KALENDARZ LITURGICZNY
Wspomnienie dowolne –Święty Józef, Rzemieślnik
Saint Joseph and the Christ Child, Guido Reni (1575–1642), 1640, Public domain
Święty Józef jest w tradycji chrześcijańskiej czczony jako opiekun Jezusa i wierny małżonek Maryi. Ewangelie ukazują go jako człowieka cichego, odpowiedzialnego i całkowicie oddanego powierzonej mu przez Boga misji. W ciągu roku liturgicznego Kościół wspomina go dwukrotnie: 19 marca jako Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny oraz 1 maja jako patrona ludzi pracy. To drugie święto zostało ustanowione w 1955 roku przez Pius XII, który pragnął nadać religijny sens obchodzonemu na świecie Świętu Pracy i ukazać duchową wartość ludzkiego wysiłku. Józef był rzemieślnikiem. Ewangelie określają go greckim słowem tektōn, oznaczającym człowieka pracującego przy drewnie i naprawie narzędzi, a także wykonującego różne prace budowlane. Dzięki tej pracy utrzymywał Jezus Chrystus i Maryja. Codzienne obowiązki nie były dla niego jedynie sposobem zarobku, lecz drogą wierności Bogu. W pokorze i milczeniu wykonywał swoje zadania, traktując pracę jako powierzone mu powołanie. Postawa św. Józefa ukazuje, że zwyczajna praca może stać się drogą do świętości. Nie zasłynął wielkimi czynami ani publicznym nauczaniem, lecz rzetelnym wykonywaniem obowiązków i troską o rodzinę. W tym sensie jest wzorem dla wszystkich pracujących – pokazuje, że uczciwy wysiłek, podejmowany z miłością i odpowiedzialnością, rozwija człowieka i buduje relacje oparte na szacunku oraz pokoju społecznym. Pismo Święte wielokrotnie podkreśla wartość pracy i potępia lenistwo, wskazując, że pilność przynosi dobro zarówno jednostce, jak i całej wspólnocie. W świetle tej nauki praca staje się nie tylko koniecznością życia, lecz także drogą rozwijania talentów, kształtowania cnót i służby innym. Dlatego św. Józef, pokorny rzemieślnik z Nazaretu, pozostaje do dziś patronem wszystkich, którzy poprzez codzienny trud pragną wiernie wypełniać swoje życiowe powołanie.
Wspomnienie dowolne – Święty August Schoeffler, męczennik
Augustin Schoeffer MEP, autor nieznany, połowa XIX w., Public domain
August Schoeffler był francuskim kapłanem i misjonarzem, który oddał życie za wiarę podczas prześladowań chrześcijan w Azji. Urodził się 22 listopada 1822 roku w Mittelbronn w Lotaryngii. Już w czasie formacji seminaryjnej związał się duchowo z dominikanami jako tercjarz, a następnie wstąpił do Stowarzyszenia Misji Zagranicznych w Paryżu. Święcenia kapłańskie przyjął 29 maja 1847 roku i wkrótce potem wyruszył do Wietnamu, świadomy trudów i niebezpieczeństw, jakie czekały tam misjonarzy. Na terenach misyjnych pracował gorliwie na dwóch placówkach duszpasterskich, głosząc Ewangelię wśród miejscowej ludności. W tym czasie chrześcijaństwo w Wietnamie spotykało się z silną wrogością władz. 1 marca 1851 roku kapłan został aresztowany i przewieziony do Son Tay. Tam poddano go ciężkim torturom, próbując zmusić do wyrzeczenia się wiary. Pozostał jednak wierny Chrystusowi aż do końca. Zginął przez ścięcie 1 maja 1851 roku. Jego ofiara wpisuje się w dramatyczną historię prześladowań chrześcijan w Wietnamie, które trwały przez kilka stuleci. Wielu wiernych – zarówno duchownych, jak i świeckich – zapłaciło wtedy najwyższą cenę za wyznawanie wiary. Świadectwo Augusta Schoefflera zostało oficjalnie uznane przez Kościół: 27 maja 1900 roku beatyfikował go Leon XIII, a 19 czerwca 1988 roku kanonizował go Jan Paweł II w gronie 117 męczenników wietnamskich, których wspomnienie liturgiczne przypada 24 listopada.
Wspomnienie dowolne – Jeremiasz, prorok
Mosaic of the prophet Jeremiah in the Dome of Immanuel in St Mark’s Basilica, artysta nieznany, początek XII w., Public domain
Jeremiasz należał do największych proroków Starego Testamentu i działał w burzliwym okresie historii Izraela, gdy potęga Asyrii chyliła się ku upadkowi, a na Bliskim Wschodzie rodziły się nowe imperia. Pochodził z rodu kapłańskiego i mieszkał w Anatot, niedaleko Jerozolimy. Około 626 roku przed Chrystusem został powołany przez Boga do misji prorockiej. Początkowo wahał się, powołując się na młody wiek i brak doświadczenia, lecz ostatecznie przyjął zadanie głoszenia słowa Bożego. Prorok piętnował niewierność ludu wobec Boga oraz niesprawiedliwość społeczną. Wzywał do autentycznego nawrócenia, podkreślając, że same reformy religijne nie wystarczą bez przemiany serca. Wspierał odnowę religijną podjętą za panowania króla Jozjasza, jednak po jego śmierci sytuacja w kraju szybko się pogorszyła. Jeremiasz ostrzegał przed nadciągającym zagrożeniem ze strony Babilonii i zapowiadał konsekwencje niewierności narodu. Jego słowa często spotykały się z drwiną i wrogością, a sam prorok doświadczał prześladowań, więzienia i upokorzeń. Podczas oblężenia Jerozolimy przez wojska Nabuchodonozor II prorok wzywał do wierności Bogu i rozwagi politycznej. Po zniszczeniu miasta w 587 roku przed Chrystusem został zabrany do Egiptu, gdzie kontynuował swoją misję. Tradycja podaje, że tam zakończył życie, prawdopodobnie ponosząc śmierć z rąk własnych rodaków. Nauczanie Jeremiasza wywarło ogromny wpływ na późniejszą tradycję biblijną. Zapowiadał on bowiem nowe przymierze między Bogiem a ludźmi, zapisane nie na kamiennych tablicach, lecz w ludzkich sercach. Proroctwo to chrześcijanie odczytują jako zapowiedź dzieła Jezusa Chrystusa. Dlatego Jeremiasz pozostaje jedną z najważniejszych postaci duchowych Starego Testamentu, czczoną w tradycji Kościoła jako świadek wierności Bogu mimo przeciwności.
KALENDARZ OPATRZNOŚCI BOŻEJ
1979 – Wyspy Marshalla– Święto Konstytucji
Wyspy Marshalla (Republika Wysp Marshalla) to niewielkie państwo wyspiarskie położone w środkowej części Oceanu Spokojnego, w regionie Mikronezji. Archipelag składa się z ponad 1200 małych wysepek i raf koralowych zgrupowanych w 29 atolach oraz kilku pojedynczych wyspach. Całkowita powierzchnia lądu wynosi zaledwie około 181 km², jednak wyspy są rozproszone na ogromnym obszarze oceanu przekraczającym milion kilometrów kwadratowych. Główne części archipelagu tworzą dwa łańcuchy wysp: Ratak („wschód słońca”) i Ralik („zachód słońca”).
Marshall Islands, Christopher Michel, 2004, CC BY 2.0
Pierwsi mieszkańcy przybyli tu z Azji kilka tysięcy lat temu. Dla Europejczyków wyspy odkrył w 1529 roku hiszpański żeglarz Álvaro de Saavedra Cerón. W 1788 roku dotarł tu brytyjski kapitan John Marshall, od którego nazwiska archipelag otrzymał swoją nazwę. W XIX wieku wyspy znalazły się pod wpływem niemieckim, a w 1885 roku włączono je do kolonii Nowa Gwinea Niemiecka. Podczas I wojny światowej archipelag zajęła Japonia i administrowała nim jako mandatem Ligi Narodów. W czasie II wojny światowej, w ramach Operacja Flintlock, wyspy zostały zdobyte przez Stany Zjednoczone. Po wojnie włączono je do terytorium powierniczego administrowanego przez USA. W latach 1946–1958 przeprowadzono tu liczne próby jądrowe, zwłaszcza na atolach Bikini Atoll i Enewetak Atoll, co do dziś pozostaje jednym z największych problemów zdrowotnych i politycznych kraju.
W 1979 roku państwo podpisało z USA układ o wolnym stowarzyszeniu, a pełną niezależność uzyskało w 1986 roku. Dzień Niepodległości obchodzony jest 1 maja i upamiętnia wejście w życie tej umowy oraz powstanie suwerennej republiki. W 1991 roku kraj został członkiem Organizacja Narodów Zjednoczonych.
Republika liczy około 60 tysięcy mieszkańców, z których ponad 96% stanowią Marszalezi – ludność mikronezyjska. W użyciu są dwa języki urzędowe: marszalski i angielski. Pod względem religijnym społeczeństwo jest w większości chrześcijańskie: protestanci stanowią około 87% ludności, katolicy około 8,4%, inni chrześcijanie 2,1%, osoby bez religii 1,5%, a wyznawcy religii tradycyjnych i innych – poniżej 1%.
Chrześcijaństwo pojawiło się tu w XIX wieku wraz z protestanckimi misjonarzami z Ameryki. Misjonarze katoliccy dotarli nieco później, a Kościół katolicki rozwijał się głównie dzięki pracy misjonarzy z Europy i Stanów Zjednoczonych. Dziś struktura katolicka kraju obejmuje jedną jednostkę kościelną – Prefektura apostolska Wysp Marshalla, której główną świątynią jest katedra w Majuro. Wśród ważnych miejsc kultu wymienia się sanktuaria maryjne i parafialne świątynie w Majuro oraz na atolu Ebeye.
Gospodarka kraju opiera się głównie na pomocy finansowej Stanów Zjednoczonych, rybołówstwie oraz drobnym rolnictwie. Uprawia się przede wszystkim palmy kokosowe, melony, pomidory i drzewo chlebowe. Turystyka ma potencjał rozwoju, lecz utrudniają go duże odległości i słaba infrastruktura. Do najpoważniejszych współczesnych problemów należą skutki dawnych prób jądrowych, zależność gospodarcza od pomocy zagranicznej oraz rosnące zagrożenie związane ze zmianami klimatu i podnoszeniem się poziomu oceanów, które może zagrażać nisko położonym atolom.
381– Otwarto obradySoboru konstantynopolitańskiego Izwołanego przezcesarzaTeodozjusza I Wielkiego.
Ilustracja przedstawiająca Sobór do wydania Mów teologicznych św. Grzegorza z Nazjanzu (330–390) z IX w., autor nieznany, około 880 r., Public domain
Głównym celem Soboru było rozstrzygnięcie sporów teologicznych dotyczących natury Ducha Świętego oraz umocnienie jedności Kościoła. Najważniejszym problemem, którym zajęli się ojcowie soborowi, była herezja zwana pneumatomachizmem. Jej zwolennicy twierdzili, że Duch Święty nie jest prawdziwym Bogiem, lecz jedynie stworzeniem. W odpowiedzi na te poglądy biskupi potwierdzili boskość Ducha Świętego i uzupełnili wyznanie wiary przyjęte wcześniej na I Soborze w Nicei. Do słów o Duchu Świętym dodano określenia podkreślające Jego godność: „Pana i Ożywiciela, który od Ojca pochodzi, który z Ojcem i Synem wspólnie odbiera uwielbienie i chwałę oraz mówił przez proroków”. W ten sposób powstało wyznanie wiary znane jako Credo nicejsko-konstantynopolitańskie, które od VI wieku stało się stałym elementem liturgii chrześcijańskiej. Sobór zajmował się także sprawami organizacyjnymi Kościoła. Wśród uchwalonych kanonów znalazło się postanowienie dotyczące porządku honorowego biskupów. Ustalono, że patriarcha Konstantynopola będzie zajmował drugie miejsce po biskupie Rzymu, wyprzedzając patriarchę Aleksandrii. W obradach uczestniczyło około 190 biskupów ze wschodniej części cesarstwa. Początkowo przewodniczył im Meletius z Antiochii, po jego śmierci funkcję tę przejął Gregorz z Nazjanzu, a następnie Nektariusz z Konstantynopola. Część uczestników, związanych z nauką macedonian, opuściła obrady po pierwszych sesjach. Postanowienia soboru zostały następnie zatwierdzone przez cesarza, który nakazał ich wprowadzenie w całym imperium. Sobór konstantynopolitański I odegrał zatem kluczową rolę w sprecyzowaniu nauki o Trójcy Świętej oraz w kształtowaniu struktury Kościoła w późnej starożytności.
1045–Giovanni dei Grazianizostał wybrany napapieżai przyjął imię Grzegorz VI.
Pope Gregory VI, Artaud de Montor, 1842, Public domain
Grzegorz VI (łac. Gregorius VI), właściwie Jan Gracjan Pierleone, był papieżem w latach 1045–1046, w okresie głębokiego kryzysu w Kościele zachodnim. Pochodził prawdopodobnie z wpływowej rzymskiej rodziny związanej z rodem Pierleonich. Przed wyborem na Stolicę Piotrową pełnił funkcję archiprezbitera przy bazylice św. Jana przy Bramie Łacińskiej w Rzymie i cieszył się opinią człowieka pobożnego oraz skłonnego do reform. Jego pontyfikat rozpoczął się 1 maja 1045 roku po rezygnacji papieża Benedykta IX, którego był ojcem chrzestnym. Według części przekazów to właśnie Gracjan namówił go do ustąpienia z urzędu, chcąc zakończyć zgorszenie związane z jego rządami. Inne źródła sugerują jednak, że urząd papieski został wówczas faktycznie wykupiony za znaczną sumę pieniędzy, co później stało się podstawą oskarżenia o symonię. Wybór Grzegorza VI początkowo spotkał się z życzliwym przyjęciem środowisk reformy kościelnej. Poparcia udzielili mu m.in. Piotr Damiani oraz opat z Opactwo Cluny. Sytuacja w Kościele pozostawała jednak napięta, gdyż do tytułu papieskiego rościli sobie prawa także inni pretendenci. Z inicjatywy króla Niemiec Henryk III zwołano synody mające uporządkować sprawę papieskiej sukcesji. Podczas synodu w Sutri 20 grudnia 1046 roku Grzegorz VI został oskarżony o symonię i pozbawiony urzędu, podobnie jak jego rywale – Benedykt IX oraz Sylwester III. Po detronizacji udał się na wygnanie do Koloni. Towarzyszył mu wierny przyjaciel Hildebrand, późniejszy papież Grzegorz VII. Na wygnaniu opiekę nad nim sprawował miejscowy arcybiskup Herman z Kolonii. Tam też, pod koniec 1047 roku, były papież zmarł po krótkiej chorobie.
1551– Rozpoczęła się druga faza obradsoboru trydenckiego.
1576– Wkatedrze wawelskiejodbyły się ślub ikoronacjaStefana BatoregoiAnny Jagiellonki.
Portrait of Stephen Bathory in coronation robes, artysta anonimowy (Austria), 1583, Public domain
1927 (data nieokreślona) – Przeznaczenie Instytutu Boskiego Zbawiciela przy Sette Sale w Rzymie na rzecz rozpowszechnienia powołań misyjnych (później dla kleryków studiujących na papieskich uczelniach w Rzymie).
1991– W stulecie encyklikiLeona XIIIRerum novarumJan Paweł II ogłosił encyklikęCentesimusannus.
Centesimus annus (łac. „Setna rocznica”) to encyklika społeczna papieża Jana Pawła II ogłoszona 1 maja 1991 roku, dokładnie sto lat po publikacji Rerum novarum autorstwa Leona XIII. Dokument ten stanowi ważne rozwinięcie katolickiej nauki społecznej i próbę jej odczytania w realiach końca XX wieku, szczególnie w kontekście przemian politycznych i gospodarczych. Encyklika została ogłoszona w dniu wspomnienia św. Józefa Robotnika i ma wyraźnie uporządkowaną strukturę. Już we wprowadzeniu papież podkreśla przełomowe znaczenie nauczania Leona XIII, zachęcając do jego ponownej interpretacji w zmieniających się warunkach historycznych. W kolejnych częściach analizuje zarówno realia XIX wieku, jak i sytuację współczesną, wskazując na podobieństwa między epoką narodzin ruchów robotniczych a wydarzeniami przełomowego roku 1989. Istotnym wątkiem encykliki jest krytyczna ocena socjalizmu i marksizmu. Papież zwraca uwagę na ich materialistyczne podejście do człowieka oraz redukowanie osoby do elementu systemu społecznego. Wskazuje, że takie ujęcie prowadzi do alienacji i uniemożliwia budowę zdrowego społeczeństwa. Jednocześnie zdecydowanie odrzuca ideę walki klas, przeciwstawiając jej koncepcję sprawiedliwości społecznej opartej na godności osoby ludzkiej. Krytyce poddaje również totalitaryzmy XX wieku, w tym komunizm i narodowy socjalizm, widząc w nich konsekwencję błędnego rozumienia wolności. W refleksji nad przemianami roku 1989 papież dostrzega znaczenie pokojowych działań społeczeństw oraz duchowego wymiaru tych wydarzeń. Podkreśla rolę wartości chrześcijańskich i wskazuje, że upadek komunizmu nie rozwiązał wszystkich problemów społecznych. Zwraca uwagę na potrzebę solidarności międzynarodowej oraz odpowiedzialnego rozwoju, który obejmuje nie tylko gospodarkę, ale także sferę moralną. Ważnym elementem dokumentu jest nauczanie o własności prywatnej. Papież uznaje jej znaczenie, ale jednocześnie przypomina, że powinna ona służyć dobru wspólnemu. Krytykuje konsumpcjonizm oraz podkreśla konieczność uwzględniania etycznego wymiaru życia gospodarczego. W dalszych częściach encykliki analizuje także rolę państwa, kultury i demokracji, opowiadając się za poszanowaniem praw człowieka i wolności religijnej. Całość kończy refleksja o człowieku jako centrum życia społecznego i drodze Kościoła. Centesimusannus ukazuje, że autentyczny rozwój musi uwzględniać godność osoby ludzkiej, łącząc wymiar ekonomiczny z duchowym i moralnym.
2004 – Polska wstąpiła do Unii Europejskiej.
2011 – W Watykanie papież Benedykt XVIbeatyfikował swego poprzednika Jana Pawła II.
Msza beatyfikacyjna, Kancelaria Prezydenta RP, 2011, GNU Free Documentation License 1.2
ORIOŃSKI SKARBIEC MODLITWY
POWOŁANIA DO ZGROMADZEŃ ŚWIĘTEGO ALOJZEGO ORIONE
O Jezu, który w swojej nieskończonej miłości ku ludziom, rzekłeś kiedyś Apostołom: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało; proście tedy Pana żniwa, aby wysłał robotników na żniwo swoje” (por. Mt 9,37), oto my pokornie błagamy, abyś raczył przyjąć do swego serca tę oto prośbę i przedstawił ją swojemu Ojcu Niebieskiemu, żeby zesłał powołania dla Małego Dzieła. Wzbudź ofiarne dusze gotowe do pracy i poświęcenia, aby rozszerzać wśród warstw pracujących i ubogich znajomość i miłość ku Tobie, ku Kościołowi i papieżowi. Dziewico Niepokalana, Matko Boskiej Opatrzności, wesprzyj naszą prośbę u swego Syna Jezusa. Święci nasi patronowie, wstawcie się za nami. Amen
WSPOMINAMY W MODLITWIE
1555–Marceli II (1501-1555) – papież.
Portrait of Marcellus II, Workshop ofItalian art schools of the Renaissance, XVI w., Public domain
Marceli II, właściwie Marcello Cervini degli Spannochi, był jednym z najkrócej urzędujących papieży w dziejach Kościoła – jego pontyfikat trwał zaledwie od 9 kwietnia do 1 maja 1555 roku. Urodził się 6 maja 1501 roku w Montepulciano jako syn urzędnika Świętej Penitencjarii Apostolskiej. Odebrał staranne wykształcenie w Sienie i Rzymie, a dzięki swoim zdolnościom szybko zyskał opinię człowieka uczonego, szczególnie zainteresowanego literaturą i teologią. Już wcześniej powierzano mu odpowiedzialne zadania – papież Klemens VII zlecił mu prace nad reformą kalendarza, a później Paweł III mianował go prefektem Biblioteki Watykańskiej. W 1539 roku Cervini został kardynałem i brał czynny udział w obradach Soboru trydenckiego, opowiadając się za odnową Kościoła. Już w 1550 roku był bliski wyboru na papieża, jednak choroba uniemożliwiła jego elekcję. Ostatecznie tron papieski objął dopiero pięć lat później, po śmierci Juliusz III. Wybrany niemal jednogłośnie, zdecydował się zachować swoje imię – był ostatnim papieżem, który tego dokonał. Pontyfikat Marcelego II, choć bardzo krótki, ukazał jego surowe zasady i dążenie do reform. Odmówił nepotyzmu, nie dopuszczając swoich krewnych do wpływów, oraz planował uporządkowanie finansów Stolicy Apostolskiej. Nie zdążył jednak wprowadzić swoich zamierzeń w życie – zmarł nagle 1 maja 1555 roku wskutek wylewu. Jego pamięć przetrwała także w kulturze: wybitny kompozytor Giovanni Pierluigi da Palestrina uczcił go słynną „Missa Papae Marcelli”.
1572–Pius V (1504-1572) – papież.
Portrait of a Pope, possibly Pope Pius V (1504 – 1572), Palma il Giovane (1550–1628), Public domain
Pius V, właściwie Michele Ghislieri, należał do najwybitniejszych papieży epoki reformy katolickiej. Urodził się 17 stycznia 1504 roku w Bosco Marengo w ubogiej rodzinie, a w młodości pracował jako pasterz. W wieku czternastu lat wstąpił do dominikanów, przyjmując imię Michał, i po święceniach kapłańskich poświęcił się pracy duszpasterskiej oraz nauczaniu teologii. Jego kariera rozwijała się w strukturach inkwizycji, gdzie zasłynął jako człowiek surowy i konsekwentny w obronie wiary. Zyskał uznanie kardynała Gian Pietro Carafa, a później został biskupem, kardynałem i najwyższym inkwizytorem. W 1566 roku, po śmierci Pius IV, został wybrany na papieża. Jako następca św. Piotra dążył do wprowadzenia w życie postanowień Soboru trydenckiego. Wyróżniał się ascetycznym stylem życia i próbował nadać Rzymowi bardziej religijny charakter, ograniczając nadużycia obyczajowe i porządkując życie duchowieństwa. Jednocześnie troszczył się o ubogich, osobiście wysłuchując ich skarg i wspierając rozwój instytucji charytatywnych. Pontyfikat Piusa V przyniósł ważne reformy liturgiczne – z jego polecenia ogłoszono jednolity mszał i brewiarz oraz katechizm, co ujednoliciło praktykę Kościoła. Papież angażował się również w sprawy polityczne Europy, wspierając katolików w konfliktach religijnych oraz inicjując Świętą Ligę przeciw Imperium Osmańskiemu. Jej zwycięstwo w bitwa pod Lepanto uznał za szczególną łaskę Bożą i ustanowił święto Matki Bożej Różańcowej. Zmarł 1 maja 1572 roku po chorobie nerek. Jego życie, naznaczone surowością, gorliwością religijną i troską o reformę Kościoła, zostało później docenione – ogłoszono go świętym.
Opracował: ks. Grzegorz Sikorski FDP