierunku obranym przez poprzednika. Papież dążył do stabilizacji w obrębie Państwo Kościelne i stopniowo odzyskiwał kontrolę nad buntującymi się terenami w Romanii, Marchii Ankońskiej i Spoleto. W polityce międzynarodowej utrzymywał poparcie dla dynastii andegaweńskiej, wspierając Karol I Andegaweński i jego następców w sporze o władzę nad Sycylia. Jednocześnie prowadził działania dyplomatyczne między Francją a Aragonią, wspierając króla Filip III Śmiały. Honoriusz IV był papieżem nastawionym pokojowo. Popierał rozwój zakonów żebraczych, nadając przywileje franciszkanom, dominikanom, karmelitom i augustianom. Wspierał także misje chrześcijańskie poprzez promocję nauki języków orientalnych w celu ewangelizacji Bliskiego Wschodu. Planował organizację nowej krucjaty, jednak projekt nie został zrealizowany. Wprowadził również inkwizycję na Sardynii. W życiu osobistym pontyfikat ograniczała ciężka choroba – papież był sparaliżowany i cierpiał na podagrę. Mimo to utrzymywał aktywność polityczną i administracyjną. Zmarł 3 kwietnia 1287 roku i został pochowany w kościele Aracoeli (Rzym).
Grób Honoriusza IV w Santa Maria in Aracoeli, Peter1936F, 2015, CC BY-SA 4.0
MĘCZENNICY I PRZEŚLADOWANI
1940 – Rozpoczęły sięmasowe egzekucjepolskich jeńców wojennych z obozów wKozielsku,OstaszkowieiStarobielsku.
1940 – Józef Graniczny (1897-1940) – polski porucznik marynarki wojennej.
Józef Graniczny, autor nieznany, przed 1934 r., Public domain
Józef Graniczny urodził się 12 marca 1897 roku w Wielkich Piekarach na Górnym Śląsku. W młodości związany był z ruchem patriotycznym – w 1915 roku wstąpił do Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Podczas I wojny światowej został wcielony do armii niemieckiej, gdzie walczył na frontach belgijskim i francuskim. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości rozpoczął służbę wojskową w Wojsko Polskie, wstępując w 1919 roku do 1 batalionu morskiego w Modlinie. Graniczny aktywnie uczestniczył w powstaniach śląskich, dowodząc oddziałami bojowymi w czasie I i III powstania śląskiego. W 1921 roku otrzymał awans na podporucznika. Następnie służył we Flotylli Pińskiej, gdzie dowodził między innymi okrętami ORP „Nurek” i ORP „Admirał Dickman”. Karierę wojskową zakończył w 1938 roku, przechodząc w stan spoczynku. Po wybuchu II wojny światowej został ponownie zmobilizowany do Flotylli Rzecznej Marynarki Wojennej w Pińsku. W czasie działań wojennych dostał się do niewoli sowieckiej i został osadzony w obozie w Kozielsk. W kwietniu 1940 roku został zamordowany w Katyń w ramach zbrodni katyńskiej. Jego nazwisko figuruje na listach wywózkowych NKWD. Był odznaczony m.in. Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari, Krzyżem Walecznych oraz Krzyżem Niepodległości z Mieczami. Żonaty z Marią Krajnikówną, miał dwoje dzieci – syna Juranda i córkę Teresę.
1942 – Piotr Dańkowski (1908-1942) – polski duchowny katolicki, męczennik, błogosławiony.
Urodził się 21 czerwca 1908 roku w Jordanowie w rodzinie o tradycjach rzemieślniczo-rolniczych. Po ukończeniu gimnazjum w Nowym Targu w 1926 roku rozpoczął formację kapłańską w Wyższe Seminarium Duchowne Archidiecezji Krakowskiej, a następnie studiował teologię na Uniwersytet Jagielloński. Święcenia kapłańskie przyjął 1 lutego 1931 roku w kościele św. Anny w Krakowie. Po święceniach pełnił posługę wikariusza w parafiach w Pobiedrzu (obecnie Paszkówka), Suchej oraz Zakopanem. W Zakopanem pracował jako katecheta w Gimnazjum i Liceum im. Oswalda Balcera, a także jako spowiednik sióstr albertynek, angażując się równocześnie w działalność społeczną i wychowawczą młodzieży. Jego posługa łączyła troskę duszpasterską z pracą edukacyjną. W czasie II wojny światowej ksiądz Dańkowski działał w konspiracji w ramach Związek Walki Zbrojnej, posługując się pseudonimem „Jordan”. Wspólnie z bratem prowadził nasłuch radiowy i przygotowywał komunikaty informacyjne. Został aresztowany 10 maja 1941 roku i był przesłuchiwany w siedzibie gestapo na Podhalu zwanej „Palace”. Następnie więziono go w Tarnowie, a później przewieziono do obozu koncentracyjnego Auschwitz, gdzie otrzymał numer obozowy 24529. W obozie pracował w komandzie „Rajsko”, przygotowując teren pod budowę zakładów chemicznych IG Farben. W lutym 1942 roku został skazany na śmierć. Zmarł 3 kwietnia 1942 roku, w Wielki Piątek, ponosząc męczeńską śmierć podczas pracy przymusowej. Jego ciało zostało spalone w krematorium obozowym. Jan Paweł II beatyfikował Piotra Dańkowskiego 13 czerwca 1999 roku w gronie 108 męczenników II wojny światowej. Obecnie błogosławiony jest patronem kleryków i kapłanów Archidiecezja Krakowska, a jego imię nosi Zespół Szkół w Jordanowie.
1946 – Zygmunt Kęska (1917-1946) – polski żołnierzZWZ–AKiZrzeszenia WiN.
Urodzony 20 stycznia 1917 roku w Witebsku, był oficerem Wojska Polskiego i żołnierzem podziemia niepodległościowego. W okresie międzywojennym mieszkał w Dęblinie, gdzie przygotowywał się do służby wojskowej. Ukończył dywizyjny kurs podchorążych rezerwy przy 28 Dywizja Piechoty (II RP), uzyskując stopień kaprala podchorążego rezerwy. Brał udział w kampanii obronnej 1939 roku, a po rozpoczęciu okupacji zaangażował się w działalność konspiracyjną. Od 1940 roku należał do Związek Walki Zbrojnej – Armia Krajowa, działając pod pseudonimem „Świt”, a później także „Krewny”. W latach 1944–1945 służył w oddziale partyzanckim Marian Bernaciak, znanym z walki z okupantem niemieckim, a następnie z siłami komunistycznego aparatu bezpieczeństwa. Kęska dowodził samodzielną kompanią, organizując akcje zbrojne, propagandowe oraz operacje rozbrajania posterunków milicji i wojska. Uczestniczył m.in. w zdobyciu posterunku MO w Adamowie, ubezpieczał atak na urzędy bezpieczeństwa w Puławach oraz brał udział w akcji uwolnienia około 120 więźniów przewożonych transportem kolejowym. Po zakończeniu wojny kontynuował działalność w strukturach Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość. Został aresztowany 22 października 1945 roku i skazany na karę śmierci przez sąd w Warszawie. Wyrok wykonano 3 kwietnia 1946 roku w więzieniu na Pradze. Miejsce pochówku zostało utajnione, a symboliczny grób znajduje się na cmentarzu na Powązkach w Warszawie w kwaterze „Łączka”. W 2007 roku pośmiertnie odznaczono go Order Odrodzenia Polski, a wcześniej otrzymał Krzyż Walecznych. W 2015 roku badania prowadzone przez Instytut Pamięci Narodowej potwierdziły odnalezienie przedmiotów należących do niego podczas prac ekshumacyjnych.
Opracował: ks. Grzegorz Sikorski FDP